ەكونوميكا • 18 قاراشا، 2020

«اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى اياسىندا بيىل 216 اۋىلدىق ەلدى مەكەندە 920 جوبا ىسكە اسادى

30 رەت كورسەتىلدى

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا: «قازاق «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك» دەپ بەكەر ايتپاعان. پاتريوتيزم كىندىك قانىڭ تامعان جەرىڭە، وسكەن اۋىلىڭا، قالاڭ مەن وڭىرىڭە، ياعني تۋعان جەرىڭە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەن باستالادى. سول سەبەپتى مەن «تۋعان جەر» باعدارلاماسىن قولعا الۋدى ۇسىنامىن. ونىڭ اۋقىمى ىزىنشە وپ-وڭاي كەڭەيىپ، «تۋعان ەلگە» ۇلاسادى. ماسەلەن، «اۋىلىم – ءانىم» اتتى ءاندى ايتقاندا، «تۋعان جەرىن سۇيە الماعان، سۇيە الار ما تۋعان ەلىن» دەپ شىرقايتىن ەدىك قوي. باجايلاپ قاراساق، بۇل – ماعىناسى وتە تەرەڭ سوزدەر... تۋعان جەر – اركىمنىڭ شىر ەتىپ جەرگە تۇسكەن، باۋىرىندا ەڭبەكتەپ، قاز باسقان قاسيەتتى مەكەنى، تالاي جاننىڭ ءومىر-باقي تۇراتىن ولكەسى. ونى قايدا جۇرسە دە جۇرەگىنىڭ تۇبىندە الديلەپ وتپەيتىن جان بالاسى بولمايدى. تۋعان جەرگە، ونىڭ مادەنيەتى مەن سالت-داستۇرلەرىنە ايرىقشا ىڭكارلىكپەن اتسالىسۋ – شىنايى ءپاتريوتيزمنىڭ ماڭىزدى كورىنىستەرىنىڭ ءبىرى» دەگەن ەدى.

ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس، «EQ»

وسى ورايدا جوعارىداعى ەلباسى يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا قازاقستان رەس­­پۋب­ليكاسى ۇكىمەتى 2019 جى­لى 27 جەلتوقسان كۇنى № 990 قاۋلى قابىلداپ، «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسى بويىنشا وڭىر­لەردى دامىتۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان مەم­لەكەتتىك باعدارلاماسىن بەكىتكەن بولاتىن. مۇنداعى ماقسات – ينتە­گراتسيالانعان اۋىل تۇرعىندا­رىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاق­سارتۋ ارقىلى اۋىلدى دامىتۋ، سونىمەن قاتار شەكارالىق وڭىر­دەگى ەلدى مەكەندەردى كور­كەيتۋ ەكەن.

اتالمىش باعىتتا بۇگىنگە دەيىن نەندەي يگى ىستەر اتقارىلدى، قانداي جۇمىستار قولعا الىندى؟ بۇل ساۋالدارعا جاۋاپ بەرۋ ءۇشىن «رۋحاني جاڭعىرۋ» قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ مالىمەتىنە جۇگىنسەك، ەلىمىزدىڭ اۋما­عىندا 6 443 اۋىلدىق ەلدى مەكەن بار بولسا، وندا 7،7 ميلليون ادام نەمەسە رەسپۋبليكا تۇرعىن­دا­رى­نىڭ 41،5 پايىزى ءومىر ءسۇرىپ جاتىر.

جوعارىداعى ەلدى مەكەندەردىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك مارتەبەسىن ايقىنداۋ ءۇشىن  ۇلت­تىق ەكونوميكا ءمينيسترى 2019 جىلى 13 قىركۇيەكتە حالىق سانىنىڭ ءوسۋ سەرپىنى، مال جانە وسىمدىك شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى قوسىلعان قۇنى، حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى، ەلدى مەكەن­دەردىڭ ۇلكەن ورتالىقتارعا جا­قىن­دىعى ت.ب. 150-دەن استام ول­شەمشارتتاردى باسشىلىققا الا وتىرىپ ادىستەمە قابىلداپتى.

وسى قۇجات نەگىزىندە دامۋ الەۋەتى بار 3،5 مىڭ اۋىل ىرىكتەلىپ الىنسا، بۇلاردىڭ – 1 173-ىنە تىرەك جانە 2 388-ىنە سەرىكتەس اۋىل مارتەبەسى بەرىلىپتى. ناتيجەسىندە، الداعى 2 022 جىلعا دەيىن اۋىل حالقىنىڭ 87 پايىزدان استامى اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ جوباسىنا قامتىلاتىن كورىنەدى.

جالپى، «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسى ەلباسى تاراپىنان «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ XVIII سەزىن­دە بەرگەن تاپسىرماسىنا ساي­كەس، 2019 جىلى باستالعانىن ايتا كەتۋ ورىندى. جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 2019-2021 جىلدارعا ارناپ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 90،0 ميلليارد ء(اربىر جىلعا 30،0 ميلليارد) تەڭگە بولىنسە، جوبانىڭ وزەكتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ، مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2019 جىلعى 2 قىركۇيەكتەگى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنا سايكەس ءىس-شارا جوسپارى 2022 جىلعا دەيىن ۇزارتىلدى.

جوبا قولعا الىنعان 2019 جىلدىڭ قورىتىندى ەسەبىنە ۇڭىلسەك: 700 مىڭعا جۋىق ادام تۇراتىن 53 اۋىلدىق ەلدى مەكەندە 520-عا جۋىق يگى شارا  اتقارىلىپ، ولاردىڭ 247-ءسى كولىك، 193-ءى الەۋ­مەتتىك ينفراقۇرىلىمعا با­عىت­­تالسا، تۇرعىن ءۇي كوممۋنال­دىق شارۋاشىلىعىنا قاتىستى اتقا­رىلعان 80-گە جۋىق شارانىڭ ناتي­جەسىندە بارلىعى ءتورت مىڭ­نان استام جۇمىس ورنى اشىل­عان ەكەن.

سونىمەن قاتار 2019 جىلى ىس­كە اسىرىلعان جۇمىستار قو­رى­­تىندىسىنىڭ تالداۋىنا قارا­ساق، اۋىلدىق جەرلەردە حا­لىق سانىنىڭ 35،1 مىڭ ادام­عا (674،4 مىڭنان 709،5 مىڭ دەيىن) ءوسۋى،
4 822 جۇمىس ورنىنىڭ قۇرى­لۋى، ءىرى ورتالىقتارعا دەيىنگى ساپالى جولدار ۇلەسىن 96 پايىزعا جەتۋى، اۋىلدىق جەرلەردى اۋىز سۋمەن جابدىقتاۋ 92 پايىز قام­­تىلۋى، شوب سۋبەكتىلەرى سانىنىڭ 1 389 بىرلىككە ۇلعايۋى، ينۆەس­تيتسيالار كولەمىنىڭ 94،5 تەڭ­گەگە جەتۋى سياقتى جۇزەگە اس­قان ستاتيستيكالىق دەرەكتەردى باي­قايمىز.

2020 جىلعى 1 قاڭتارداعى مالىمەت بويىنشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار رەسپۋبلي­كالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن 29،2 ملرد تەڭگەنى نەمەسە جوسپاردىڭ 99،6 پايىز قاراجاتىن يگەرسە، دامۋ الەۋەتى بار اۋىلدار­دى وڭىرلىك ستاندارتتارعا جەت­كىزۋ جانە الدىن الا ەسەپتەۋلەر بويىنشا قولدا بار ينفرا­قۇرىلىمدىق ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن 2027 جىلعا دەيىن 900 ملرد تەڭگە قاراجات قاجەت ەكەنى ايقىندالىپتى.

بولاشاقتا جوبانىڭ قول­دانىلۋ مەرزىمىن 2027 جىلعا دەيىن ۇزارتۋ كوزدەلۋدە جانە رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەتتەن 70 پايىز نەمەسە 630 ملرد تەڭگە، ال قالعان 30 پايىز نەمەسە 270 ملرد  تەڭگەنى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن ءبولۋ قاراستىرىلۋدا.

سونداي-اق داعدارىسقا قارسى شارالار شەڭبەرىندە «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسى بويىن­شا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ توراعالىعىمەن 2020 جىعى 25 ناۋرىز كۇنى وتكەن وتىرىستا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا 55 ملرد تەڭگە مولشەرىندە قاراجات ءبولىندى. بۇل قاراجات 193 اۋىلدىق ەلدى مەكەندە (163 تىرەك، 30 سەرىكتەس) الەۋمەتتىك جانە ينجە­نەرلىك ين­فراقۇرىلىمدى سالۋ، رەكونسترۋكتسيالاۋ جانە جون­دەۋ جونىندەگى ءىس-شارالارعا باعىت­تالاتىن جايلى شەشىم شىقسا، ونىڭ: 18،7 ملرد  تەڭگەسى قۇرىلىس جانە قايتا جاڭارتۋ بويىنشا 78 جوباعا; 36،3 ملرد تەڭگەسى ورتاشا جانە كۇردەلى جوندەۋ بويىنشا 514 جوباعا جۇمسالماق ەكەن.    

جالپى، جوبا شەڭبەرىندە بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن – 84،2 ملرد تەڭگە، جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن – 13،8 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ،  216 اۋىلدىق ەلدى مەكەندە (184 تىرەك، 32 سپۋتنيكتىك) 920 جوبانى ىسكە قوسۋ كوزدەلۋدە. ناتيجەسىندە، 16 مىڭ جۇمىس ورنى (868 تۇراقتى جانە 15 212 ۋاقىتشا) اشىلىپ، 10،7 ملرد تەڭگە مولشەرىندە سالىق تولەمدەرى كۇتىلۋدە.

سوڭعى جاڭالىقتار

«بارىس» ۇتىلىپ قالدى

سپورت • 06 ناۋرىز، 2021

ەلدوس سمەتوۆ كۇمىس الدى

سپورت • 06 ناۋرىز، 2021

«قايرات» – قولا جۇلدەگەر

ايماقتار • 06 ناۋرىز، 2021

ءار سالا ۇزدىكتەرىنە قۇرمەت تانىتتى

ايماقتار • 05 ناۋرىز، 2021

باعدات مۋسين شىمكەنتكە باردى

ايماقتار • 05 ناۋرىز، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار