بىلتىر قىركۇيەكتە 12-سىنىپ وقۋشىلارى عالاماددين مەن ساعىنبەك روبوتتەحنيكا بويىنشا جوباسىن باستادى. ولار زاعيپ ادامدارعا ارنالعان اۆتوماتتاندىرىلعان سۇيەنۋ تاياعىن جاساپ, مەكتەپىشىلىك كونكۋرستان وتكەن ەدى. ولار كەيىن بۇل جوباسىن رەسپۋبليكالىق جارىستا جانە نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ اراسىندا عىلىمي جوبادان جەلىلىك سايىستا قورعاپ, ەكەۋىنەن دە 1-ورىن الدى.
اۆتوماتتاندىرىلعان سۇيەنۋ تاياعى – زاعيپ, كوزى ناشار كورەتىن جاندارعا كومەك بولاتىن يننوۆاتسيالىق قۇرال. ول جولدا كەزدەسەتىن كەز كەلگەن كەدەرگىنى وڭاي انىقتايدى ءارى دەزوريەنتاتسيا جاعدايىندا كومەككە شاقىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سەبەبى touch باتىرماسى بار. تاياق جەرگە قۇلاعان جاعدايدا دىبىس شىعارىپ, قولدانۋشىنىڭ ونى ىزدەپ تابۋىنا كومەكتەسەدى. بەلگىلى ءبىر جەرگە جەتۋ ءۇشىن
«ا نۇكتەسىنەن ۆ نۇكتەسىنە دەيىن» فۋنكتسياسىن قولدانۋعا بولادى. ونىڭ ۇستىنە تاياقتا تەلەفون نومىرلەرىن ساقتاپ, قوڭىراۋ شالۋ مۇمكىندىگى بار.
بۇل جوبانىڭ ەڭ باستى ارتىقشىلىعى – تاياق دوڭگەلەكتەرىنىڭ اينالۋىنان پايدا بولاتىن مەحانيكالىق ەنەرگيانىڭ جۇيەنى تولىقتاي ەنەرگيامەن قامتاماسىز ەتۋى. تاياقتىڭ قۇراستىرۋشىلارىنىڭ ءبىرى عالاماددين اسقاردىڭ ايتۋىنشا, جوبا يدەياسى زاعيپ ادامنىڭ ينتەرنەتتەگى سۇحباتىن كورگەننەن كەيىن پايدا بولعان.
– كوزى كورمەيتىن ادام اڭگىمەسىندە گادجەتتەردەن ءان, اۋديوكىتاپ تىڭداي الاتىنىن, اقشانى دا ساناۋعا مۇمكىندىگى بارىن, ياعني كوپ نارسەنى وزدىگىنەن جۇزەگە اسىرا الاتىنىن ايتتى. بىراق ونىڭ ءبىر جەردەن ەكىنشى جەرگە بارۋعا شاماسى كەلمەيدى ەكەن. سول كەزدە ساعىنبەك ەكەۋىمىز وسى پروبلەمانى شەشۋدى ماقسات ەتىپ, دامير ەركماليەۆتىڭ كومەگىمەن سۇيەنۋ تاياعىن جاساۋدى قولعا الدىق, – دەيدى عالاماددين.
قۇرىلعىنىڭ جينالۋ مەحانيزمى دە ەرەكشە. ول بارىنشا تەز, ءارى وڭاي كىشىرەيتىلىپ, قوعامدىق كولىككە وتىرعاندا قولعا الۋعا ىڭعايلى ەتىپ جاسالعان. سالماعى 2 كيلوعا جەتپەيدى, جينالۋىنا 7-8 سەكۋند قانا جەتكىلىكتى. سوندىقتان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار ونى تەز جيناپ, كولىككە وتىرا الادى.
– تاياقتى جاساۋ يدەياسىن جەتىلدىرە كەلە ونىڭ ءپروتوتيپىن قۇراستىردىق. ەڭ العاش تاياق جاي عانا كونسترۋكتور تۇرىندە بولدى, ودان كەيىنگىسى الدەقايدا جەتىلدى, قولدانۋعا ارنالىپ جاسالدى. كەيىن جوبا بويىنشا ونىڭ مۇمكىندىكتەرىن كوبەيتىپ, ءۇشىنشى تاياقتى جاسادىق. بۇل قۇرىلعىنىڭ قۇرىلىمى كۇردەلىرەك ءارى ىڭعايلىراق بولدى. جالپى, ءپروتوتيپتى جاساۋعا 7 ايداي ۋاقىتىمىز كەتتى. ەندى ەڭ باستى جۇمىس – وسى جوبامىزدىڭ پايداسىن كوپشىلىككە كورسەتۋ. تاياقتىڭ تيگىزەر پايداسى مول. ءبىزدى قولدايتىن ينۆەستور تاپساق, زاعيپ جانداردىڭ ءومىرىنىڭ جەڭىلدەۋىنە, وزدىگىنەن دىتتەگەن جەرىنە بارىپ-كەلۋىنە سەپتىگىمىزدى تيگىزەمىز دەپ ۇمىتتەنەمىن, – دەيدى عالاماددين.
سۇيەنۋ تاياعىنداعى قۇرىلىمدىق بولشەكتەردى قوزعالتۋ مەحانيزمدەرىنىڭ ديزاينى ونىڭ جيناۋلى كۇيىندە نەعۇرلىم از ورىن الۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ول وڭاي قۇيىلاتىن, ءارى كومپوزيتسيالىق ماتەريالداردان جاسالعان. بۇكىل قۇرىلىم تەحنيكالىق مينيماليزم ستيلىندە قۇراستىرىلعان, ءارى ادامداردىڭ جەكە كولىك قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋعا باعىتتالعان. قاراپايىم دا ىڭعايلى.
جوبانى باستاعان ەكى جىگىت تە بيىل مەكتەپتى ۇزدىك ءبىتىردى. قازىر ساعىنبەك ابۋ-دابيدەگى نيۋ-يورك ۋنيۆەرسيتەتىندە Computer Science ماماندىعى بويىنشا, ال عالاماددين كورەياداعى KAIST-تە Electrical engineering ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الىپ ءجۇر.
– تۇلەكتەرىمىز قوعامداعى الەۋمەتتىك پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا دا يدەيالارىن جانداندىرۋدى جوسپار ەتىپ ءجۇر. بۇل – مەكتەپ, ۇستازدارى ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش جانە ۇستازدارى تالانتتى تۇلەكتەرىنە ءاردايىم سەنىم ارتادى, – دەيدى اقتاۋ قالاسى حيميا-بيولوگيا باعىتىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى ايدا زاينۋلليەۆا.
ماڭعىستاۋ وبلىسى
