قازىرگى ۋاقىتتا اۋىلدىق جەرلەردە شەشىمىن تاپپاعان ماسەلە شاش-ەتەكتەن.
شىعىس قازاقستاندا «اۋىل – ەل بەسىگى» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا بيىلدىڭ وزىندە-اق اۋىلدىق جەرلەردەگى ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان 50-دەن استام جوبا جۇزەگە اسپاق.
– اتالمىش باعدارلاما شەڭبەرىندە ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى جاعىنان اۋىل تۇرعىندارى قالالىقتاردان قالىس قالمايتىنداي جاعداي جاساۋعا ءتيىسپىز, – دەيدى وبلىستىق ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى فارحاد بەلباەۆ. – باعدارلاما شەڭبەرىندە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتى, الەۋمەتتىك-مادەني نىسانداردى, كولىك ينفراقۇرىلىمىن جوندەۋگە قاراجات بولىنەدى. بۇدان باسقا سۋ, گاز جانە ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ جابدىقتارىن سالۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋ جوسپارلانۋدا. سپورت, مادەنيەت, ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارى دا نازاردا بولادى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى حالقىنىڭ 38 پايىزى اۋىل-ايماقتا تۇرىپ جاتقاندىقتان, بۇل باعدارلامانىڭ ماڭىزى زور ەكەنى انىق. الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇرعىدا دامىتۋ ءۇشىن وڭىردە 116 تىرەك اۋىل انىقتالعان.
– شەكارادان 25 شاقىرىم قاشىقتا ورنالاسقان 29 شەكارالىق جانە 232 شاعىن اۋىل بار. جالپى ايتقاندا, وتكەن جىلى بىزدە قارجىلاندىرۋ مولشەرى 2,1 ملرد تەڭگەنى قۇراعان گلۋبوكوە, ءۇرجار, كوكپەكتى جانە كۇرشىم سياقتى ءتورت تىرەك ەلدى مەكەن انىقتالعان بولاتىن. ول اۋىلداردا 8 جوبا ىسكە اسىرىلا باستادى. تورتەۋى كوشەلەرگە ورتاشا جوندەۋ جۇرگىزۋگە, ال قالعان تورتەۋى دامىتۋعا باعىتتالعان. ياعني ۇشەۋى دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىن سالۋعا, بىرەۋى گلۋبوكوە كەنتىندەگى مادەنيەت ءۇيىنىڭ قۇرىلىسىنا قاتىستى بولدى. ءتورت كوشەدەگى جوندەۋ جۇمىستارى بىلتىر اياقتالسا, قالعان ءتورت جوبانى بيىل اياقتايمىز دەپ وتىرمىز, – دەدى فارحاد بەلباەۆ.
بيىل وبلىس اۋماعىنداعى 20 تىرەك اۋىلدا 51 جوبا جۇزەگە اسىرىلماق. ولاردىڭ 13-ءى ءبىلىم بەرۋ, 6 جوبا – دەنساۋلىق ساقتاۋ, 12-ءسى سپورت پەن مادەنيەت, 20-سى جول جوندەۋ سالالارىنا باعىتتالدى. بيىلعى جىلى اتالمىش جۇمىستار گلۋبوكوە, بورودۋليحا, كوكپەكتى, كۇرشىم, مارقاكول, قالجىر, ۇلكەن نارىن, كاتونقاراعاي, سولداتوۆو, تۇعىل, اقجار, ءۇرجار, ماقانشى, التىنشوقى, شولپان, قاراتال, قاراۋىل, قالباتاۋ, اقتوعاي جانە اۋەزوۆ سىندى ەلدى مەكەندەردە جۇرگىزىلەدى. ال 2026 جىلعا دەيىن جوعارىدا اتالعان 116 تىرەك اۋىلدىڭ تۇرعىندارى باعدارلاما شەڭبەرىندەگى جۇمىستارمەن قامتىلاتىن بولادى.
شەكارالىق اۋداندارعا دا ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. كۇرشىم, كاتونقاراعاي, ءۇرجار, زايسان جانە تارباعاتاي سىندى بەس اۋداندى دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارى جاسالىپ, بىرقاتار جۇمىستاردىڭ جۇزەگە اسىپ جاتقاندىعى بەلگىلى.
ال «تىرەك اۋىلداردىڭ» قاتارىنا كىرمەي قالعان 570 اۋىلدىڭ جاعدايى نە بولماق؟ بۇل كوپشىلىكتىڭ كوكەيىن تۇرتپەكتەگەن ساۋال ەكەنى داۋسىز.
ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ باسقارماسى باسشىسى ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي اۋىلدار مەملەكەت نازارىندا بولادى. بىراق تىرەك اۋىلدارعا بولىنەتىن قاراجات باسقا ەلدى مەكەندەرگە قاراعاندا 2-3 ەسەگە جوعارى ەكەن. باسقا اۋىلداردا جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردى, شارۋاشىلىقتاردى قولداۋ ودان ءارى جالعاسىن تاۋىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ, ينفراقۇرىلىمدى جىلداعىداي كۇتىپ ۇستاۋ سياقتى جۇمىستار جۇرگىزىلە بەرمەك.
تۇگىن تارتساڭ مايى شىعاتىن شىعىس ءوڭىرى – مال ورگىزۋگە, ءدان سەبۋگە قولايلى وڭىرلەردىڭ ءبىرى. سول ءۇشىن دە «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى اياسىنداعى قارجى اۋىل شارۋاشىلىعىنا دا ءبولىنۋى كەرەك.
– اتالعان باعدارلامانىڭ نەگىزگى باعىتى – الەۋمەتتىك سالانى دامىتۋ ەكەنى بەلگىلى. ياعني اۋرۋحانالار مەن مەكتەپتەر, بالاباقشالار جانە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىن سالۋ كەرەك. بىراق مۇنىمەن قاتار اۋىل ەكونوميكاسىن دا دامىتۋ وتە ماڭىزدى. سول سەبەپتى باعدارلاما بويىنشا باعىتتالاتىن قارجىنىڭ باسىم بولىگى اۋىلدا قۇرىلاتىن وندىرىستەردىڭ قۋاتىن كۇشەيتۋگە ءبولىنۋى كەرەك. مىسالى, اۋىلدا ءسۇت-تاۋارلى فەرما نەمەس مال بورداقىلايتىن الاڭدار سالىنۋى كەرەك. سوعان ينفراقۇرىلىم تارتۋدى كۇن تارتىبىنە قويۋ قاجەت, – دەدى شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرجان نۇرباەۆ.
ايتقانداي, اۋىلدىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى قالالىقتارمەن تەڭەسسە, تۇراقتى ءارى سەنىمدى جۇمىسپەن قامتىلسا, ەشكىم اۋىلدارىنان تابان اۋدارا قويماس.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
