رۋحانيات • 06 قاراشا, 2020

ورازبايدىڭ مارتتىگى

1910 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقتا ءمارت ادام دەگەن ۇعىم بار. بۇل كوپ جاعدايدا اۋىل-ايماق, اۋلەت-جەكجاتتىڭ ۇياتىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ءىس-ارەكەت جاسايتىن نەمەسە جومارتتىڭ جولىن بايلاپ تۇرعان جوقشىلىقتى كورگەندە, شىن نيەت, ادال پيعىلىمەن كومەك قولىن ويلانباي سوزاتىن تۇلعانى ايتادى.

ورازبايدىڭ مارتتىگى

وسى ورايدا, كونەنىڭ ءسوزىن ۇستاعان, وتكەن­نىڭ ونەگەسىن بىلەتىن ءتۇبى تارازدىق نۇعى­مان سۇلەتەي دەيتىن جىگىتتىڭ قازاقتىڭ قانىنا سىڭگەن مارتتىگى جايلى اڭگىمەسىن ەستى­گەن ەدىك. ونىڭ ايتۋىنشا, اباي اتامىز كە­مەلىنە كەلىپ, اقىلى مەن ابىرويى بار قازاق­قا ءماشھۇر كەزىندە جەتىسۋدىڭ جالايىر ەلىندە جۇرت «جامەڭكە اعا» دەپ اتاپ كەتكەن ابىرويلى قاريا بولىپتى.

وسى كىسى قارتايعان شاعىندا: «ارمانىم, سەمەي ەلىندەگى اباي اقىندى كورگىم كەلەدى. ول كىسى «ۇيات كىمدە بولسا – يمان سوندا» دەپ­تى. ۇيات دەگەنىمىز ادامگەرشىلىك بولسا, ادام­گەرشىلىكتىڭ بار سيپاتىن اباي دەپ بىلەمىن», دەپ, ۇلدارىن ەرتىپ شىڭعىستاۋعا جول تارتىپتى.

الىستان ارنايى كەلگەن قۇرمەتتى مەيمانىنا اباي جەكە ءۇي تىگىپ, ەرەكشە قۇرمەت كورسەتىپتى. ەلىندە ءبىر اي جاتىپ قوناق بولعان جامەڭكە قارياعا اباي:

– اعا, بۇيىمتاي ايتىپ, قالاعانىڭىزدى الىڭىز, – دەگەندە, جامەڭكە:

– قامىسقۇلاق اتىڭدى بەر, – دەگەن ەكەن. ونداي جىلقىسى جوق اباي:

– قاي قامىسقۇلاق اتتى ايتاسىز؟ – دەگەندە جامەڭكە «شوقپارداي كەكىلى بار قامىس قۇ­لاق...» دەپ باستالاتىن ءوزىنىڭ «اتتىڭ سىنى» اتتى ولەڭىن تۇگەلدەي جاتقا ايتىپ شى­عىپتى.

قۇنانباي اۋلەتىنىڭ جىلقىلارىندا ءدال وسى ولەڭدە ايتىلاتىن سايگ ۇلىك تا­بىل­ماعاندىقتان, قوناعىن تاعى ءبىر جۇما ايال­داتىپ, بەس بولىس توبىقتى ەلىنە ساۋىن ايتىپ, ولەڭدەگى سىنعا ساياتىن ات ىزدەتىپتى. ودان دا شىقپاعان سوڭ, وزىمەن اراز 9 مىڭ جىلقىسى بار ورازبايعا:

– ەل نامىسى – ەر نامىسى بولعاندا, ەر نا­مىسى – ەل نامىسى بولماي ما ەكەن؟ ءوزىم ءمىنۋ ءۇشىن ەمەس, توبىقتىنىڭ قوناعىنا سىيلاۋ ءۇشىن سۇراتىپ وتىرمىن. ورازەكەڭ ءبىر تا­يىن اياماسىن, – دەگەن سالەممەن كىسى جىبەرىپتى.

سالەمدى ەستىگەن ورازباي:

– اعايىن اششى, مال تۇششى دەسەم, مەن ورازباي بولامىن با؟! جاتتان ساعى سىنباسىن, – دەپ, وڭكەي سايگ ۇلىك بولەك باعىلاتىن 5 قوس جىلقى ۇيىرلەرىن ارالاپ ءجۇرىپ ءۇش ات ۇستاتىپتى.

– ابايعا ايت, قوناعى ۇشەۋ ەكەن, وسى ءۇش اتتى ءبىر-بىردەن بەرسىن. وزىنە قارسى بولسام دا, اقىلى مەن اجارىنا قارسى ەمەسپىن, – دەپتى.

سوڭعى جاڭالىقتار