جوبانىڭ جۇزەگە اسۋىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كەڭسەسىنىڭ باسشىسى, ساياسي عىلىمدار دوكتورى, پروفەسسور ماحمۇد قاسىمبەكوۆ باستاماشى بولعان. كىتاپتا قازاقستان مەن الەمدىك قوعامداستىقتا مويىندالعان ەلباسىنىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى, تىڭ باستامالارى مەن سىڭىرگەن ەڭبەگى بەينەلەنەدى. ەلباسىنىڭ ىرگەلى, باعدارلامالىق جانە ستراتەگيالىق ەڭبەكتەرى, جاريالانىمدارى, شىعارماشىلىق جۇمىستارى, سونداي-اق قازاقستان مەن شەتەلدەردە سويلەگەن سوزدەرى تۋرالى بىرقاتار ماتەريالدار مەن اقپاراتتاردى دا وسى جيناقتان تابۋعا بولادى. سونىمەن قاتار كىتاپتا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆقا ارناپ تۇسىرىلگەن كوركەم جانە دەرەكتى فيلمدەر, تۋىندى اۆتورلارى مەن ادەبي باسىلىمدار تۋرالى اقپاراتتار كورىنىس تاپقان.
بيوبيبليوگرافيانىڭ تۇساۋكەسەرى ەلباسى كىتاپحاناسى مەن ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان «قازاقستان عىلىمى: دامۋ كەزەڭدەرى مەن باسىمدىقتارى» تاقىرىبىنداعى دوڭگەلەك ۇستەل اياسىندا ءوربىدى.
– بيىل قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ مۇشەلىگىنە ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ قابىلدانعانىنا جىل 25 تولماق. وسى ورايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كەڭسەسىنىڭ باسشىسى, ساياسي عىلىمدار دوكتورى, پروفەسسور م.قاسىمبەكوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن ەلباسى كىتاپحاناسى «نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ» اكادەميالىق بيوبيبليوگرافياسىن ازىرلەدى. تاعدىرى مەن بورىشىن ەگەمەن قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋ تاريحىمەن ۇشتاستىرعان تۇلعانىڭ ەڭبەك جولى باسىلىم نەگىزىنە الىنىپ وتىر. ءوزىنىڭ باي تاجىريبەسىنە سايكەس, بۇگىندە ەلباسى قازاقستاندا ءبىلىمدى, عىلىمدى دامىتۋعا مەيلىنشە كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. جىل سايىن بۇل سالاعا بيۋدجەتتەن ۇلكەن كولەمدە قاراجات ءبولىنىپ, ەلىمىزدە جاڭا زاماناۋي مەكتەپتەر, دارىندى بالالارعا ارنالعان وقۋ ورىندارى جانە الەمدىك دەڭگەيدەگى ۋنيۆەرسيتەتتەر اشىلۋدا. ولار تالانتتى وقىتۋشىلاردى, ستۋدەنتتەردى, زەرتتەۋشىلەردى تارتاتىن ورتالىقتارعا اينالدى. تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن كۇندەردەن باستاپ ەلباسى مەملەكەتتىڭ ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىم سالاسىن ەشقاشان نازاردان شىعارعان ەمەس. ەلباسى ايتقانداي, عىلىمسىز ءوندىرىس العا باسپايدى. سوندىقتان ءاربىر جولداۋىندا يندۋستريانىڭ ءار سالاسىن يننوۆاتسيالىق, عىلىمي سۇيەمەلدەۋمەن كۇشەيتۋدى تالاپ ەتەتىن. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى قايدا بولسا دا, رەسپۋبليكا كولەمىندە نەمەسە شەتەلدىك ساپاردا بولسىن, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرىمەن ۇدايى كەزدەسۋلەر وتكىزەدى, دارىستەر وقىپ, ءوزىنىڭ ءبىلىمى مەن تاجىريبەسىن جاستارمەن بولىسەدى, – دەپ اتاپ ءوتتى ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى, ساياسي عىلىمدار دوكتورى, پروفەسسور ءامىرحان راحىمجانوۆ.
دوڭگەلەك ۇستەل قاتىسۋشىلارىنا ءوز قۇتتىقتاۋ حاتىن جولداعان م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ۆيكتور سادوۆنيچي: «بيوبيبليوگرافيانىڭ جاريالانۋى قوعامدىق, عىلىمي جانە ساياسي ومىردەگى ماڭىزدى وقيعا. ول قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋىنىڭ بار كەزەڭىندەگى وراسان زور ەڭبەگىن تانىتادى. كىتاپتا ن.ءا.نازارباەۆتىڭ قازاقستاننىڭ دامۋىنا, اتاپ ايتقاندا, ساياسات, ەكونوميكا, قوعامدىق ءومىر, ۇلتارالىق قاتىناستار, ت.ب. ماسەلەلەردەگى تۇتاس قادامىنىڭ كورىنىس تابۋى ماڭىزدى» دەي كەلە, كەمەڭگەر تۇلعانىڭ ەل دامۋىنداعى ەلەۋلى ەڭبەگى ۇرپاق ءۇشىن ولمەس ونەگە ەكەنىن جەتكىزدى.
بۇل ويدى قۋاتتاي تۇسكەن وتاندىق عالىمدار دا ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعى قارساڭىندا تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ءجۇرىپ وتكەن جول جاڭا كوزقاراس تۇرعىسىنان زەرتتەلىپ, ساراپتالۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
«قازاقستان دامۋىنداعى ءىرى جوبالاردىڭ نەگە نەگىزدەلگەنىن, قالاي جۇزەگە اسقانىن, نەگە قول جەتكىزگەنىمىز تۋرالى عىلىمي ءتۇيىن جاساۋعا ءتيىسپىز. مۇنى ءبارى ءبىلۋى كەرەك. 1995 جىلى ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ن.ءا.نازارباەۆ ۇعا اكادەميگى بولىپ سايلانعاندا, بارلىق عالىمدار ءبىراۋىزدان قولدادىق. ءبىز ءبارىمىز ەلباسىنىڭ جوسپارلى ەكونوميكادان نارىقتىق ەكونوميكاعا كوشۋدى عىلىمي تۇرعىدا جاساقتاپ شىققانىن بىلەمىز. جانە ونى تۇتاس ءبىر مەملەكەت تاجىريبەسىندە جۇزەگە اسىردى. مىنە, وسى ءۇشىن اكادەميك بولىپ سايلاندى», دەيدى ۇعا پرەزيدەنتى, حيميا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, اكادەميك م.جۇرىنوۆ.
قازاق تاعامتانۋ اكادەمياسىنىڭ ديرەكتورى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, اكادەميك تورەگەلدى شارمانوۆ قازاقستاننىڭ قانداي قيىن كەزەڭدى باستان وتكەرگەنىن تىلگە تيەك ەتە كەلە, «تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا ەلباسى كوپۇلتتى مەملەكەتتىڭ بىرلىگى مەن دىنارالىق كەلىسىمىن ەلدىڭ باستى قۇندىلىعى دەپ جاريالاۋىنىڭ ارقاسىندا, ءبىز كوپ قيىندىقتى ەڭسەردىك. ەلباسى كورەگەن ساياساتكەر, رەفورماتور, ءوز جەرىنىڭ ناعىز پاتريوتى رەتىندە قازاق ۇلتىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن جۇمىسىن جالعاستىرۋدا», دەپ اتاپ ءوتتى.
جارىق كورگەن جاڭا تۋىندى – مەملەكەتتىڭ عىلىمي قوعامداستىعى ءۇشىن ايتۋلى وقيعا ەكەنىن ايتقان. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى عالىمقايىر مۇتانوۆ: «نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەمدىك ءىرى ساياساتكەر عانا ەمەس, بەلدى عالىم رەتىندە دە تانىمال. قازاقستاننىڭ اياققا تۇرىپ دامۋى ەلباسىنىڭ قىزمەتىمەن تىكەلەي بايلانىستى ەكەنى كۇمانسىز. عىلىمنىڭ دامۋىنداعى ونىڭ تاريحي كورنەكتى ءرولىن ايتپاۋعا بولمايدى. ءامىرحان مۇراتبەك ۇلى اتاپ وتكەندەي, تاۋەلسىزدىك الىپ, قازاقستاندا جەكە دامۋ مودەلىن قالىپتاستىرۋ الەمدە «قازاقستان جولى» نەمەسە «نازارباەۆ مودەلى» دەگەن اتاۋ الدى. الەمنىڭ دامىعان ەلدەرى ەكونوميكاسىنىڭ تاجىريبەسىن ەسەپكە الىپ, تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرۋ مودەلى شىندىعىندا وتە باعالى ەڭبەك. ەلدىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ مۇنداي ستراتەگياسى تەرەڭ عىلىمي فاكتىلەرگە نەگىزدەلگەن جانە جاھاندىق عىلىم مەن تاجىريبەنى توقتاۋسىز زەرتتەۋدىڭ جەمىسى», دەپ پىكىر ءبىلدىردى.
ءىس-شارادا ەرلان سىدىقوۆ, تىلەكتەس ەسپولوۆ سىندى بەلگىلى عالىمدار ءسوز سويلەپ, راحىم ورازاليەۆ, اقان بيجانوۆ, الما ابىلقاسىموۆالاردىڭ باياندامالارى تىڭدالدى.
مازمۇندى شارا اياسىندا ەلباسى كىتاپحاناسى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويۋ ءراسىمى ءوتتى. مەموراندۋمعا قول قويۋدىڭ ماقساتى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.ءا. نازارباەۆتىڭ يدەيالارى مەن باستامالارىن ناسيحاتتاۋ, سونداي-اق بىرلەسكەن عىلىمي جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ.
الماتى
