جەتىسۋ ولكەسىندە قوس تەاتردىڭ شىمىلدىعىنىڭ اشىلۋى ونەرگە سۋساعان جۇرتشىلىقتى ءبىر سەرپىلتىپ تاستاعانى انىق. مۇنىمەن قوسا جىل سوڭىنا قاراي حالىق تەاترلارىنىڭ قاتارى تاعى كوبەيەتىندىگى جايىنداعى جاڭالىق وبلىس حالقى ءۇشىن ۇلكەن سىي بولىپ وتىر.
وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارىنىڭ سوڭىن الا جابىلىپ قالعان «نارىنقول» حالىق تەاترى ء«حانتاڭىرى» تەاترى بولىپ قايتا اشىلىپ, بيكەن ريموۆا اتىنداعى تالدىقورعان دراما تەاترىندا اقيىق اقىن مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ «اققۋلار ۇيىقتاعاندا» پوەتيكالىق-سازدى دراماسىمەن العاشقى قويىلىمىن باستادى. قويىلىمدا قاراسازدان تۇلەپ ۇشقان قوس اقىن مۇقاعالي مەن ەركىن ءىبىتانوۆ بەينەلەرى قايتا قاۋىشتى. ال ۇيعىر اۋدانىنداعى «قارادالا» حالىق تەاترىنىڭ تۇساۋى ا.قۇنانباي ۇلى پوەماسىنىڭ جەلىسىمەن ساحنالانعان «ەسكەندىر» قويىلىمىمەن كەسىلدى.
وسى ەكى تەاتر ءىسىنىڭ جاندانىپ, كورەرمەنىمەن قاۋىشۋىنا مۇرىندىق بولعان قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى – اسقار نايمانتاەۆ. بالالىق شاعى وسى تەاتردىڭ تاريحىمەن بايلانىستى ايتۋلى ونەرپازدىڭ اكەسى ابدىعالىم نايمانتاەۆ «نارىنقول» حالىق تەاترىندا رەجيسسەر بولىپ ەڭبەك ەتسە, اناسى رافيا رايجانوۆا سول حالىق تەاترىنىڭ ءارتىسى بولىپ قىزمەت اتقارعان.
ء«حانتاڭىرى» تەاترى بولىپ قۇرىلعان ونەر ورداسى شىمىلدىعىنىڭ «اققۋلار ۇيىقتاعاندا» شىعارماسىمەن اشىلۋى ءارى مۇقاعالي ماقاتاەۆ پەن ەركىن ءىبىتانوۆ ەسىمىمەن بايلانىستى بولۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس. سوناۋ ەلۋىنشى جىلداردىڭ سوڭىندا شالكودە اۋىلىندا مۇعالىم بولىپ تۇرعانىندا مۇقاعالي اعامىز بەن لاشىن مۇراتقىزى كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسىندە قىز جىبەك پەن تولەگەندى ويناسا, ەركىن اعامىز اۋدان ورتالىعىندا 1957 جىلى كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسىن اشقانىن ءالى كۇنگە اۋدان جۇرتشىلىعى ۇمىتا قويعان جوق. وسىلايشا, اۋداندىق تەاتر 1960 جىلى قۇرىلىپ, 1963 جىلى حالىق تەاترى اتاعىن العان.
«باسشىسى, قۇرامى, ساحناعا قىزمەت جاساۋ ماماندارى كاسىبي مامانداردان قۇرالسا كاسىبي تەاتر بولىپ شىعادى. الەم تەاترلارىنىڭ تاريحى بويىنشا بارلىق تەاتر ەڭ اۋەلى حالىق تەاترى بولىپ اشىلعانى بەلگىلى. مەن ەكى تەاتردىڭ اشىلۋىنا كومەك جاسادىم. ەندىگى كەزەكتە تەاترعا ەكى اۋدان وزدەرى يە, وزدەرى باسشى. قىزمەتكە الاتىن دا وزدەرى. ءارى قاراي قولىمنان كەلگەنشە كومەگىمدى ايامايمىن. باستاعان ءىستى تاستامايمىن دا. بۇعان دەيىن وبلىستا اشىلعان تەاترلاردىڭ ارقايسىسىندا وننان استام شتاتى بار. سوندىقتان دا جاڭا اشىلعان تەاترلاردىڭ الدىندا ۇلكەن جوسپارلار تۇر. جاستاردىڭ دا تالابى ەرەكشە قۋانتادى. كورگەن دۇنيەسىنەن قورىتىندى شىعارىپ, باستامالاردى قولداپ كەتۋگە دايار-اق تۇر» دەگەن اسقار نايمانتاەۆ ء«حانتاڭىرى» مەن «قارادالا» حالىق تەاترلارى اشىلدى دەگەن ساتتەن «تەاترعا الىڭىزشى» دەگەن وتىنىشتەردىڭ كوپ بولعاندىعىن ايتادى. ولاردىڭ قاتارىندا قولىنان ءىس تىگۋ كەلەتىن شەبەرلەر دە, زەرگەرلەر دە بار. جۇمىسقا سۇرانعان جاستاردىڭ ءوتىنىشى كوبەيگەندىگىنە قۋانىشىن جاسىرماعان ا.نايمانتاەۆ اعىمداعى مەرەكەلەرمەن قاتار, كەلەر جىلى ناۋرىزدا وبلىستىق حالىق تەاترلار فەستيۆالى وتەتىندىگىن جەتكىزدى. ا.نايمانتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, تەاتر ەكى ادامنان قۇرىلاتىن وتاۋ ەمەس, ۇلكەن ءوندىرىس. سوندىقتان دا رايىمبەك, ۇيعىر اۋداندىق اكىمشىلىكتەرى دە جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا دايىن. وسى ەكى تەاتردىڭ اۋدان اكىمدىكتەرى مەن ونەرگە جاناشىر ازاماتتاردىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا اشىلعانى بەلگىلى. سول سياقتى ماماندار كەلە قالسا, تەاتر ەمەس, ونەر مەكتەپتەرىندە دە جۇمىس تابىلادى. ەڭ باستىسى مادەنيەتكە سۋساعان وڭىردە ونەر قوزعالىسى باستالدى. ەندى وسىنى السىرەتىپ الماي, اقىلداسىپ وتىراتىن ءىس كوپ. ەگەر دە جاستار وسى قارقىنمەن جۇمىس ىستەي بىلسە, اۋداندا ونەردىڭ قانات جاياتىنىنا سەنىم مول.
الماتى وبلىسى
