ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ جىل باسىندا جاريالانعان «اباي جانە XXI عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسىندا شەت مەملەكەتتەردەگى ەلشىلىكتەر جانىنان «اباي» ورتالىقتارىن اشۋ كەرەكتىگىن اتاپ وتكەن ەدى. وسىعان وراي حاكىم اتىنداعى رۋحاني ورتالىق قازاقستاننىڭ مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مىسىر اراب رەسپۋبليكاسىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى قايرات قايىربەك ۇلى لاما ءشاريفتىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلدى.
اباي شىعارمالارىن شەتەلدىك عالىمداردىڭ زەرتتەۋىنە ىقپال ەتىپ, قازاق ادەبيەتى مەن رۋحانياتىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋدى ماقسات تۇتقان يگى شارا الداعى كوپتەگەن ادەبي-مادەني جوبانىڭ باستاۋى بولماق. اتالعان ورتالىق قازاق ادەبيەتىنىڭ كوركەمدىك ارالۋاندىعىن دارىپتەۋگە, اقىن مۇرالارىن اقپارات قۇرالدارىندا جاريالاۋ سىندى جۇمىستاردى اتقاراتىن بولادى.
وندا بىرنەشە كىتاپتار مەن ەلەكتروندى اقپاراتتىق رەسۋرستارمەن تانىستىراتىن CD-ديسكىلەر, مەرزىمدى باسىلىمدار مەن عىلىمي اقپاراتتار قويىلعان. سونداي-اق قازاقستاندىق تولىق ءماتىندى مالىمەتتەر بازالارى دا قولجەتىمدى. ماسەلەن, كەلۋشىلەر قازاقستاننىڭ ۇلتتىق ەلەكتروندى كىتاپحاناسى – قازۇەك بازاسىنداعى اباي تۋرالى 800-دەن استام باسىلىمدى ەركىن وقي الادى.
ال ءيلليۋستراتيۆتى كىتاپتار كورمەسىندە «اباي» ەنتسيكلوپەدياسى, «قاراسوزدەرى», شىعارمالار جيناعىنىڭ 2 تومدىعى, «قالىڭ ەلىم قازاعىم...» ولەڭدەر جيناعى, «ستيحي, پوەمى, پروزا», «اباي ءتىلى سوزدىگى», م.اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومانى, لاتيف ءحاميديدىڭ «اباي», «دۆادتسات ستيحوتۆورەني نا ترەح يازىكاح», د.وماروۆتىڭ «ابايدىڭ رۋحاني مۇراسى», ع.ەسىمنىڭ «حاكيم اباي» جانە «اباي تۋرالى فيلوسوفيالىق تراكتات», ش.قۇدايبەردى ۇلى شىعارمالارىنىڭ جيناعى جانە تاعى باسقا كىتاپتار تانىستىرىلدى.
«اباي الەمى» اتتى فوتوكورمەدە اقىن شىعارماشىلىعى مەن ومىرىنە قاتىستى تاريحي ەسكەرتكىشتەر مەن تابيعات كورىنىستەرى, حاكىم دۇنيەگە كەلگەن قاسيەتتى مەكەن تۋرالى جانە قازاق ەلىنىڭ مادەني ومىرىنە قاتىستى مول ماعلۇماتتار بەرىلگەن. اتاپ ايتساق, ءا.قاستەەۆتىڭ «جاس اباي» (1945), «اباي» (1954), «ابايدىڭ جاستىق شاعى» (1968), ا.ۆولوششيكتىڭ «بالا اباي جىر تىڭداپ وتىر» (1948), ە.سيدوركيننىڭ «اباي مەن اجەسى زەرە» (1960) جانە «اباي», «مۇحتار اۋەزوۆ» پەن «مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومانىنا سالعان يلليۋستراتسيالارى, ءۇ.اجيەۆتىڭ «بالا ابايدىڭ وقۋدان ورالۋى» (1969), ل.لەونتەۆتىڭ «اباي سەمەي قالاسىنىڭ كىتاپحاناسىندا» (1954), «اباي جانە بالالارى» (1896) جانە تاعى باسقا 50-دەن استام كارتينالار قويىلدى.
شاراعا مىسىر اراب رەسپۋبليكاسىنىڭ ساياسي جانە مادەني ەليتاسى وكىلدەرى – كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ توراعاسى سايد مەرەي, كونستيتۋتسيالىق سوت توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ادەل اش-شاريف, ادىلەت ءمينيسترى ومار ماراۋان, اقپارات ءمينيسترى وساما حايكال, باس پروكۋرور حامادا اس-ساۋي, سونىمەن قاتار الەمنىڭ 20 ەلىنىڭ ەلشىلەرى (تمد, ەۋروپا, افريكا) جانە قازاقستاندىق دەلەگاتسيا وكىلدەرى: م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ك.ماتىجانوۆ, قازاقستان جازۋشىلار وداعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ب.جاقىپ جانە ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانانىڭ باسشىسى ءۇ.مۇڭالباەۆا قاتىستى.
بۇگىندە حاكىم شىعارمالارى الەمنىڭ 44 تىلىنە تارجىمالانعانى بەلگىلى. اسىرەسە وسى جىلى ەل پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ اياسىندا اقىننىڭ شىعارمالارى اعىلشىن, اراب, قىتاي, يسپان, يتاليان, نەمىس, ورىس, تۇرىك, فرانتسۋز جانە جاپون تىلدەرىنە اۋدارىلدى. ال اراب تىلىندەگى تۇساۋى كەسىلگەن جاڭا جيناققا اقىننىڭ 145 ولەڭى, ءۇش پوەماسى مەن قاراسوزدەرى ەنىپ وتىر. بۇل اۋدارما جيناعىن اراب مەملەكەتتەرى ليگاسىنىڭ مادەنيەت, ءبىلىم جانە عىلىم ىستەرى جونىندەگى ۇيىمىنىڭ (ALECSO) باسپا ءۇيى ۇسىنعان. ءتارجىما جۇمىستارىنا كەلسەك, ماتىندەرگە جولما-جول اۋدارمالار مەن تۇسىنىكتەمەلەردى كاير ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى رابيعا تولەباي, شىعىستانۋشى قۇرمانعازى سادىباەۆ جانە ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى شىعىستانۋ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى پالتورە ىقتيار دايىندادى. ولەڭدەردىڭ ادەبي اۋدارماسىمەن مىسىر ادەبيەتشىلەر وداعىنىڭ كورنەكتى مۇشەلەرىنىڭ ءبىرى, اقىن ساۋرات سەللام, ال پروزانىڭ كوركەم رەداكتسياسىمەن مىسىرلىق لينگۆيستيكا جانە فيلوسوفيا پروفەسسورى حالەد ەلسايەد اينالىسقان.
ورتالىقتىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز سويلەگەن جازۋشىلار وداعى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان جاقىپ اقىن ولەڭدەرىنىڭ كوركەمدىك قۋاتىنا توقتالىپ: «اباي پوەزياسىنىڭ كوركەمدىگىنىڭ تاعى ءبىر قىرى – ونىڭ بەينەلىلىگى, وبرازدىلىعى. اباي ولەڭدەرىنىڭ بەينەلىلىگى ونداعى كوركەمدىك قۇرالداردىڭ مول قولدانىلۋىنان اڭعارىلادى. ۇلى اقىن جىرلارىنان تەڭەۋ مەن ەپيتەتتىڭ, مەتافورا, مەتونيميانىڭ, سينەكدوحانىڭ, الليتەراتسيا مەن اسسونانستىڭ, باسقا دا بەينەلەۋ قۇرالدارىنىڭ سان الۋان ۇزدىك مىسالدارىن تاۋىپ كورسەتۋگە بولادى. سونىڭ ءبارى تەك ابايدىڭ ءوز جان دۇنيەسىنەن توگىلىپ تۇسكەندىگىمەن دە باعالى», دەدى. ال فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى كەنجەحان ماتىجانوۆ: «اباي تىرشىلىك يەسىن ادام جانە پەندە دەپ ەكىگە ءبولىپ قارايدى. اقىن ءۇشىن ەڭ قىمبات اسىلى – العاشقىسى. «ادام دەگەن داڭقىم بار», «اتىمدى ادام قويعان سوڭ...» دەپ ونى ەرەكشە اسپەتتەيدى جانە سول ادام دەگەن قۇرمەتتى اتقا لايىق بولۋدىڭ باستى قاسيەتتەرىن سانامالاپ جىرعا قوسادى. «ادام بولام دەسەڭىز, وعان قايعى جەسەڭىز», «بەس نارسەدەن قاشىق بول, بەس نارسەگە اسىق بول» دەپ كورسەتەدى. قاشىق بولۋعا ۇندەپ وتىرعاندارى: وسەك, وتىرىك, ماقتانشاقتىق, ەرىنشەكتىك, بەكەر مال شاشپاقتىق. بۇل ادامعا دۇشپان جاعىمسىز ىستەن قازىرگى قازاق قوعامى دا, جالپى ادامزات تا ءالى ارىلىپ بىتكەن جوق. ال ۇلگى ەتەتىن بەس اسىل ءىسى – «تالاپ, ەڭبەك, تەرەڭ وي, قاناعات, راحىم» دا كۇنى بۇگىنگە دەيىن ادامزات تاربيەسىنىڭ كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي كەلە جاتقان وزەكتى ماسەلەلەر. ۇلى اقىن وسى ويلارىن ۇنەمى جەتىلدىرە كەلىپ, اقىرىندا ءوزىنىڭ «تولىق ادام» ءىلىمىن قالىپتاستىرعان» دەپ اباي فيلوسوفياسىنىڭ ادامزاتتىق ماسەلەلەردى قاۋزاعانىن اتاپ ءوتتى.
