جامان اۋرۋعا شالدىققانداردىڭ سانى كوبەيگەنىمەن, ودان كوز جۇماتىندار... ازايۋدا
ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ قىرىق ءتۇرلى ايلا-شارعىسىن ويلاپ تاپقان امستەردام قالاسىنا جولىمىز تۇسكەن ەدى. سوڭعى ءتورت عاسىردا توقتاۋسىز دامىعان نيدەرلاندىنىڭ استاناسىنا الىپ بارعان وقيعا – ونكولوگتاردىڭ ەۋروپالىق فورۋمى بولاتىن. اتى ەۋروپالىق دەمەسەك, بۇل باسقوسۋ بۇرىن بولەك-بولەك وتكىزىلىپ كەلگەن ECCO, ESMO, ESTRO سياقتى ءىرى فورۋمداردىڭ باسىن قوسقان دۇنيەجۇزىلىك كونگرەسس دەسەك تە بولادى. ونىڭ اۋقىمىن الەمنىڭ بارلىق تۇكپىرىنەن كەلگەن 10 مىڭنان استام ونكولوگ ماماندار ايقىندادى.
جامان اۋرۋعا شالدىققانداردىڭ سانى كوبەيگەنىمەن, ودان كوز جۇماتىندار... ازايۋدا
ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ قىرىق ءتۇرلى ايلا-شارعىسىن ويلاپ تاپقان امستەردام قالاسىنا جولىمىز تۇسكەن ەدى. سوڭعى ءتورت عاسىردا توقتاۋسىز دامىعان نيدەرلاندىنىڭ استاناسىنا الىپ بارعان وقيعا – ونكولوگتاردىڭ ەۋروپالىق فورۋمى بولاتىن. اتى ەۋروپالىق دەمەسەك, بۇل باسقوسۋ بۇرىن بولەك-بولەك وتكىزىلىپ كەلگەن ECCO, ESMO, ESTRO سياقتى ءىرى فورۋمداردىڭ باسىن قوسقان دۇنيەجۇزىلىك كونگرەسس دەسەك تە بولادى. ونىڭ اۋقىمىن الەمنىڭ بارلىق تۇكپىرىنەن كەلگەن 10 مىڭنان استام ونكولوگ ماماندار ايقىندادى.
اتىشۋلى امستەردام, باياعىدا سۇيەگى قۋراپ قالسا تەك سۋرەتتەرىنىڭ كوشىرمەلەرىمەن عانا كۇن سايىن مەملەكەتكە وراسان قارجى ءتۇسىرىپ وتىرعان ۆان گوگ مۇراجايى, رەمبراند شىعارمالارى, قالانىڭ ۇڭعىل-شۇڭعىل كوشەلەرى مەن كانالدارى تۋرالى بايانداۋدىڭ ءساتى كەلە جاتىر. دەگەنمەن, ءبىزدى امستەردامعا باستاپ بارعان باستى ماسەلەنىڭ جايى تومەندەگىدەي. ناقتى سانىن كىم بىلگەن, بىراق, كۇن سايىن قازاقستاننىڭ ءار ءوڭىرىنەن كەلگەن «Kazakhstan» دەگەن بەيجدەرى بار ءوزىمىزدىڭ ءدارىگەرلەرمەن ءجيى ۇشىراسىپ ءجۇردىك. الماتى مەن استاناداعى ءجانە وبلىستارداعى ونكولوگيالىق ديسپانسەرلەردىڭ ءارتۇرلى ماماندارى ادامزات بالاسى ءۇشىن اسا اۋقىمدى جيىنعا ورتاقتاسىپ, تاجىريبە الماسىپ, عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ءناتيجەلەرىنە قۇرىلعان, ءتۇرلى سەمينارلاردان تاپقان جاڭالىقتارى ءوز ەلىمىزدى قاتەرلى ىسىكتى اۋىزدىقتاۋعا ايتارلىقتاي سەپتەسەتىندىگىن تىلگە تيەك ەتە ءجۇردى.
كورول دە كونگرەسكە كەلدى
باستاپقى كۇنى ءبىر مەزەتتە ون مىڭنان استام ادامدى سىيدىرا الاتىن «RAI» اتتى الىپ كەشەندە كونگرەستىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى. اۋقىمدى مەديتسينالىق فورۋمعا نيدەرلاندىنىڭ كورولى اسا مارتەبەلى ۆيللەم-الەكساندر ءدال ۋاقىتىندا كەلىپ, بىردەن باستالىپ كەتتى. جۋىردا عانا كورول ءتاجىن كيگەن مونارح باستى باياندامانى دۇنيەجۇزى مەملەكەتتەرىنىڭ دارىگەرلەرىمەن بىرگە سوڭىنا دەيىن تاپجىلماي تىڭداپ, نيدەرلاندىقتاردىڭ دا بۇل ماسەلەدە مۇددەلى ەكەندىگىن كورسەتتى.
اقش-تاعى حوپكينس ينستيتۋتىنىڭ مامانى سيۋزاننا توپاليان «قاتەرلى ىسىكتى ەمدەۋدە يممۋندىق جۇيەنى موبيليزاتسيالاۋ» دەيتىن تاقىرىپتا بايانداما جاساپ, عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرىنە قۇرىلعان قىزىقتى كورسەتكىشتەردى العا تارتتى.
قاتەرلى ىسىك تۋدىراتىن اۋرۋلاردىڭ جۇزدەگەن ءتۇرى جالپىلاما «راك» دەگەن اتاۋعا يە بولعانىمەن, ولار دا تۇرىنە قاراي ەرەكشەلەنەدى. وسىدان 20 جىل بۇرىن وبىردىڭ 20 پايىزى ەمدەلمەيدى دەپ ەسەپتەيتىن ەدىك, ەندى قاتەرلى ىسىككە شالدىققانداردىڭ 5 پايىزى ەمگە كونبەيدى دەپ ويلايمىز, دەسەدى ونكولوگ ماماندار. بۇل دەگەنىڭىز, ونكولوگتاردىڭ تىنىمسىز زەرتتەۋلەرى مەن ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا دياگنوز قويىلعاننان كەيىن كوپ ۇزاماي اجال قۇشاتىندار سانى ايتارلىقتاي ازايىپ كەلەدى دەگەن ءسوز.
كونگرەستىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا قاتەرلى ىسىككە شالدىققان ەكى ايەل تۋرالى بەينەروليكتەر كورسەتىلدى. ونكولوگيالىق دياگنوز قويىلعاننان كەيىن-اق وسىناۋ ومىرگە قۇشتار جاندار ءدارىگەرلەرمەن بىرىگىپ, دەرتپەن كۇرەسۋگە كوشكەن. كونگرەستە كورولدىڭ قاسىندا قادىرلى قوناقتار قاتارىنان ورىن العان وقيعانىڭ باستى كەيىپكەرلەرىنىڭ ءبىرى:
– بۇرىن حيميالىق تەراپيادان كەيىن اياعىمدى ارەڭ-ارەڭ سۇيرەتىپ شىعاتىنمىن... قازىرگى تارگەتتىك تەراپيا – ەم قابىلداعاننان كەيىن جۇمىسقا بارۋعا, بالالارىما قاراپ, قالىپتى ءومىر سۇرۋگە ءمۇمكىندىك بەردى, – دەيدى.
ناۋقاستىڭ تارگەتتىك تەراپيا دەپ وتىرعانى, قازىر قاتەرلى ىسىكتىڭ تىكەلەي وزىنە ەم جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك تۋعىزىلۋدا. بۇل ءادىستىڭ باسقا اعزالارعا زاردابى جوق.
ەڭ باستى ماسەلە – دۇرىس ەمدەۋ
ەۋروپادا وتكەن فورۋمنىڭ باستى تاقىرىبى – دارىگەر مەن ناۋقاستىڭ ارىپتەستىگى جانە قاتەرلى ىسىكتەردى ەمدەۋدەگى مۋلتيديستسيپلينارلىق قادامداردى انىقتاۋ بولدى. قىسقاسى, ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ءبىر عانا دارىگەر ەمدەي المايتىندىقتان, ءارتۇرلى مەديتسينالىق مامانداردىڭ ارەكەتىن ۇيلەستىرۋ قاجەتتىگى ەڭ كوكەيكەستى بولىپ تۇر. سوندىقتان دا فورۋمعا ونكولوگتار عانا ەمەس, ونكولوگيالىق اۋرۋلارعا شالدىققان پاتسيەنتتەردىڭ قاتىسۋى مەديتسينانىڭ ءبىر قادام بولسا دا العا جىلجىعانىن كورسەتتى. ماسەلەن, جوعارىدا اتالعان بەينەروليكتەردەگى ناۋقاس ايەلدەردىڭ ەل قاتارلى سەرۋەن قۇرىپ, بالالارىمەن اتكەنشەك تەۋىپ جۇرگەنى, قالىپتى ومىرگە دەگەن تالپىنىسى كورسەتىلدى. دەمەك, ەندىگى جەردە اسقىنىپ كەتپەگەن جاعدايدا, مۇنداي جامان دياگنوز قويىلعان ادام ومىردەن تۇڭىلمەيدى.
.بۇل فورۋم – شىنىندا دا ەرەكشە. اتالمىش جيىن العاش رەت وسى ۋاقىتقا دەيىن بولەك-ءبولەك باس قوسىپ كەلگەن ءتۇرلى مەديتسينا ماماندارىنىڭ اقىلى مەن تاجىريبەسىن توعىستىردى. كونگرەسكە حيرۋرگتەر, حيمياتەراپەۆتەر, راديولوگتار مەن پاللياتيۆتى كومەك دارىگەرلەرى كەلدى. سول سياقتى, ءبىرىنشى رەت مەدبيكەلەردىڭ رولىنە ۇلكەن نازار اۋدارىلۋدا. سەبەبى, ناۋقاستاردى كۇتىپ-باپتاۋدا اۋىرتپالىقتىڭ باسىم بولىگى سولاردىڭ يىعىنا ارتىلادى, دەيدى الماتى ونكولوگيالىق ورتالىعىنىڭ باس دارىگەرى ديليارا قايداروۆا.
قازاقستاندىق ماماندار ءبىزدەر ءۇشىن دارىگەرلەر مەن مەدبيكەلەردىڭ ناۋقاسپەن جانە ونىڭ جاقىندارىمەن ءتىل تابىسىپ, دەرتپەن كۇرەسۋدە مامىلەلەسۋى از ماڭىزعا يە ەمەس ەكەندىگىن ايتادى. ديليارا راديكوۆنانىڭ ايتۋىنشا, بىزدە ناۋقاستىڭ قاتەرلى ىسىگى ابدەن مەڭدەپ, اڭگىمە ءۇشىنشى, ءتورتىنشى ستادياعا جەتكەندە دە ناۋقاسقا ساناۋلى كۇندەرى قالعانى ايتىلمايدى دەسەك تە بولادى. بۇل دۇرىس پا؟ ال ەۋروپا ەلدەرى بۇل داستۇرگە باعىنبايدى – ناۋقاس ءوز دەنساۋلىعىنىڭ جايىن انىق ءبىلۋى ءتيىس. جانە بۇل دارىگەرلەرمەن بىرگە كۇندەرىن قانشا كۇنگە بولسا دا ۇزارتۋعا دەگەن ۇسىنىس رەتىندە جەتكىزىلەدى. ادام ءبىر كۇن ۇزاق ءومىر سۇرسە دە اتقاراتىن مىندەتىن اتقارىپ, اماناتىن ايتىپ كەتۋى ءتيىس. ونىڭ ۇستىنە قازىر ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى دەر كەزىندە انىقتاعان جاعدايدا ەمدەۋگە ناقتى ءۇمىت بار.
ماسەلەن, جوعارىدا ايتىپ وتىرعان تارگەتتىك پرەپاراتتار تۇسىنىكتى تىلمەن ايتقاندا نىسانانى ءدوپ كوزدەيدى. قاتەرلى ىسىكتىڭ جاسۋشالارىن ءوز اينالاسىندا سەمدىرۋگە سەپتەسەدى. ايتقانداي, قازىرگى تاڭدا قازاقستان تارگەتتىك ءدارى-دارمەكتەردى كەپىلدەندىرىلگەن مەملەكەتتىك مەديتسينالىق كومەك اياسىندا تەگىن بەرىپ وتىرعان تمد اياسىنداعى بىردەن ءبىر ەل. بۇل بىلگەنگە ۇلكەن تابىس. بارلىق مەملەكەت ونكولوگيالىق دەرتكە شالدىققاندارعا تەگىن پرەپاراتتار بەرە المايدى, – دەيدى الماتى ونكوورتالىعىنىڭ باس دارىگەرى.
قازىر الماتىدا دا زاماناۋي اۆتوستەينەر بار. ول ءارتۇرلى ىسىكتەردى تەز جانە ساپالى تاۋىپ قانا قويماي, بولجامدىق ماركەرلەردىڭ ماڭىزىن دا انىقتايدى. ياعني, قانداي دا ءبىر ىسىكتىڭ بارى بەلگىلى بولسا ونىڭ دامۋى مەن قۇرىلىمىن ءدال انىقتاي الادى دا , بۇل ودان ءارى قاراي ءاربىر پاتسيەنتكە جەكە, ءدال جانە ءتيىمدى ەم تۇرلەرىن تاعايىنداۋعا مۇمكىندىك تۋعىزادى.
ادامداردىڭ عۇمىرىن ۇزارتاتىن كورمە
ونكولوگتاردىڭ ەۋروپالىق كونگرەسىنىڭ ماڭىزدى ءبىر بولىگى – الىپ پاۆيلونداردى الىپ جاتقان مەديتسينالىق كورمە بولدى. كورمەگە دۇنيەجۇزىندەگى قاتەرلى ىسىككە قارسى ءدارى-دارمەكتەر, دياگنوستيكالىق قۇرالدار مەن قاجەتتى جابدىقتار شىعاراتىن فارمكومپانيالار كوپتەپ جينالدى. كورمەدە بۇرىننان دا ءتيىمدى قولدانىلىپ كەلە جاتقان ءتيىمدى قۇرال-جابدىقتار دا, جاڭا پرەپاراتتار دا ۇسىنىلدى.
بيىل ءبىز ەسسو كورمەسىندە قازىر زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ جاتقان جاڭا پرەپاراتتارعا قاتىستى ماڭىزدى مالىمەتتەرىمىزبەن قاتار, تىركەلگەن ءدارى-دارمەكتەردى دە ۇسىندىق. بۇل مالىمەتتەر ءبىزدىڭ قاتەرلى ىسىكتەرگە قارسى جاڭا تارگەتتىك ءدارى-دارمەكتەردى شىعارۋدى قولداپ, جاقتايتىنىمىزدى بىلدىرەدى دەپ ويلايمىز. وسىعان دەيىن دە قولدانىلىپ كەلە جاتقان زەلبوراف, اۆاستين, گەرتسەپتين سياقتى دارىلەر دە ناۋقاستارعا كوپ كومەگىن تيگىزەتىنى دالەلدەنگەن, دەدى روش كومپانياسىنىڭ دارىلىك پرەپاراتتاردى جاساۋ جونىندەگى جاھاندىق بولىمشەسىنىڭ جەتەكشىسى جانە باس مەديتسينالىق ديرەكتورى, مەديتسينا دوكتورى حال باررون مىرزا.
وتاندىق ونكولوگيا سالاسى وڭ سۇرلەۋمەن كەلە جاتىر ما؟
قالاي دەسەك تە, قازاقستاندىق ونكولوگتاردىڭ قاي جەردە قالىپ, قاي جەردە وزىپ بارا جاتقانىن انىقتاپ بەرگەن جاھاندىق فورۋمدا ءبىزدىڭ ماماندار وتە كوپ ماعلۇماتتاردان قۇلاعدار بولىپ جاتقانىن كورىپ جۇردىك. تالاي جاڭا مالىمەتتەرمەن, زەرتتەۋلەرمەن قانىققان دارىگەرلەرىمىز وتاندىق ونكولوگيا دۇرىس جولمەن ءجۇرىپ كەلە جاتىر دەگەن پايىمعا كەلدى. ناۋقاستاردىڭ ەرەكشەلىگىنە بايلانىستى جەكە ەم جۇرگىزۋ, قولدانىلاتىن ءدارى-دارمەكتەر مەن ادىستەردى وزدەرى تاڭداۋعا ءمۇمكىندىك بەرۋ, پروفيلاكتيكا مەن ساقتىق شارالارى, پاتسيەنت پەن دارىگەردىڭ ارىپتەستىگىنە قۇرىلعان ەمدەۋ قاعيداسى قازاقستاندا دا قولدانىلادى.
وعان قوسا مەملەكەت ەڭ زاماناۋي دياگنوستيكالىق تەحنولوگيالاردى ساتىپ الۋعا از قاراجات جۇمساپ وتىرعان جوق. ەندىگى كىلتيپان راك اۋرۋلارىن اسقىنباي تۇرعاندا انىقتاۋعا تىرەلىپ تۇر. دارىگەرلەردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ىستە ادامداردىڭ وزدەرى مۇددەلى بولمايىنشا العا جىلجۋ قيىن. ونكولوگيالىق قىزمەتتى دامىتۋعا قاتىستى ارنايى باعدارلامالاردىڭ بار ەكەندىگىنە جانە وعان ۇكىمەت كوپ قاراجات ءبولىپ وتىرعاندىعىنا قاراماستان, دەنساۋلىقتارىن اۋىرماي تۇرىپ-اق اندا-ساندا تەگىن قارالىپ تۇرۋعا مويىندارى جار بەرمەيدى. سول سياقتى, ەمحانالاردا جۇرگىزىلىپ جاتقان الدىن الا دياگنوستيكالاۋعا, ياعني اقىسىز سكرينينگتەردىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانا بەرمەيدى. ال اسقىنعان قاتەرلى ىسىكتى قايتارۋ ىلۋدە ءبىر كەزدەسەتىن سيرەك وقيعا.
سونىمەن, كونگرەسس توراعاسى ك.ۆەلدە قازىرگى تاڭدا راكپەن اۋىراتىنداردىڭ سانى كوبەيىپ (مۇنى ەرتە باستان دياگنوستيكالاۋمەن بايلانىستىرۋ كەرەك), ودان كوز جۇماتىندار قاتارى ازايىپ جاتقانىن العا تارتسا دا ونكولوگيا جۇيەسىن بەلسەندى جۇمىس ىستەتۋدىڭ قاجەتتىگى ارتىپ بارادى. تاعى دا قايتالاپ ايتۋعا بولادى. قازىر جۇزدەن استام اۋرۋدىڭ ءتۇرى «راك» دەيتىن جالپىلاما اتاۋعا يە. سوندىقتان الەمدىك ونكولوگتارمەن بىرگە قازاقستاندىق مەديكتەردىڭ دە وسىناۋ وراسان ۇلكەن وقيعا ورتاسىنان تابىلۋى جەتىستىك. ءبىزدىڭ ماماندار قاتەرلى ىسىكپەن كۇرەسۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى ادىستەرىن حالقىمىزعا الىپ كەلسە, قانشاما جاندار جاقىنىنان قاپىدا ايىرىلىپ, قۇسا كۇيگە تۇسپەس ەدى.
قاتەرلى ىسىكپەن كۇرەسۋدىڭ قازىرگى ۇلگىسى جۇمىس ىستەمەيدى
كونگرەستىڭ تەك باعدارلاماسىنىڭ ءوزى قالىڭ تومدى قۇراعانىن ەسكەرسەك, اياسى اپتادان اسقان القالى فورۋمنىڭ ءاربىر تۇساۋكەسەرى مەن الىپ «RAI» كەشەنىنىڭ بارلىق بۇرىشىندا جاسالىنىپ جاتقان سەمينارلار مەن دارىستەردى ايتىپ تاۋىسۋ مۇمكىن ەمەس. حالىققا كەرەگى – قازاقستاندىق ماماندار وسى جيىننان كەرەگىن الىپ, ەڭ وزىق ەمدەۋ ادىستەرىن ەلگە الىپ كەلسە دەيىك. دەگەنمەن, قورىتىندى ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ماعلۇم بولعان جايتتارمەن ءبولىسىپ كورەلىك.
امستەردام كونگرەسىندە دۇنيەجۇزى ەلدەرىندە قاتەرلى ىسىكتى ەمدەۋدە, دياگنوستيكالاۋ مەن الدىن الۋدا ورىن الىپ وتىرعان نەگىزگى ايىرماشىلىقتاردى شەشۋ ءۇشىن قارجىلاندىرۋدىڭ جاڭا ۇلگىسىن جاساۋ ۇسىنىلدى.
– سوڭعى ءجۇز جىلدىقتا راكپەن كۇرەسۋدە كوپ جۇمىس اتقارىلسا دا, وبىر دەرتىنىڭ ەكونوميكاسى كىسى شوشىرلىق. قاتەرلى ىسىكپەن كۇرەسۋدى قارجىلاندىرۋدىڭ قازىرگى ۇلگىسى جۇمىس ىستەمەيدى, دەپ ەسەپتەيدى حالىقارالىق قاتەرلى ىسىكتەردەن ساقتاندىرۋ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ پرەزيدەنتى, پروفەسسور پيتەر بويل (ليون, فرانتسيا) مەن ستراتكلايد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بۇكىلالەمدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى «ونكولوگياداعى جاعداي» تاقىرىبىنا جاسالعان بايانداماسىندا.
بۇل تۇساۋكەسەر بايانداما وسى جوباداعى نەگىزگى ءتورت جەتەكشىنىڭ, جەتى ايماقتىق كوشباسشى مەن 100-گە تارتا تانىمال مەديتسينا عالىمدارىنىڭ الەمنىڭ 50 ەلىندەگى ونكولوگيالىق جاعدايلاردى سۋرەتتەيتىن جۇمىستارىنا قۇرىلعان.
الاڭداتارلىق بۇل بولجامدار دامۋشى ەلدەردەگى تۇرعىندار سانىنىڭ كوبەيىپ, ءار مەملەكەتتەگى قاتەرلى ىسىكتى ەمدەۋگە قولجەتىمدىلىكتىڭ ايىرماشىلىعىنا تىكەلەي تاۋەلدى.
ماسەلەن, ءۇندىستان, قىتاي ءجانە نيگەريا ەلدەرىندە دەموگرافيالىق وسىممەن قاتار, وسى ەلدەرگە باتىستىق ءومىر سالتىمەن جۇققان راك اۋرۋلارىنىڭ ارتۋ تاۋەكەلى دە الىپ بارا جاتىر. قازىردىڭ وزىندە تابىسى از ەلدەردە قاتەرلى ىسىك شاقىراتىن اۋرۋ بەلگىلەرى ەمدەۋدىڭ بالاما جولدارىن قاراستىرۋعا ءماجبۇرلەۋدە. سول سياقتى, دامۋشى ەلدەردە ناۋقاس مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كومەگىنە دەرتى ابدەن اسقىنعاندا جۇگىنەتىنى ايتىلدى. سوندىقتان مۇنداي جاعدايدا ونكولوگتار قاتەرلى ىسىكتى ەمدەمەيدى, تەك ناۋقاستىڭ سوڭعى كۇندەرىن جەڭىلدەتۋگە عانا جاردەمدەسە الادى, دەيدى پروفەسسور پيتەر بويل.
قىسقاسى, بايانداما اۆتورلارىنىڭ پايىمداۋىنشا, ونكولوگيالىق ناۋقاستاردىڭ قۇقىعىنا ونكولوگيانىڭ ءتورت تۇعىرىن ەنگىزۋ مەن ونى ساقتاۋ ارقىلى جەتۋگە بولادى: ياعني, بولدىرماۋعا بولاتىن قاتەرلى ىسىكتىڭ بارلىق ءتۇرىنىڭ جولىن كەسۋ, ەمدەۋگە بولاتىن قاتەرلى ىسىكتىڭ بارلىق ءتۇرىن ەمدەۋ, ساۋىعۋعا بولاتىن قاتەرلى ىسىكتىڭ بارلىق تۇرىنەن ساۋىقتاندىرۋ, اۋرۋدى ۋاقىتشا جەڭىلدەتۋ قاجەت بولعان جاعدايدا ءپاللياتيۆتى ەمدەۋدى جۇرگىزۋ. جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, سوڭعى ون جىلدىقتا ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋدە مەديتسينا ايتارلىقتاي پروگرەسكە قول جەتكىزسە دە, قاتەرلى ىسىككە شالدىققان كەز كەلگەن ادام ونداي ادامزاتتىڭ تابىستارىن پايدالانا المايدى. دياگنوستيكالاۋداعى ايىرماشىلىق, ەمدەۋ مەن وسى دەرتتىڭ سالدارى تابىس دەڭگەيى جوعارى ەلدەر مەن تابىس دەڭگەيى تومەن ەلدەردە كىسى جىلاتارلىق كۇيدە.
قاتەرلى ىسىككە شالدىققان جامان, كەدەي بولساڭ ونىمەن اۋىرعان ودان دا جامان, دەيدى بايانداما اۆتورلارى. كەدەيلەر مەن بايلاردىڭ, جوعارى بىلىمدىلەر مەن ءبىلىمى شامالى تۇرعىندار اراسىنداعى شىڭىراۋ بۇرىنعىدان دا تەرەڭدەپ بارادى.
سوندىقتان شۇعىل تۇبەگەيلى وزگەرىستەر مەن شەشىمدەر جاساۋ كەرەك: ءارتۇرلى سالانى قاتىستىرا وتىرىپ, ءىرى مەملەكەتتىك-جەكە ءارىپتەستىككە بارۋ قاجەتتىگى كورىنۋدە. مۇنداي ارىپتەستىك فارماتسەۆتيكالىق ءوندىرىس پەن دياگنوستيكالىق جانە ەمدىك تەحنولوگيالاردى قولدانىپ, ەنگىزەتىن سالالاردىڭ كەڭ اۋقىمىن قاتىستىرۋدا تالاپ ەتۋدە. قاتەرلى ىسىككە شالدىققان ءاربىر ادامنىڭ ەرەكشەلىگىنە ساي ەم تاعايىنداپ, كۇتىم جاساۋدا ءتيىمدى ناتيجەلەرگە جەتۋ ءۇشىن ۇكىمەتتىك جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردى دا ارالاستىرۋ قاجەتتىگى ايتىلدى.
قالاي دەسەك تە, نيدەرلاند ەلىندە وتكەن باسقوسۋ ادامزاتتى الاڭداتقان كوكەيكەستى ماسەلەنى كۇن تارتىبىنە شىعارىپ قانا قويماي, اۋقىمى جاعىنان دا, ۇيىمداستىرىلۋ تۇرعىسىنان بولسىن قاتەرلى ىسىكپەن كۇرەسۋ ىسىنە ۇلەسىن قوسىپ باقتى.
دەنساۋلىقتىڭ قادىرىن جاقسى بىلەتىن گوللاندىقتارمەن دە قوشتاساتىن كۇن كەلدى. تاقىرىپ اۋىر بولعاندىقتان دا ونى وسى ەلدەن كورگەن-تۇيگەن, ەلەڭ ەتكىزگەن ەرەكشە وقيعالارمەن ورنەكتەي المادىق.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى – امستەردام – الماتى.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن اۆتور.
