قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنىنە وراي تۇركىستان وبلىسى وتىرار اۋدانىندا وتىرار قالاجۇرتى ماڭىنان سالىنعان «وتىرار مەملەكەتتىك ارحەولوگيالىق قورىق-مۋزەيى ساپار-ورتالىعى» ەكسپوزيتسيا زالىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى.
ءىس-شارا بارىسىندا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مادەنيەت جانە ونەر ىستەرى دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى كۇمىس سەيىتوۆا جانە ەلىمىزدەگى بەلگىلى ارحەولوگ-عالىمدار وتىرار قالاجۇرتىنداعى عىلىمي رەستاۆراتسيالىق جۇمىستارمەن تانىستى. رەستاۆراتسيالىق جۇمىستارمەن «قازقايتاجاڭارتۋ» رمك ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى قانات تۇياقباەۆ تانىستىردى. جيىنعا قاتىسقان ەلىمىزدىڭ بەلگىلى تاريحشىلارى, ارحەولوگ-عالىمدارى زەينوللا ساماشەۆ, جاكەن تايماعامبەتوۆ, بۇركىتباي اياعان جانە زيابەك قابىلدينوۆ تاريحي-مادەني نىسانداردىڭ تاريحي شىنايى قاباتىن وزگەرىسسىز ساقتاپ قالۋ ماڭىزدى ەكەندىگىن ايتىپ ءوتتى.
تۋريستەرگە كەشەندى قىزمەت كورسەتەتىن ورتالىقتىڭ ءبىرىنشى قاباتى كەلۋشىلەرگە قولايلى جاعداي جاساۋ ماقساتىندا جابدىقتالعان. ياعني دەمالىس ورىندارى, بالالار الاڭى, كوۆوركينگ الاڭى بار. ال ەكىنشى قاباتتا كونە وتىرار قالاسىنىڭ بەس كەزەڭى II-VI وتىراردىڭ قۇرىلۋى, IX-XII وتىراردىڭ وركەندەۋى, XIII وتىرار اپاتى, XIV وتىراردىڭ قايتا قالپىنا كەلتىرۋ كەزەڭى جانە قازاق حاندىعى كەزەڭىندەگى وتىرار بويىنشا ەكسپوناتتارمەن جابدىقتالعان.
ءال-ءفارابيدىڭ 1150 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتۋ تۋرالى مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىنا سايكەس ءابۋ ناسىر ءال-فارابيگە ارنالعان زال كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلادى. زالدى اشۋداعى باستى ماقسات – فارابيتانۋ عىلىمىن پايدالانا وتىرىپ, تۇلعاعا قاتىستى عىلىمي جانە زاتتاي دەرەكتەردى مەيلىنشە اشىپ كورسەتۋ.
« ۇلى ۇستاز ۇلاعاتى» تاقىرىپتىق ەكسپوزيتسيالىق جوسپارىن قۇرۋ بارىسىندا ءابۋ-ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ عىلىم مەن ونەر سالاسىنداعى ەڭبەكتەرى, وتىرارداعى عىلىم مەن مادەنيەت, ونەرگە قاتىستى ارتەفاكتىلەر سونىمەن قاتار فارابيتانۋشىلاردىڭ ەڭبەكتەرى زاتتاي دەرەك رەتىندە قاراستىرىلدى. ەكسپوزيتسيادان ورىن الاتىن فارابي بولمەسىنىڭ ماكەتىندە مۇسىلمان الەمى ويشىلدارىنىڭ كوش باسىندا تۇرىپ, شىعىستا كۇردەلى الگەبرا, استرونوميا تاعى باسقا عىلىمداردىڭ دامۋىنا اسەر ەتكەن ءوزى بولسا, الەۋمەتتىك ماسەلەدە ورتاعاسىرلىق گۇلدەنگەن شىعىس قالالارىنىڭ ورتالىعىندا بولىپ, عالىمدارمەن كەزدەسىپ, ادامزاتتىڭ ۇيلەسىمدى ءومىر سۇرۋىنە وزىق ويلى تراكتاتتارىن جازۋى, فيلوسوفيا, الەۋمەتتانۋ, ماتەماتيكا عىلىمىن دامىتۋى. ادام تابيعاتىنىڭ ايناسى مۋزىكا ءىلىمىن زەرتتەۋى, سول ونەردىڭ ءمانىن اشۋى. ۇلى ۇستازدىڭ – ۇستازدار تۋرالى كوزقاراسىندا شاكىرتتەر تاربيەلەۋدەگى جەتىستىكتەرگە جەتەلەيتىن جولدارعا تىڭعىلىقتى پىكىرىن قالدىرۋى, قاجىرلى ەڭبەك, تالماس وي زەرتتەۋدەن جالىقپاعان عىلىم جولى وسى ەكسپوزيتسيادا كورسەتىلگەن.
سونىمەن قاتار «وتىرار كەشە, بۇگىن, ەرتەڭ: تۋريستىك جانە زەرتتەۋ بولاشاعى» تاقىرىبىنداعى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك ونلاين كونفەرەنتسيا ءوتتى. كونفەرەنتسيا بارىسىندا ارحەولوگيا سالاسىنىڭ جەتىستىكتەرى, وتىرار قالاجۇرتىنداعى نىساندارداعى رەستاۆراتسيالىق جۇمىستار ناتيجەلەرى, قازاق دالاسىنىڭ عۇلامالارى تۋرالى – دۇنيەجۇزىلىك عىلىم مەن مادەنيەتتە وشپەس ءىز قالدىرعان ۇلى عۇلاما عالىم ءابۋ ناسىر ءال-فارابيدەن باستاپ قازاق دالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن عۇلامالاردىڭ شىعارماشىلىق مۇراسى مەن عىلىمي ەڭبەكتەرى بويىنشا باياندامالار وقىلىپ, مادەني ينفراقۇرىلىمدى كەڭەيتۋ, تاريحي-مادەني قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋ جانە ناسيحاتتاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ, مادەني مۇرالاردى زەرتتەۋدىڭ تولىقتاي جۇيەسىن قۇرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
