اسا ءىرى پارتيزان قۇرامالارى
ۋكراينادا, بەلورۋسسيادا, رەسەي جەرىندە, ءتىپتى ەۋروپا ەلدەرىندە باسقىنشىلارعا قارسى كەسكىلەسكەن ۇرىس جۇرگىزىلدى. جاۋ تىلىندا پارتيزان وتريادتارىنىڭ قۇرىلۋى اسكەرگە باعا جەتپەس كومەك كورسەتتى. ولار جاسىرىن ءجۇرىپ, وزبىر ويلى باسقىنشىلاردىڭ ۇرەيىن ۇشىرىپ, تابانى تيگەن جەرلەرىندە, ولارعا قارسى اجال ءتونىپ تۇردى. جاۋدىڭ جولىنا توقساۋىلدار قويىپ, فاشيستەردىڭ ەڭ مىقتى دەگەن اسكەرلەرىنىڭ مىڭداعان سولداتتارى مەن وفيتسەرلەرىنىڭ كوزىن جويدى, جاۋ ەشەلونىن كۇيرەتتى, تەمىر جول جانە تاس جول بويلارىنداعى ستراتەگيالىق ماڭىزى بار كوپىرلەردى قيراتتى, جارىلعىش زاتتارمەن ك ۇلىن كوككە ۇشىرىپ, ىستەن شىعارىپ تاستادى. فاشيستەردىڭ كوپتەگەن جوسپارلى وپەراتسيالارىن ۇلكەن شىعىنعا ۇشىراتتى. جەرگىلىكتى بەيبىت حالىقتىڭ جاقىندارىن جۇباتتى, قورعادى, قاhارماندىق پەن ەرلىكتىڭ, تاباندىلىقتىڭ اسقان ۇلگىسىن كورسەتتى. جاۋ باسىپ العان اۋدانداردىڭ حالىقتارى پارتيزانداردان كۇش-قۋات الىپ وتىردى.
پارتيزانداردىڭ ىشىندە كوپتەگەن قاhارمان قازاقستاندىق قىزدار مەن جىگىتتەر بولدى.تەك بەلورۋسسيانىڭ 65 پارتيزان قۇراماسىندا 1500-دەن استام قازاقستاندىق, لەنينگراد جانە سمولەنسك وبلىستارىندا 500-دەي, ال ۋكراينانىڭ تەرريتورياسىندا پارتيزان وتريادتارى مەن قۇرامالارىنا ەلدىڭ 62 ۇلتىنىڭ وكىلدەرى قاتىسقان. ونىڭ 1500-ءى قازاق پارتيزانى بولدى. الاساپىران سوعىستا قار توسەنىپ,مۇز جاستانعان, باتىرلىق پەن ەرلىكتىڭ ەرەن ۇلگىسىن كورسەتكەن, كەيبىر قازاقستاندىق پارتيزان باتىر اتالارىمىزدى اتاپ وتەيىن, ولار: قاسىم قايسەنوۆ,توقتاعالي جانگەلدين, عالىم احمەدياروۆ, ۇسەنباي تاستانبەكوۆ, ابدىعالي تولەگەنوۆ, قابىش احمەتوۆ, ءالىمباي تىلەۋلين, جۇماعالي ساين ت.ب. سىندى باتىر اتالارىمىز باعا جەتپەس ەرلىكتىڭ اسقان ۇلگىسىن كورسەتتى.
پارتيزان قوزعالىسىنا بەلسەنە قاتىسۋشى ءادي ءشارىپوۆ ءوزىنىڭ ەستەلىگىندە بىلاي دەپ جازادى. ء«بىز قاسىقتاي قانىمىز قالعانشا وتان-انانىڭ الدىندا سۇتتەي تازا, اسكەري انتقا بەرىك بولۋعا سەرت بەردىك. ءبىز بەلورۋسسيانىڭ ورمان-توعايى, ورىستىڭ كەڭ جازىق دالاسىندا قان كەشكەن ۇرىستاردا جۇرسەك تە تۋىپ-وسكەن قازاقستانىمىزدى, سۇيىكتى وتانىمىزدى قورعايتىنىمىزدى جاقسى بىلدىك», دەپ ورتاق تۋدىڭ توڭىرەگىنە توپتاسىپ, جاۋىنگەرلىك قارۋدى بەرىك ۇستادى.
پارتيزاندار ءولىمنىڭ اۋزىنا مىڭ رەت بارىپ, مىڭ رەت اجالدىڭ بەتىنە تۋرا قاراعان. سوعىستىڭ ەڭ قىزۋ سۇراپىل 1941-1943 جىلدارىندا, بەت قاراتپايتىن بوران, ساقىلداعان سارى ايازداردا ءۇسىپ, جاۋراپ, اۋىر جورىقتان ازاپ شەككەن. ۇيقىسىز تۇندەر. ازىق-ت ۇلىك جوق. جىلى كيىم دە جوق. جىلىنۋعا وتتى دا جاعۋعا بولمايدى. وتتى جاقساڭ, جاۋعا ءوزىڭدى-ءوزىڭ ۇستاپ بەرگەنىڭ. ساقىلداعان سارى ايازدى كۇندەردىڭ قاراڭعى تۇندەرى, پارتيزانداردى جاۋ كوزىنەن تاسالايدى. پارتيزاندار سول قاراڭعى تۇندەردى پايدالانىپ, تىنىعىپ العان. ال نەمىستەر قاراڭعى تۇندەردە پارتيزانداردان ولەردەي قورىقتى. ولار ۇنەمى قىل ۇستىندە جۇرەتىندىكتەن, كوپ تىنىعا المايتىن, ويتكەنى مينۋت, سەكۋند سايىن قاۋىپ-قاتەر كۇتىپ, اجال قاي جاعىمنان كەلىپ قالار ەكەن دەپ ەلەڭدەپ كۇتىپ وتىرعان. ولارعا بارىنشا ساق بولۋ كەرەك بولدى. «نەمىستەردى ەش ۋاقىتتا ىزگە تۇسىرمەۋ» –بۇل پارتيزانداردىڭ بۇلجىماس زاڭى بولىپ سانالدى. وسىنداي قيىن قىستاۋ كەزەڭدەردە پارتيزانداردىڭ اجالدان امان قالۋىنىڭ جەڭىلمەس كۇشى-جەرگىلىكتى حالىققا ارقا سۇيەۋىندە. دەرەۆنيالارداعى حالىقپەن جاسىرىن بايلانىسىپ وتىرعان. ادامدار جاسىرىن تۇردە كۇن سايىن تاماق, توسەنىش ءشوپ, جىلى كيىمدەر تاسىپ وتىردى. ەگەر نەمىستەر ءبىلىپ قالسا, جان تۇرشىگەرلىك اۋىر ازاپ شەككىزىپ, ءۇي ىشتەرىمەن قىرىپ تاستايتىندارىن بىلە تۇرا, حالىق ءوز ءومىرىن قۇربان ەتسە دە پارتيزاندارعا كومەك بەرۋگە ءازىر تۇراتىن.
پارتيزاندار كۇرەسىنىڭ ءاربىر كۇنى اسا قاتال سىن بولدى, قاhارماندىق دەگەن ولار ءۇشىن اۋا مەن سۋداي قاجەت بولدى. ولاردى كوزسىز ەرلىككە, جۇرەكتەرىندەگى وتانعا دەگەن وي-ساناسى ۇمتىلدىرىپ وتىردى. وتاننىڭ بوستاندىعى مەن تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن جۇرگىزىلگەن بۇل قوزعالىس بۇكىل حالىقتىق جانە ينتەرناتسيونالدىق سيپات الدى.
ء«بىز ەرلىكتىڭ مەكتەبىنەن ءتالىم الدىق. قوبىلاندى, تارعىن سياقتى بابالارىمىزدان ەرلىكتى ۇيرەندىك. ءبىز يساتاي مەن ماحامبەتتىڭ امانگەلدى مەن ابايدىڭ حالقىنىڭ بالالارىمىز. ءبىزدىڭ قىلىشىمىز نەمىستىڭ قانىمەن سۋارىلۋى كەرەك, سەرت وسى بولسىن» دەپ سەرت الىسقان قازاقستاندىق پارتيزاندار وسىناۋ ارپالىسقان اۋىر جىلداردا وزدەرىن ماڭگى وشپەس داڭققا بولەدى. ولار ماڭگىلىك ەل جادىندا.
ايگۇل سەيتقازيەۆا
قوستاناي وبلىسى,
رۋدنىي قالاسى
