قازاقستان ءوزىنىڭ تۇتاس ءبىر جاڭا ءداۋىرىن ەلباسى ەسىمىمەن بايلانىستىردى. بۇل رەتتە زامان يىعىنا ارتقان تاريحي ميسسيانى تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ زور مارتەبە, ۇلكەن ابىرويمەن اتقارعانىن بۇگىنگى كۇننىڭ ءوزى-اق ايقىنداپ وتىر. «جولدى ىزدەمەۋ كەرەك, جولدى سالۋ كەرەك» دەگەن ءتامسىل راسىندا ەلباسىداي قايسار قايراتكەرگە, جىگەرلى جولباسشىعا قاراتا ايتىلسا كەرەك. عاسىر توعىسار تۇستا ەكونوميكا تۇرالاپ, حالىق تارىعىپ, توقىراۋ دەندەگەن سىن ساعاتتا كورەگەن كوشباسشى ەلدىڭ ەتەك-جەڭىن جيناپ, ەڭسەسىن تىكتەپ, ىرگەسىن بەكىتىپ, مەملەكەتتىلىكتى قالىپتاستىرۋدى جەدەل قولعا الدى.
ول كەزدە مەن الماتىداعى بۇرىنعى لەنين, كەيىنگى جەتىسۋ اۋدانىن باسقاردىم. ەلگە جالاقى مەن زەينەتاقىنىڭ ءوزىن ۋاقىتىندا تولەۋ مۇڭ بولعان شاق ەدى. سول كەزدەردە ەلباسى كۇن-ءتۇن دەمەي كەلەلى كەڭەستەر وتكىزىپ, تىعىرىقتان شىعۋدىڭ, تۇرمىس قاجىتقان حالىقتىڭ جاعدايىن تۇزەۋدىڭ جولدارىن ىزدەپ, رەفورمالارعا باتىل كىرىستى. حالىقپەن ارنايى جۇزبە-ءجۇز كەزدەسىپ, قيىندىقتاردىڭ ۋاقىتشا ەكەنىنە, ءسال شىدامدىلىق تانىتساق باقۋاتتى كۇندەرگە دە جەتەتىنىمىزگە سەندىرىپ, باسالقى ايتىپ, كوپتىڭ كوڭىلىنە ءۇمىت ۇيالاتقانى كۇنى بۇگىنگىدەي ەسىمدە. سول ۋادە اقيقاتقا اينالدى جانە ول اقيقاتقا ءبىر-اق كۇندە اينالا قالعان جوق, توگىلگەن ماڭداي تەرمەن, ولشەۋسىز ەڭبەكپەن كەلدى. سول جىلداردا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى الماتى قالاسى اۋداندارىنىڭ اكىمدەرىن جۇمىس كابينەتىندە قابىلداپ, حالىقتىڭ جاعدايىن, كاسىپورىنداردىڭ اياق الىسىن سۇراپ بىلەتىن. 8 مىڭ جۇمىسشىسى بار كيروۆ زاۋىتى مەن باسشىلىق ەتكەن لەنين اۋدانىندا ورنالاسقان. پرەزيدەنت سول كاسىپورىننىڭ حال-احۋالىن ەرەكشە نازارعا الىپ, بارىنشا قولداۋ كورسەتتى. سول شاقتا مەن قاتارلاس ءبىراز ارىپتەستەرىم اۋدان باسشىلىعىندا ىستەدى. ەلباسى ءبىزدى جاس دەپ قوراشسىنباي, وي-پىكىرىمىزدى سۇراپ, كەلەلى ماسەلەلەردى بىرگە تالقىلاپ, بىزگە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەدى. تاپسىرمانى تىڭعىلىقتى ورىنداعان اكىمدەردىڭ ءىسىن كەيىنگى ءبىر جيىنداردا تىلگە تيەك ەتىپ, العىس ايتاتىن. ءبىز مەملەكەت باسشىسى ءۇشىن ءىستىڭ ۇساق-تۇيەگى بولمايتىنىن, بەرىلگەن ءار تاپسىرمانىڭ ۇنەمى نازاردا ەكەنىن ءسات سايىن ۇعىناتىنبىز.
ەلباسى قازاقستاننىڭ ۇزاق مەرزىمدىك دامۋ جوسپارىن اسقان دالدىكپەن ايقىنداپ, ەلدىڭ بارلىق الەۋەتىن ستراتەگيالىق ماقساتتارعا جۇمىلدىردى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ جاڭاشىل ويى, باتىل باستامالارى, جاسامپاز ءىسى جاس تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ىرگەتاسىن نىعايتۋعا, ەلدەگى دەموكراتيالىق ۇدەرىستەردى دامىتۋعا, حالىقتىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالدى. ەكونوميكالىق, ساياسي, اكىمشىلىك رەفورمالار قارقىندى جانە ءتيىمدى جۇرگىزىلىپ, قوعامنىڭ جاڭا ساتىعا اياق باسۋىنا ۇلكەن نەگىز بولدى. قازاقستان سىرتقى ساياساتتا جان-جاعىمەن جاراستىعىن, ىشكى ماسەلەلەردە بىرلىكتىڭ بەكەمدىگىن تانىتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە جاس مەملەكەت وزگە ەلدەر ساناساتىن, الەمدىك قاۋىمداستىقتا ءوز ورنى بار كوشەلى ەلگە اينالدى.
ەجەلگى ءداۋىر فيلوسوفى دەموكريت «مەملەكەت باسقارۋ – ونەر اتاۋلىنىڭ تورەسى» دەسە, ءابۋ ناسىر ءال-فارابي بابامىز قوعامنىڭ ىزگى, مەملەكەتتىڭ باقىتتى بولۋىنىڭ باستى كىلتى ءبىرىنشى باسشىنىڭ قولىندا دەگەن ەكەن. عاسىرعا تاتيتىن وتىز جىلدىق مەجەدە ەلباسى ءوزىنىڭ ەل مۇددەسى جولىنداعى ارمانى اسىل, ماقساتى زاڭعار, باستامالارى باياندى ەكەنىن كورسەتتى. ەر حالقىنا ارقا سۇيەدى. حالىق تا ەرىنە سەندى. سول سەنىم كوپتىڭ مەرەيىن اسىرىپ, ەرلىككە, ەڭبەككە باستادى, ەلدىككە جەتكىزدى. قازاقستاننىڭ قۋاتتى بولۋى ءۇشىن وڭىرلەردىڭ الەۋەتتى بولۋى كەرەكتىگىن كورەگەن كوشباسشى ۇنەمى نازاردا ۇستادى. ايماقتارعا تاپسىرما بەرىپ قانا قويماي, ونىڭ ورىندالۋىنا جان-جاقتى كومەك كورسەتىپ, قولداپ وتىردى.
الماتى وبلىسى – ەلباسىنىڭ تۋعان جەرى, كىشى وتانى. بۇل – وبلىستى باسقارىپ وتىرعان مەن ءۇشىن, بىرىنشىدەن, زور ماقتانىش بولسا, ەكىنشىدەن, ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك.
ەلدىڭ بۇتىندىگى, حالىقتىڭ تىنىشتىعى ءۇشىن باسىن بايگەگە تىككەن ماقساتكەر تۇلعا كەزدەسكەن سايىن ۇنەمى ءسوزىن اۋىلداعى جۇرتتىڭ جاعدايىن, شارۋانىڭ جايىن بىلۋدەن باستايدى. 2014 جىلى الماتى وبلىسىنا كەلگەن ساپارىندا «اماندىق, بۇل وبلىستا حالىقتىڭ باسىم بولىگى اۋىلدا تۇرادى, ءوزى ۇلكەن ءوڭىر, اگرارلى ايماق. سەن قۇرىلىسشىسىڭ. اۋىل شارۋاشىلىعىنا كوپ كوڭىل ءبول», – دەدى. وبلىستىڭ جان-جاقتى دامۋىنا, اسىرەسە ايماقتىڭ ءتول داقىلىنا اينالعان قانت قىزىلشاسىن ءوسىرۋ مەن كەشەگى گولوۆاتسكيلەر داڭقىن اسىرعان جۇگەرىنى جايقالتۋ كەرەكتىگىنە ەرەكشە ەكپىن ءتۇسىردى. كەڭەستىك كەزەڭدە جۇگەرى ءوسىرۋ جاعىنان سول كەزدەگى يۋگوسلاۆيا كوش باستاپ تۇراتىن. ەلباسى بىزگە قاجەت بولسا بارىپ, سول ەلدىڭ جۇگەرى وسىرۋدەگى وزىق تاجىريبەسىن زەرتتەپ قايتۋعا دا بولاتىنىن ايتتى. «ۇلكەن-ۇلكەن زاۋىتتار سالۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى. سوندىقتان شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدى نازارىڭنان شىعارما», – دەگەنى دە ەسىمدە.
العاشىندا وسى اۋقىمدى جۇمىستىڭ ءبارىن ورىنداي الامىن با دەگەن بويىمدا قورقىنىش بولعانى راس. بىراق «كوز قورقاق, قول باتىر» دەمەي مە. ەلباسىنىڭ بەرگەن بارلىق تاپسىرمالارىن نەگىزگە الا وتىرىپ, وزىمە 16 پوزيتسيادان تۇراتىن باعدارلاما-جوسپار جاسادىم, سول بويىنشا جۇمىس ىستەي باستادىق. اۋىل شارۋاشىلىعىن اتاكاسىبى سانايتىن ايماقتا ەلباسىنىڭ بەرگەن باعىت-باعدارى مەن قولداۋىنىڭ ارقاسىندا اگرارلىق سالانىڭ تاسى ورگە دومالادى. تۇرالاپ قالعان زاۋىتتاردىڭ تامىرىنا قان جۇگىرىپ, شارۋالار قول ءۇزىپ قالعان كاسىپتەرىنە قايتا كىرىستى. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك ءورىس الىپ, ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, كاسىپورىندار قاتارى ارتتى.
تالدىقورعاننىڭ وبلىس ورتالىعى رەتىندە ءوسىپ-وركەندەۋىنە, ونداعى قۇرىلىستىڭ قارقىندى جۇرۋىنە دە تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ زور قولداۋىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزدىك. ەلباسى ەل استاناسىن ارقاعا كوشىرىپ, قازاقستاننىڭ جاڭا ەلورداسىنىڭ باس ساۋلەتشىسى اتانسا, 2001 جىلى الماتى وبلىسىنىڭ ورتالىعىن تالدىقورعانعا اۋىستىرعانى دا ەرەكشە تاريحي شەشىمدەرىنىڭ ءبىرى بولدى. سول يگى باستامانىڭ ارقاسىندا بۇگىندە الماتى وبلىسى تالدىقورعاندى تىرەك ەتىپ, گۇلدەنىپ دامىپ كەلەدى.
ءوز باسىم ەلباسىنىڭ ءۇش ەرەك قاسيەتىنە ءتانتى بولدىم. ءبىرىنشىسى, ول كەز كەلگەن ماسەلەگە كەڭ اۋقىمدا, كەڭىستىك كوكجيەگىنەن قاراي الادى. ەكىنشىسى, كەز كەلگەن تاقىرىپتىڭ تەرەڭىنە بويلاپ, ماسەلەنى جان-جاقتى زەرتتەپ بارىپ, شەشىم قابىلدايتىنى. ال ءۇشىنشىسى, الىستى كورە الاتىن, كەلەشەكتى بولجاي بىلەتىن كورەگەندىك قاسيەتى. مۇنداي ايرىقشا قابىلەتتەردىڭ ءبىر ادامنىڭ بويىندا توعىسۋى وتە سيرەك قۇبىلىس, ول تەك فەنومەن تۇلعالارعا عانا ءتان دەپ ويلايمىن. ەلباسىنىڭ وسى اسىل قاسيەتتەرىن جاستارعا ۇنەمى ايتىپ, ۇلگى ەتىپ وتىرامىن.
تاريحتىڭ تاڭداۋى تۇسكەن, حالىقتىڭ قالاۋى بولعان ەرەن ەر نۇرسۇلتان ابىش ۇلىمەن ءبىر داۋىردە ءومىر ءسۇرىپ, ەلباسىنىڭ باعىتتاۋىمەن ەلگە قىزمەت ەتە العانىمدى باقىت دەپ سانايمىن. جولىققان ءبىر ساتتە: «ەلدىڭ باتاسىنا يە بولىپ جاتىرسىڭ. وسى قالپىڭنان تايما» دەگەن ەدى. الماتى وبلىسىنىڭ بارلىق جەتىستىكتەرى مەن جەڭىستەرى, دامۋى مەن وركەندەۋى ەڭ الدىمەن ەلباسىنىڭ تىكەلەي قولداۋىنىڭ ارقاسىندا جانە سونى سەزىنگەن كوپتىڭ بەرەكەلى ەڭبەگىمەن كەلگەنىن مەن ۇنەمى ەستەن شىعارمايمىن.
تۇڭعىش پرەزيدەنت مەملەكەتتى باسقارۋ مىندەتىن تاپسىرعانىمەن, ەل مۇددەسى جولىنداعى جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن ءالى دە قايىسپاي كوتەرىپ كەلەدى. كەمەڭگەر تۇلعانىڭ سالعان سارا جولىن, دارا داڭعىلىن جالعاستىرۋ, ساليقالى ساياساتىن ەرتەڭىمىزگە باعدار ەتۋ ءبىزدى جارقىن بولاشاققا باستايتىن شامشىراق ىسپەتتى.
كۇللى قازاق دالاسى سياقتى ايبىندى ازاماتىن تالبەسىك بولىپ تەربەتكەن جەتىسۋ ولكەسى دە ءوز ۇلىنا اناسىنداي تىلەكتەس, اتاسىنداي باتاگوي, پەيىلى ەرەك, ىقىلاسى بولەك. ءبىزدىڭ دە تىلەگىمىز ەل تىلەگىمەن ءبىر! ابىز ادام, اڭىز ادام ەل باعى ءۇشىن امان بولسىن. تاۋەلسىز ەلدىڭ ىرىسى مەن ىنتىماعى ارتا بەرسىن!
اماندىق باتالوۆ,
الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى
