سپورت • 04 قاراشا, 2020

اعايىندى كليچكولار بىزگە بوتەن ەمەس

1002 رەت
كورسەتىلدى
12 مين
وقۋ ءۇشىن

كاسىپقوي رينگتە ۇزاق جىلدار اتوي سالىپ, كوپتەگەن اتاق-داڭققا قول جەتكىزگەن اعايىندى ۆيتالي مەن ۆلاديمير كليچكولاردىڭ ەسىمدەرى قالىڭ كورەرمەنگە جاقسى تانىس. ەكەۋى دە كەزىندە نەبىر دۇلەيلەردى سۇلاتىپ سالىپ, اسا اۋىر سالماقتا ەڭ بەلدى نۇسقالار بويىنشا الەم چەمپيونى دەگەن مارتەبەلى اتاققا قول جەتكىزدى. ەڭ باستىسى, ولار بىزگە بوتەن ەمەس. كەزىندە بۇل وتباسى قازاقستاندا تۇرىپ, كەڭپەيىل قازاق حالقىمەن ارالاس-قۇرالاس بولدى, توننىڭ ىشكى باۋىنداي ەتەنە ارالاستى. كەيىننەن وزدەرىنىڭ تاريحي وتانى – ۋكرايناعا قونىس اۋداردارسا دا, بىزبەن بايلانىسىن ەش ۇزگەن جوق. ارا-تۇرا الاش توپىراعىنا تابان تىرەپ تۇردى. سول كەزدەرى بال داۋرەن بالالىق شاقتارىن قيماس سەزىممەن ەسكە الىپ, قوناقجاي حالقىمىزعا اق العىستارىن جاۋدىرعانىنا كوپشىلىك كۋا.

اعايىندى كليچكولار بىزگە بوتەن ەمەس

داڭقتى بوكسشىلاردىڭ اكەسى – ۆلاديمير راديونوۆيچ اسكەري ادام بولدى. شەنى – گەنەرال-مايور. سول سەبەپتى دە ولار ءوز وتباسى مۇشەلەرىمەن ۇنەمى كوشىپ-قونىپ ءجۇردى. ءۇيدىڭ ۇلكەنى ۆاسيلي 1971 جىلى قىرعىزستاننىڭ بەلوۆودسك قالاسىندا تۋسا, ۆلاديمير 1976 جىلى سەمەي وڭىرىندە دۇنيەگە كەلدى. كەيىننەن جامبىل وبلىسى مەن الماتى قالاسىندا دا بىرەر جىل تۇراقتاعان ەكەن. ولار جاس­تايىنان سپورتپەن شۇعىلدانىپ, ءتۇرلى جارىستاردا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. اتاپ ايتساق, ۆاسيلي كليچكو العاشقى قادامىن كيكبوكسينگتەن باستادى. ەكى رەت اۋەسقويلار جانە ءتورت رەت كاسىپقويلار اراسىندا الەم چەمپيونى اتاندى. الايدا سپورتتىڭ بۇل ءتۇرى وليمپيا ويىندارى باعدارلاماسىنا ەنبەگەندىكتەن, كوپ ۇزاماي بوكسقا اۋىستى. اۋەسقويلار رينگىندە ول ءبىراز بەلەستى باعىندىرىپ ۇلگەردى. اسا اۋىر سالماقتا ونەر كورسەتكەن ۆاسيلي ۋكراينا بىرىنشىلىگىندە ءۇش مارتە باس جۇلدەنى ۇتىپ, ريمدە وتكەن اسكەريلەردىڭ دۇنيەجۇزىلىك ويىندارىندا جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى. 1995 جىلى كليچكو الەم چەمپيوناتىنىڭ  كۇمىس جۇلدەگەرى اتاندى.

ۆلاديمير كليچكو 17 جاسىندا بوكستان جاسوسپىرىمدەر اراسىن­دا ەۋروپا چەمپيونى اتاعىن جەڭىپ, ۋكراينا بىرىنشىلىگىندە بەس مارتە توپ جاردى. سونداي-اق اسكەريلەردىڭ دۇنيەجۇزىلىك ويىندارىنىڭ جەڭىم­پازى, ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتاندى. ۆلاديمير اۋەسقويلار رينگىندە ءوزىنىڭ ەڭ زور تابىسىنا 1996 جىلى قول جەتكىزدى. +91 كيلو سالماقتا باق سىناعان ۋكراينالىق بوكسشى اتلانتادا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىندا باس جۇلدەنى قانجىعاسىنا بايلادى.

اۋەسقويلار اراسىندا وراسان زور تابىسقا جەتكەن اعايىندىلار وليمپيادا اياقتالعان بەتتە گەر­مانياعا اتتانىپ, كاسىپقوي بوكسقا مىقتاپ دەن قويدى. ەكى ايعا جەتەر-جەتپەس ۋاقىت دايارلانعان ولار 1996 جىلدىڭ 16 قاراشاسىندا تۇ­ساۋ­كەسەر كەزدەسۋلەرىن وتكىزدى. گامبۋرگتە جالاۋى جەلبىرەگەن جارىستا ۆيتالي امەريكالىق توني برەدحەمدى ەكىنشى راۋندتا ەسىنەن تاندىرسا, ۆلاديمير اقش بوكس­شىسى فابيان مەزانى ءبىر جارىم مي­نۋتقا جەتكىزبەي ۇرىپ جىقتى. تىرناقالدى ايقاستاعى ايقىن جەڭىس كليچكولاردى قاناتتاندىردى. سو­دان كەيىن ەكى جىل بويى ولار ەش­كىمگە ەسە جىبەرمەدى.

1998 جىلدىڭ 14 اقپانىندا ۆلاديمير شتۋتگارتتا WBس نۇسقا­سىنىڭ ينتەركونتينەنتالدىق كۋبوگى ءۇشىن تالاسۋعا مۇمكىندىك الدى. ءۇشىنشى راۋندتا ۋكراينالىقتىڭ اۋىر سوققىلارىنان كەيىن اقش بوكسشىسى ماركۋس ماكينتاير ورنىنان تۇرا المادى. ال ۆيتالي ليۋبەك قالاسىندا وتكەن WBو تۇجى­رى­مىنىڭ ءتاجى ءۇشىن باسەكەدە ديك راياندى بەسىنشى راۋندتا نوك­داۋنعا جىبەردى. جەرلەستەرىنىڭ جاع­دايى مۇشكىل ەكەندەرىنە كوزدەرى جەتكەننەن كەيىن اقش باپكەرلەرى رينگكە اق ورامال تاستادى.

سوعان دەيىنگى ءوز جەكپە-جەك­تە­رىنىڭ بارلىعىن گەرمانيادا وت­كىزگەن كليچكولار 1998 جىلدىڭ جا­زىندا اقش-تا ونەر كورسەتۋگە شا­قىر­تۋ الدى. بۇل تاكاپپار امەري­كا­لىقتاردىڭ ولاردىڭ مىقتىلىعىن مويىنداۋمەن پارا-پار ەدى. ويتكەنى ەكىنىڭ بىرىنە كاسىپقوي بوكستىڭ وتانىندا ونەر كورسەتۋ باقىتى بۇيىرا بەرمەيدى. ۆلاديمير لۋيزيانا شتاتىنىڭ ماركسۆيل قالاسىندا  كارلوس مونرونى التىنشى راۋندتا, ال ۆلاديمير ماياميدە ريكاردو كەن­نەديدى ءبىرىنشى راۋندتا-اق نوكاۋت­پەن جەڭدى. اقش-تان باسقا جەر­دە وتكەن باسەكەلەرگە اسا ءمان بەر­مەي­تىن جەرگىلىكتى ماماندار وسىن­داي ادەمى جەڭىستەردەن سوڭ ەۋ­رو­پادا تاماشا بوكسشىلار ءوسىپ كەلە جات­قاندىعىن ەرىكسىز مويىندادى.

سپورتتا جەڭىس پەن جەڭىلىستىڭ قاتار جۇرەتىنى بەلگىلى. ەرتە مە, كەش پە ءتورت تۇياعىن تەڭ باسقان تۇل­پار­لاردىڭ دا سۇرىنەتىن كەزى بولادى. سول جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ۆلا­ديمير كيەۆتە ءوز جەرلەستەرىنىڭ كوز الدىندا وڭباي ۇتىلدى. WBس نۇس­قاسىنىڭ ينتەركونتينەنتالدىق كۋبوگى ءۇشىن ايقاستا ول امەريكالىق روسس ءپيۋريتتيدى كوگالا قوي­داي ساباپ جاتىپ, 11 راۋندتا اباي­­سىزدا قاتتى سوققى الدى. كليچ­­كو­نىڭ ەسى اۋىپ قالعانىن كور­گەن باپكەرى دەرەۋ جەكپە-جەكتى توق­تاتىڭدار دەپ تورەشىگە ءوتىنىش ايتتى. «بۇل ساتسىزدىك مەن ءۇشىن ۇل­كەن ساباق بولدى. باپكەرىمنىڭ اقى­لىن تىڭ­داعاننىڭ ورنىنا مەن قىز­بالىققا سالىندىم. جانكۇيەرلەر اي­قايلاعان سايىن العا ۇمتىلىپ, قار­سىلاسىمدى ۇرىپ جىعۋعا اسىق­تىم. كورەرمەندەردى ەرەكشە شات­تان­دىرعىم كەلدى. ال ونىڭ اقى­رى وسىنداي جاعدايعا اكەلىپ سوق­تىردى», دەپ باسەكەدەن كەيىن ۆلا­ديمير اعىنان جارىلدى.

ال ۆيتالي بولسا, قارسى­لاس­تارىن بىرىنەن سوڭ ءبىرىن ۇتىپ جاتتى. اۋەلى يتاليالىق فرانچەسكو سپي­نەلليدى ۇتىپ, ەۋروپاداعى تەڭدەسسىز بوكسشى ەكەنىن تاعى ءبىر دالەلدەسە, 1999 جىلى ۇلىبريتانيالىق حەربي حايدتى ەكىنشى راۋندتا ەسىنەن تان­دىرىپ, WBو نۇسقاسىنىڭ چەم­پيوندىق ءتاجىن يەلەندى. ماۋسىم­نىڭ سوڭىنا دەيىن ۆيتالي كليچكو سول اتاعىن تاعى ەكى مارتە قورعادى.

اتالعان بوكسشىلاردىڭ ءبىر ەرەك­شەلىگى – جەڭىلىپ قالعان جاعداي­دىڭ وزىندە ولاردىڭ جىگەرى جاسىمادى. كەلەسى جولى ەسەسى كەتكەن قار­سىلاسىن ساباماي تىنبادى. ماسەلەن, 2000 جىلدىڭ اقپا­نىندا ۆيتالي بەرليندە كريس بەرد­تان ۇتىلدى. ۇتىلعاندا قولىنان جارا­قات الىپ, توعىزىنشى راۋند اياق­تالعان سوڭ جەكپە-جەكتى جال­­عاس­تىرۋدان باس تارتتى. سول كەز­دە جانكۇيەرلەر مەن جۋرناليس­تەر ونى اقش بوكسشىسىنان قۇ­لاپ قالۋدان قورقىپ, وسىنداي قا­دام­عا باردى دەپ ايىپتادى. تىپتەن, «قور­قاق», «سۋجۇرەك» دەگەن سوزدەر دە ايتىلدى. ال ءوزىنىڭ بۇل شەشىمىن كليچكو ء«ار ادام ءۇشىن ەڭ باستى بايلىق – دەنساۋلىق. ال دەنساۋلىعىڭ سىر بەرگەندە جەڭىسكە جەتۋ وتە قيىن. سول سەبەپتەن دە WBO-نىڭ چەمپيوندىق بەلبەۋىن ءوز ەركىممەن بەردكە بەردىم. سونىڭ قى­زىعىن ۋاقىتشا كورە تۇرسىن. چەم­پيوندىق اتاق قايدا كەتەر دەيسىز, جاراقاتىم جازىلعان سوڭ بەلبەۋدى قايتا قايتارىپ الامىن عوي» دەپ ءتۇسىندىردى.

قوس مىقتىنىڭ جولى رينگتە ءالى قيىسقان جوق. الايدا سول جىل­دىڭ قاراشا ايىندا ءىنىسى ۆلا­ديمير كەلن قالاسىندا كريس بەردتى ەكى رەت ەسەڭگىرەتىپ, ايقىن با­سىمدىقپەن جەڭدى. ءسويتىپ ارادا سەگىز اي وتكەن سوڭ WBO-نىڭ چەم­پيوندىق بەلبەۋى كليچكولاردىڭ شاڭىراعىنىڭ تورىنەن ورىن تاپتى. 

 اعاسى دا قاراپ قالعان جوق.  ءبىر كەزدەرى كيەۆ قالاسىندا روسس پيۋريتتيگە ءىنىسى جىبەرگەن ەسەسى ەسىنە ءتۇسىپ, سول بوكسشىمەن جۇ­دى­رىق ءتۇيىستىرۋدىڭ امالىن قاراس­تىردى. اراعا ءۇش جىل سالىپ ولار­دىڭ جولدارى قيىستى. دورتمۋندتا ۇيىمداستىرىلعان باسەكەدە ۆي­تالي ءپيۋريتتيدىڭ بەت-اۋزىن قان­عا بويادى. بۇل وقيعا جايىندا بايان­دالعان «اعايىندىلاردىڭ كەگى», «قانعا – قان, جانعا – جان» اتتى قۇلاش-قۇلاش ماقالالار كەزىندە ءباسپاسوز بەتتەرىندە جارىق كورگەنى دە ەسىمىزدە.

 كاسىپقوي رينگكە اۋىسقالى بەرگى جەتى جىل ارالىعىندا ازۋلى بوكسشىلارعا اينالعان اعايىندىلار ءۇشىن 2003 جىل اسا ءساتسىز بولدى. WBO تۇجىرىمى بويىنشا الەم چەمپيونى اتاعىن التىنشى مارتە قورعاۋعا شىققان ۆلاديمير ويدا-جوقتا 38 جاستاعى وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىنىڭ وكىلى كورري ساندەرستەن ەكىنشى راۋندتا ويسىراي ۇتىلدى. بۇل جەڭىلىس ونىڭ بەدەلىنە ەلەۋلى نۇقسان كەلتىردى. ال ۆيتالي «قۇلاساڭ ناردان قۇلا» دەپ, WBس نۇسقاسىنىڭ ءتاجى ءۇشىن  اتاقتى لەننوكس ءليۋيستىڭ وزىمەن جۇدىرىقتاستى. بۇل ۋكراينالىق جىگىتتىڭ كاسىپقوي رينگكە تابان تىرەگەلى بەرى اڭساپ جۇرگەن ارمانى ەدى. ەندى سول ارماندى اقيقاتقا اينالىرۋ ءۇشىن كليچكو بارىن سالىپ ايقاستى. ەكىنشى كەزەڭدە ءۆيتاليدىڭ اۋىر سوققىسىنان الەم چەمپيونى قۇلاپ قالا جازدادى. جالپى ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, كليچكونىڭ ءاربىر ءتورت سوققىسىنا ليۋيس ءبىر عانا سوققىمەن جاۋاپ قايىرىپ وتىرعان. الايدا بۇل كەشتە الەم چەمپيونى اتانۋ باقىتى ۆيتاليگە بۇيىرمادى. باسەكە بارىسىندا كليچكونىڭ قاباعى جارىلىپ, دارىگەر التىنشى راۋندتان سوڭ وعان ايقاستى ءارى قاراي جالعاستىرۋعا رۇقسات بەرمەدى. بىراق سودان كەيىن ۆيتالي كليچكونىڭ قانشالىقتى مىقتى ەكەنىن سەزگەن  ۇلىبريتانيالىق قارىمتا ماتچتا وڭباي ۇتىلاتىنىن سەزسە كەرەك, بوكسپەن قوش ايتىستى.

قۋانىش پەن وكىنىش الماسقان كۇندەر ءوتىپ جاتتى. ال الدارىنا بيىك ماقسات قويعان اعالى-ءىنىلى كليچكولار جانكەشتى جاتتىعۋلارىن جالعاستىرىپ, كوز ارباعان بەلەستەرگە كوز تىكتى. اقىرى ۆيتالي ىرىكتەۋ سايىسىندا كيرك دجونسوندى, ال شەشۋشى باسەكەدە كورري ساندەرستى ايقىن باسىمدىقپەن ۇتىپ, ەڭ بەلدى تۇجىرىم – WBس بويىنشا الەمدىك ءتاجدى يەلەندى. ىلە-شالا ۇلكەن كليچكو دەنني ۋيليامستى سەگىزىنشى راۋندتا ەسىنەن تاندىرىپ, اسا اۋىر سالماقتاعى تورتكۇل دۇنيەدەگى ەڭ مىقتى بوكسشى ەكەنىن تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ دالەلدەدى. 

كاسىپقوي رينگتەگى ۆيتالي كليچكونىڭ كارەراسى 16 جىلعا (1996-2012 جىلدارى) سوزىلدى. سول ارالىقتا 47 جەكپە-جەكتىڭ تەك ەكەۋىندە عانا ۇتىلدى. 41 قارسىلاسىن ەسىنەن تاندىردى. ول تەك كريس بەرد پەن لەننوكس ليۋيسكە عانا ەسە جىبەرگەنىن جوعارىدا ايتتىق. ۆلاديمير 20 جىلعا جۋىق ۋاقىت بويى (1996-2017 جىلدارى) كاسىپقويلارمەن كۇش سىناستى. سەمەي ءوڭىرىنىڭ تۋماسى 69 مارتە شارشى الاڭعا كوتەرىلىپ, 64 رەت جەڭىس تويىن تويلادى. 54 باسەكەدە قارسىلاستارىن ەسىنەن تاندىردى. ەكەۋى دە ەڭ بەلدى نۇسقالار بويىنشا چەمپيوندىق بەلبەۋدى يەلەنىپ, وزدەرىنىڭ مىقتىلىعىن تۇبەگەيلى مويىنداتقان ساڭلاقتار ەكەنى ەش داۋ تۋعىزبايدى.   

اعايىندى كليچكولاردىڭ رينگتەن تىس ومىرلەرى دە وزگەلەرگە ۇلگى بولارلىق. ولار باسقا بوكس­شىلار سەكىلدى بوس ۋاقىتتارىن ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىندا, كازينولار مەن مەيرامحانالاردا وتكىزبەيدى. جانجال مەن داۋ-دامايدان دا بويلارىن اۋلاق ۇستاۋعا تىرىسادى. ەكەۋى دە كەزىندە ءبىلىم نارىنە سۋسىنداپ, ءبىرى – فيلوسوفيا عىلىمدارى بويىنشا, ەكىن­شىسى – سپورت تاقىرىبىندا كاندي­داتتىق ديسسەرتاتسيا قورعادى. ءتۇرلى ۇيىمدار مەن قورلاردا باس­شى­لىق قىزمەتتەر اتقاردى. قايىرىم­دىلىق شارالارىن دا ءجيى قاتىسىپ ءجۇر. اعايىندىلاردى ساياسي دودالاردا دا ءجيى كورىپ ءجۇرمىز. بۇل رەتتە ۆيتالي ەرەكشە بەلسەندىلىك تانىتۋدا. كەزىندە ول ۋكراينا پرەزيدەنتىنىڭ كەڭەسشىسى بولسا, بۇل كۇندەرى كيەۆ قالالىق اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى قىزمەتىن اتقارۋدا. ەكەۋى دە ءتۇرلى ماراپاتتان كەندە ەمەس. ءىنىسى بىرنەشە وردەن مەن مەدالدى كەۋدەسىنە تاقسا, اعاسىنىڭ «ۋكراينا باتىرى» دەگەن اسا مارتەبەلى اتاعى بار. مىنە, ۆيتالي مەن ۆلاديمير وسىنداي جاندار. ولار تەك سپورتتا عانا ەمەس, كۇندەلىكتى ءومىر مەن ساياساتتا دا تەك بيىكتەن كورىنۋدە.

سوڭعى جاڭالىقتار