27 قاراشا, 2013

شارج شەبەرى

504 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە بەلگىلى كاريكاتۋراشى-سۋرەتشى, جۋرناليست ەركىن نۇرازحاننىڭ «شارج شەرۋى» اتتى كىتاپ-البومىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى.

ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە بەلگىلى كاريكاتۋراشى-سۋرەتشى, جۋرناليست ەركىن نۇرازحاننىڭ «شارج شەرۋى» اتتى كىتاپ-البومىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى.

بەينەلەۋ ونەرىنىڭ ەرەكشە ءبىر جانرى كاريكاتۋرا ادامنىڭ بويىنداعى كەمشىلىكتەردى اشكە­رەلەيدى دەسەك, ونىڭ ءبىر سالاسى – شارج بەلگىلى ءبىر تۇلعانى كۇلكىلى بەينەلەۋ ارقىلى ىشكى جان-دۇنيەسىن, بولمىسىن, كەلبەتىن كورسەتۋدى ماقسات تۇتادى. ءدال وسى ەرەكشە ونەردىڭ دامۋىنا, قالىپتاسۋىنا وزىندىك ۇلەس قوسىپ جۇرگەن قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى مۇزافار الىمباەۆ «كاريكاتۋرا كورولى» دەپ اتاعان كاريكاتۋراشى-سۋرەتشى – ەركىن نۇرازحان ءوزى­نىڭ «شارج شەرۋى» كىتابىنا 2005-2011 جىلدار ارالىعىندا سال­عان ساياسات, مادەنيەت پەن ادەبيەت, سپورت سالالارىنداعى بەل­گىلى تۇلعالاردىڭ, قوعام قايرات­كەرلەرىنىڭ ءازىل پورترەت­تەرىن توپتاستىرىپتى.

اتالمىش ءىس-شاراعا الىبەك اسقاروۆ, نەسىپبەك ايت ۇلى, كو­پەن امىربەك, جەڭىس كاكەن ۇلى, بايان­عالي ءالىمجانوۆ, ديقان قام­زابەك ۇلى سىندى اقىن-جازۋ­شىلار, سىقاقشىلار, قوعام قاي­رات­كەرلەرى جانە ەۋرازيا ۇلت­تىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنت­تەرى قاتىستى.

كىتاپ-البومنىڭ تۇساۋكەسەرى اياسىندا شارج شەبەرىنىڭ ءبىراز تۋىندىلارى كىشىگىرىم كورمە رەتىندە قويىلعان ەكەن. كورەرمەن قاۋىم سۋرەتتەردىڭ بارلىعىن كەزەك-كەزەگىمەن قىزىعا قاراپ, بەينەلەنگەن تۇلعالاردى تانىپ, ولاردىڭ ومىردەگى كەلبەتىمەن سالىستىرىپ, ەزۋ تارتىپ جاتتى.

– الىستان قاراساڭىز, قالاي بولسا سولاي سالىنعان سۋرەتتەر سياقتى كورىنەدى. جاقىنداي كەلىپ كۇل­كىگە كەنەلدىم. كاريكاتۋراشى ءوزى تاڭداعان تۇلعالاردىڭ كەز كەل­گەن ادام بايقاي بەرمەيتىن ەرەكشەلىكتەرىن كەرەمەت بەينەلەگەن, – دەيدى ستۋدەنت ايدانا جول­دىگازينوۆا.

سۋرەتشى جەڭىس كاكەن ۇلى ەركىن نۇرازحاننىڭ «شارج شەرۋىنە» ەنگەن ەكى ءجۇز ەلۋگە تار­تا تانىمال تۋىندىلارىن كىتاپ ەتىپ قالىپتاۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان ازامات. ول ەركىن اعا­مەن سوناۋ سەكسەنىنشى جىلدارى «بالدىرعان» مەن «اقجەلكەن» جۋرنالدارىندا بىرگە قىزمەت ىستەگەن ەكەن. «كىتاپتى دايىنداۋ بارىسىندا ەركىن اعانىڭ ويىن, مىنەز-قۇلقىن, بولمىسىن بىلە ءتۇستىم. ونىڭ باعىتى – شارج سالاسى. بۇل بىرىنشىدەن, مىندەتتى تۇردە كۇلكى شاقىرۋ كەرەك. ەكىنشىدەن, اۆتور بويىندا ءاربىر ادام بايقاي بەرمەيتىن اڭعارىمپازدىق قاسيەتى ەرەكشە باسىم بولۋ كەرەك. وسى ەكەۋىن دە ۇشتاستىرا بىلگەن. وعان قوسا, كاريكاتۋرا مەن شارجدىڭ اراسىندا وتە ءبىر نازىك شەكارا بار. كاريكاتۋرا ۋلى ساركازم, قورلاۋ مەن مازاققا نەگىزدەلگەن. ال, شارج تەك قانا ءبارى بايقاي بەرمەيتىن ادامنىڭ قىلىقتارىن كۇلكىلى ەتىپ بەينەلەۋ. وسىنى ءتۇسىنىپ, بۇل زاڭدىلىقتى ساقتاپ جۇرگەن دە ەركىن اعا. جالپى, قازاق حالقى ءبىر-ءبىرىن قاعىتىپ, ازىلدەپ كۇلگەندى ۇناتادى. ال بۇگىنگى تىنىمسىز تىرشىلىكتە قالجىڭداسۋ مەن ازىلدەسۋدىڭ ءوزى ازايىپ بارا جاتقان سەكىلدى. وسى تۇرعىدان الساق بۇل سۋرەتتەر قازاقتىڭ سول ءداستۇرىن جاڭعىرتۋعا ۇلەس قوسادى. ەرەكشە العىسىمىزدى كىتاپتى باسىپ شىعارعان «فوليانت» باس­پاسىنا بىلدىرەمىز», – دەدى جەڭىس كاكەن ۇلى.

ەركىن نۇرازحان ن.ۆ.گوگول اتىنداعى الماتى كوركەمسۋرەت ۋچيليششەسىن, ت.جۇرگەنوۆ اتىن­داعى الماتى مەملەكەتتىك تەا­تر جانە كوركەمسۋرەت ينستي­تۋتىنىڭ كوركەمسۋرەت فاكۋل­تەتىن بىتىرگەن. «كىمگە كۇلەمىز؟» اتتى ساتيرالىق سۋرەتتەر البومى 2005 جىلى جارىق كورگەن. سۋرەتشى تۋىندىلارى بۇگىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭ­عىش پرەزيدەنتى مۋزەيىندە, الما­تىداعى ءا.قاستەەۆ اتىنداعى ونەر مەملەكەتتىك مۇراجايىندا, وسكەمەن, سەمەي قالالارىنداعى بەينەلەۋ ونەرى مۇراجايلارىندا ساقتاۋلى. وسىدان بولەك, ەر­كىن اعا «بالدىرعان» جۋرنالىندا, «تۇركىستان» گازەتىندە كور­كەمدەۋشى رەداكتور, جۋرناليست قىزمەتتەرىن اتقارىپ, «ونەر» باسپاسىندا باس رەداكتور بولعان. بۇگىندە قازاقستان سۋرەتشىلەر جانە جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى. وسى ەكى ونەردى قاتار الىپ جۇرگەنى ءۇشىن بولار, ساتيريك-جازۋشى قالتاي مۇحامەدجانوۆ وعان «ەركىن – قوس مەكەندى ادام عوي» دەپ قالجىڭداعان كورىنەدى.

كورمەدەن وسى ءبىر ونەر ءتۇرىن قالىپتاستىرىپ, دامىتۋ جولىندا 30 جىلدان استام ۋاقىت بويى ەرەن ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ەركىن اعانىڭ جاس بۋىنعا بەرەرى مول ەكەنىن اڭعاردىق.

نۇرزادا كۇمىسبەك,

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق

ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى.

سوڭعى جاڭالىقتار