«راسىندا, بۇل – جاقسى مۇمكىندىك. وڭىرىمىزدە وبلىس, اۋدان ورتالىقتارىنان شالعايدا ورنالاسقان اۋىلدار بار. مىسالى, ءبىزدىڭ تاۋ باۋرايىنداعى شالعايدا جاتقان اۋىلدار ءۇشىن كوشپەلى ءموبيلدى جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەندەر وتە ءتيىمدى بولماق. ەندى دارىگەرلەر سكرينينگ, تەكسەرۋ جانە كاسىبي تەكسەرۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن اۋىلدىقتارعا بارا الادى, سونداي-اق سول جەردە بارلىق قاجەتتى كومەكتى كورسەتە الادى. بۇل مەديتسينانىڭ قازىرگى تۇجىرىمداماسىنا سايكەس كەلەدى جانە العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ىڭعايلىلىعىن كورسەتەدى», دەيدى باياناۋىل اۋداندىق اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى سەرىكجان ارىنوۆ.
وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, وڭىرگە بەرىلگەن ءموبيلدى مەديتسينالىق ورتالىقتار قازىرگى كەزدە باياناۋىل, جەلەزين, ەرتىس, پاۆلودار جانە شارباقتى اۋداندارىنا جىبەرىلگەن. كەشەندەردىڭ نەگىزىندە ناۋقاستاردى قابىلداۋعا ارنالعان سالالىق دارىگەرلەر قۇرامى دا بەكىتىلگەن.
ەندى تسيفرلاندىرۋ جۇيەسى ارقىلى جەدەل جەلىلىك بايلانىستا, ياعني, جەدەل جاردەم, بارلىق قالالىق, اۋىلدىق, اۋدان ورتالىعىنداعى فەلدشەرلىك پۋنكتتەر, ەمحانالار مەن اۋرۋحانالار بىرلەسكەن ءوزارا ءىس-قيمىل باعىتىندا قىزمەت اتقارۋلارى ءتيىس. اۋىلدىق جەرلەردە تۇرعىنداردىڭ دياگنوستيكالىق جاعدايىن جاقسارتۋ, اۋىر ناۋقاستاردى ەرتەرەك انىقتاپ, ولاردى وبلىس ورتالىعىنا مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك الۋعا جىبەرۋ ماڭىزدى.
كەزىندە ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ەلىمىزدە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى جۇرگىزىلدى. «دەنساۋلىق پويىزدارىنىڭ» اۋىلداردى ارالاعانىن بىلەمىز.
ال ەندى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, بۇرىنعى «دەنساۋلىق پويىزدارىنىڭ» ورنىنا ەندى ءاربىر اۋىلعا تىكەلەي باراتىن كەشەندەردىڭ كومەگىمەن سوزىلمالى ينفەكتسيالىق ەمەس اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋ, دەنساۋلىق جاعدايىنىڭ توبىن انىقتاۋ, الدىن الۋ, ەمدەۋ, وڭالتۋ جانە ساۋىقتىرۋ ءىس-شارالارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن دەنساۋلىق جاعدايىنا تەرەڭ زەرتتەۋ جۇرگىزۋگە بولادى. بارلىعى دا تسيفرلى جابدىقپەن جاراقتالعان جالپى تاجىريبە دارىگەرىنىڭ جانە تالداۋلاردى قابىلداۋ ايماقتارى, ءدارىحانا پۋنكتى, جالپى قابىلداۋ كابينەتتەرى, اكۋشەر-گينەكولوگ, ۋلترادىبىستىق جانە رەنتگەنولوگيالىق زەرتتەۋلەر جاسايتىن 7 مامانداندىرىلعان كابينەتتەردەن تۇرادى. رەنتگەن جانە فليۋروگرافيا ارنايى بولمەدە جاسالادى. ءاربىر كەشەندە ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامدارعا ارنالعان قۇرال-جابدىق جۇيەسى ورناتىلعان.
بۇعان دەيىن جاز ايىندا «جاڭا پاۆلودار» قوعامدىق قورى قۇرىلىپ, ىندەتكە قارسى شارالاردى قارجىلاي قولداۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەي باستادى. وبلىستىڭ اۋرۋحانالارىنا مەتسەناتتار مەن كاسىپكەرلەر الىپ بەرگەن قۇرال-جابدىقتار جەتكىزىلگەن-ءدى. بۇل قوعامدىق قور جانىنان قۇرامىندا قالالىق دەپۋتاتتار بار «قامقورشىلار كەڭەسى» قۇرىلدى. كەڭەس جينالعان قاراجاتتىڭ ءوز ورنىمەن جۇمسالۋىنا باقىلاۋ جاسايدى.
ءسويتىپ وسى ماقساتقا وڭىردەگى مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە 214 ملن تەڭگەگە جۋىق قاراجات ءبولىنىپ, مەديتسينالىق ۇيىمدار كومەك العان. قور بولگەن قاراجاتتىڭ كومەگىمەن وبلىس ورتالىعىنداعى تۋبەركۋلەزگە قارسى بالالار ساناتوريىندە, ەكىباستۇز قالالىق اۋرۋحاناسىندا, پاۆلودارداعى №1 قالالىق اۋرۋحاناسىندا, باياناۋىل اۋداندىق اۋرۋحاناسىندا ورتالىقتاندىرىلعان گازبەن جابدىقتاۋ جۇيەسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قۇرال-جابدىقتار ورناتىپ, ماتەريالدارى ساتىپ الىندى. قور قاراجاتى ەكىباستۇز قالالىق اۋرۋحاناسىنىڭ جۇقپالى اۋرۋلار بولىمشەسى قاراماعىنداعى جەدەل جاردەم ستانساسىن قايتا قۇرىپ, قايتا جاراقتاندىرۋ ءۇشىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەۋگە ءبولىندى. تاعى 103 ملن 125 مىڭ تەڭگە 300 وتتەگى كونتسەنتراتىن ساتىپ الۋعا جۇمسالدى. وبلىستاعى ءۇش قالا مەن اۋداندارىنداعى 15 مەديتسينالىق اۋرۋحانا, ەمحانالارعا قۇرال-جابدىقتار الىندى.
ال جاڭادان جەتكىزىلگەن كەشەندى مەديتسينالىق ورتالىقتاردى, جەدەل جاردەم كولىكتەرىن ارالاپ, كورىپ شىققان وبلىس اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆ وڭىرىمىزگە جەتكىزىلگەن مەديتسينالىق ارنايى كولىكتەردى بىردەن پايدالانا باستاۋ قاجەتتىگىن ايتىپ, كۇزگى-قىسقى كەزەڭدە كۇتىپ ۇستاۋعا قاتىستى بارلىق ماسەلەنى شەشۋدى تاپسىردى.
ءوزى دە بۇرىن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا قىزمەت جاساعان ابىلقايىر سقاقوۆتىڭ مۇنداي ەسكەرتۋ ايتۋىنىڭ وزىندىك سەبەبى دە بار. ويتكەنى بۇعان دەيىن اۋرۋحانا, ەمحانالارعا الىنعان قىمبات شەتەلدىك مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتاردىڭ بوس تۇراتىنى, جاڭادان الىنعان مەديتسينالىق كولىكتەردىڭ كورىنبەيتىنى, ەسكى جەدەل جاردەم كولىكتەرىن سىرلاپ, بوياپ اۋىلدارعا جىبەرىلەتىنى, شەتەلدىك دۇنيەمەن جۇمىس جاساي الاتىن مامانداردىڭ جوقتىعى ءجيى ايتىلىپ قالىپ ءجۇردى. ياعني مودۋلدى مەديتسينالىق كەشەندەر ساتىپ الىنعان سوڭ ۇنەمى قوزعالىستا بولۋى كەرەك دەگەن ءسوز. بىراق وسى جەردە تاعى ءبىر ماسەلە كورىنەدى. بۇل – اۋىلدارعا الىپ باراتىن كەشەندەردىڭ ءجۇرىپ باراتىن جولدارىنىڭ جوقتىعى. مىسالى, ءوزىمىز كورگەن, جولدارى ابدەن توزعان باياناۋىلدىڭ جاڭاتىلەك, مۇرىنتال سياقتى اۋىلدارىنا سۋ جاڭا جارقىراعان ءموبيلدى مەديتسينالىق كەشەن بارا الا ما؟ باسقا اۋدانداردا سونداي جاعداي. وسىدان كەيىن «جارقىراعان قىمبات كەشەندەرىمىز سىنىپ قالۋى مۇمكىن, وزدەرىڭىز اۋدان ورتالىعىنا كەلىپ قارالىپ-تەكسەرىلىپ كەتسەڭىزدەر قايتەدى؟» دەپ اۋىل تۇرعىندارىن شاقىرارمىز بالكىم؟
ەكىنشىدەن, ءبىزدىڭ وڭىردە جان باسىنا شاققانداعى ەم-شارا كورسەتۋ ءتاريفى – ەلىمىز بويىنشا ەڭ تومەن كورسەتكىشتە. ويتكەنى اۋىلدى تاستاپ, قالاعا كوشىپ كەتىپ جاتقاندار سانى بويىنشا وبلىس الدىڭعى ورىندا تۇر. ۋربانيزاتسيا دەڭگەيى وتە جوعارى. سوندىقتان اۋىلداردا ادام سانى از بولعاندىقتان, اۋداندارداعى مەديتسينالىق مەكەمەلەر ءوز شىعىندارىن تولىق جابا المايدى.
ۇشىنشىدەن, كولىكتىك كەشەندى ەمحانا اۋىلعا كوكتەم مەن كۇز ارالىعىندا بارماسا, سولتۇستىك وڭىرلەردىڭ قىسقى اۋا رايى قاتال. قار قۇرساۋىندا جاتقان اۋىلداردىڭ قارلى جولىن تابۋدىڭ ءوزى ءبىر قيىن.
تورتىنشىدەن, كەشەندى كولىكتەردى ساقتاۋ كەرەك. كەشەندەر «YUTONG» ماركاسىمەن شىعارىلىپ, قوستاناي وبلىسىنىڭ «سارىارقا اۆتوونەركاسىپ» كاسىپورنىندا قۇراستىرىلىپتى. ءارى قاراي ەندى بۇل كەشەندەردىڭ جۇمىس جاساۋ تيىمدىلىگى قانداي ءوزى دەگەن ساۋالدى ءوزىڭىز باعامداي بەرىڭىز. قوزعالماي ءبىر ورنىندا تۇرىپ قالماسىن دەگەن ماسەلەنىڭ ءمانىسى وسىندا. قوندىرعىلارى كوپ, بۇل كەشەندەردىڭ باعاسى قىمبات. ءبىر جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەننىڭ قۇنى – 156 ملن 700 مىڭ تەڭگە. سوندىقتان اۋداندارعا ونى كۇتىپ ۇستايتىن ماماندار قاجەت بولادى.
مىسالى, ءموبيلدى كەشەندەردەن باسقا جەدەل جاردەم قىزمەتى 22 جاڭا رەانيموبيل الدى. ونىڭ 16-سى – «س» جەدەل جاردەم توبى. ول «Hyundai H350» اۆتوموبيلدەرىنىڭ بازاسىندا جابدىقتالعان. «JacSunrau» نەگىزىندە تاعى 6 «ا» كلاستى رەانيموبيل بار. ارنايى كولىكتەر رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ساتىپ الىندى. ءبىر «Hyundai H350» باعاسى 41 ملن 300 مىڭ تەڭگەنى, «JacSunrau» باعاسى 27 ملن 910 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى.
ستانسا باسشىسى قانادان احمەتجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءاربىر اۆتوموبيل زەمبىلدەرمەن, شينالارمەن جانە العاشقى كومەك كورسەتۋگە ارنالعان باسقا دا قاجەتتى زاتتارمەن جابدىقتالعان. رەانيموبيلدەردە دياگنوستيكا جانە رەانيماتسيا جۇرگىزۋ ءۇشىن ەلەكتروكارديوگراف, ءوجج اپپاراتى, ينفۋزومات, پاتسيەنت مونيتورى, دەفيبريللياتور جانە جەلىگە شىعۋ ءۇشىن قاجەتتى باسقا دا مەديتسينالىق جابدىقتار قاراستىرىلعان.
«مەن جەدەل جاردەم ستانساسىندا 30 جىل قىزمەت جاساپ ءجۇرمىن. بىراق ءدال وسىلاي جاراقتالعان رەانيموبيل ەشقاشان بولعان ەمەس. قازىر ءبىزدىڭ ستانسادا ىندەت كەزىندە كومەك كورسەتۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالدى. ماشينالاردا وتتەگى اپپاراتى ورنالاسقان. مينۋتىنا 6-دان 10 ليترگە دەيىن وتتەگى بەرىپ, اۋا كولەمىن ەداۋىر ارتتىرادى. بالالار, ايەلدەر, ەرلەر ءۇشىن وتتەگىن بەرۋدىڭ وزىندىك باعدارلاماسى بار», دەيدى 103 قىزمەتىنىڭ دارىگەرى ايمان تەمىرعالينا.
ق.احمەتجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, جىل سوڭىنا دەيىن 103 قىزمەتىنە تاعى 87 جاڭا رەانيموبيل كەلەدى. وسىلايشا وبلىستىق ستانسا اۆتوپاركى تولىق جاڭارتىلادى. جاڭا سانيتارلىق اۆتوكولىك قالالار مەن اۋداندارداعى بارلىق جەدەل جاردەم قوسالقى ستانسالارىنا تاراتىلادى. بۇل كۇندەرى قىزمەتكە جاڭادان 24 دارىگەر, 34 فەلدشەر قابىلدانعان.
ءبىزدىڭ جازىپ وتىرعان ماسەلە قارجىنىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋى. جوبا-جوسپارلار جاسار كەزدە الدىمەن ەلىمىزدىڭ ءار ءوڭىرىنىڭ, اۋىلدارىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەرىن, اۋا رايىن, جولدارىنىڭ كۇيىن ەسكەرە وتىرىپ, ءموبيلدى مەديتسينالىق كەشەندەردى قۇراستىرۋ كەرەك پە ەدى دەپ ويلايمىز.
وبلىستاعى اۋىلداردىڭ, اسىرەسە, باياناۋىل, ەكىباستۇز, اقسۋ, ەرتىس جانە باسقا اۋداندار اۋىلدارىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايلارى وتە تومەن, قاراپايىم قوڭىر كۇي كەشۋمەن وتىر. جولدىڭ جىرى ءومىرى بىتپەيدى. سۋ بىردە بار, بىردە جوق.
ال وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىندا ءبىر جىلدا 3 باسشى اۋىستى. وسىدان-اق اۋىلدارعا باراتىن, ءموبيلدىڭ كەشەندەردىڭ ءجون-جوباسىنىڭ الداعى ۋاقىتتا قالاي بولارىن ءوزىڭىز باعامداي بەرسەڭىز بولادى.
كەرىسىنشە, ءبىر ءوزى 150 ملن تەڭگە تۇراتىن كەشەندى جاساپ بەرگەن مۇنداي اۋقىمدى قارجىعا «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىمەن كەلەتىن جاس ماماندارعا قاز-قاتار ءتىزىپ ءۇي سالعان الدەقايدا ارتىق بولار ەدى.
ءيا, قازىر جالعىز ءبىزدىڭ ءوڭىر عانا ەمەس, باسقا وبلىس اكىمدىكتەرى دە «اۋىلدارىمىزدىڭ تۇرعىندارى ەندى ەم ىزدەپ قالاعا بارمايدى, مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىن ەمحانا كولىكتەر وزدەرى بارادى» دەپ قۋانۋدا. ارينە, جاپپاي دياگنوستيكا, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىقتارىن تەكسەرۋ قازىرگىدەي ىندەت تاراعان كەزدە كەرەك ەكەنى تۇسىنىكتى. ءسويتىپ ءبىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى بيىلدان باستاپ كولىكتىك كەشەندى ەمحانالار شالعاي اۋىلدارداعى اعايىندار ءۇشىن ساپالى مەديتسينالىق قىزمەتتى قولجەتىمدى ەتپەك. كەشەندەر اۋدان ورتالىقتارىنان 100 شاقىرىمنان اسا قاشىقتىقتا ورنالاسقان اۋىلدىق اۋماقتاردا مەديتسينالىق قىزمەتتەردى جوعارى دەڭگەيدە كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
كولىكتەر اۋىلداردى ارالاپ, كەستەگە ساي جىلىنا 3-4 رەت جولعا شىعىپ, اۋىلدىقتاردىڭ دەنساۋلىقتارىن قارايدى دەگەن جوسپارلار ورتا جولدا قالماسا يگى.
پاۆلودار وبلىسى
