وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, شىعىس قازاقستاندا پتر-تەستىن جاسايتىن 11 زەرتحانا بار. تاعى ەكى ۆەتەرينارلىق زەرتحانا پتر جاساۋعا بەيىمدەلدى. سونداي-اق وسكەمەن قالاسىندا اشىلاتىن پۋلمونولوگيالىق ورتالىقتىڭ ءوز زەرتحاناسى بولادى. سەمەيدەگى جەدەل جاردەم اۋرۋحاناسى مەن №2 قالالىق اۋرۋحانادا, شالعاي اۋداندار ءۇشىن كۇرشىم مەن ءۇرجاردا قوسىمشا زەرتحانالار اشۋ كوزدەلگەن. بۇلاردان باسقا, جەكەمەنشىك زەرتحانالار دا جۇمىس ىستەپ تۇر. بارلىعىن قوسقاندا پتر ورتالىقتارىندا تاۋلىگىنە 11 مىڭ تەست جاساۋعا بولادى.
وسىنداي شارالاردى قولعا العان وبلىس باسشىلىعى ىقتيمال كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ الدىن الۋعا كۇش سالىپ وتىر. ىندەتتىڭ ەكىنشى تولقىنى بولا قالعان جاعدايدا اۋىرتپالىقتىڭ كوبى تاعى دا دارىگەرلەرگە تۇسەدى. سول ءۇشىن دە ولاردىڭ ومىرىنە قاۋىپ تونبەۋى, قورعانىش قۇرالدارىمەن قامتىلۋى, ۆيرۋستى جۇقتىرىپ الماۋى اسا ماڭىزدى. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باسشىلىعىنىڭ حابارلاۋىنشا, وڭىردە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە بەرىلەتىن قورعانىش قۇرالدارى جەتكىلىكتى. ەشقانداي تاپشىلىق جوق. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ ءوز قورىندا بۇگىنگى تاڭدا 3 ملن بەتپەردە مەن 100 مىڭنان استام قولعاپ بار. ايتا كەتەيىك, بۇل اۋرۋحانالارعا بەرىلگەن قۇرالداردان بولەك قور.
سونىمەن قاتار ءار ەمدەۋ ۇيىمى وزدەرىنە بولىنگەن قارجىعا قوسىمشا قۇرالدار ساتىپ الۋدا. قازىر باسقارما ءوڭىردىڭ جەكە كاسىپكەرلەرىنىڭ قولىنان شىققان, بىرنەشە رەت پايدالانۋعا بولاتىن قورعانىش كيىمدەرىن ساتىپ العان. بۇل كوستيۋمدەردىڭ ەرەكشەلىگى سول, جۋىپ قايتا كيۋگە وتە ىڭعايلى.
اتى جامان ىندەتتىڭ العاشقى كەزەڭىندە ەلدە ءدارى-دارمەك تاپشىلىعى بولعانى دا بەلگىلى. اق حالاتتىلاردىڭ پىكىرىنشە, ىندەت تارالعان ساتتە الەم دارىگەرلەرىنىڭ قولىندا ەمدەۋدىڭ ناقتى ءتاسىلى مەن قۇرالى بولمادى. ءدارى تاپشىلىعىنىڭ ورىن الۋىنا ءبىر جاعىنان سول دا سەبەپ بولدى. ال عالىمدار دا كەشەندى زەرتتەۋ جاساپ, جاڭا ۆيرۋستىڭ گەنى مەن موديفيكاتسياسىن تانۋعا ۋاقىتى بولمادى. تەك جەكە-جەكە زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە ەم-شارالار جاسالدى. ەمدەۋ حاتتاماسى 13 رەت وزگەرگەن كورىنەدى. شىعىس قازاقستاندا بۇل كەزەڭدە ءدارى تاپشىلىعىن شەشۋ ءۇشىن ءدارىحانالار مەن ءدارى قويمالارىنىڭ ۆيرتۋالدى جەلىسى جاسالدى. بۇل ءدارىنى تەز تابۋ مەن جەتكىزۋگە كومەكتەستى. ال قازىر وڭىردە ءدارى-دارمەك جەتكىلىكتى. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, قويمادا ەكى ايلىق قور جيناۋلى تۇر.
كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسۋ مەن ونى ەمدەۋ ماقساتىندا كوكتەمدە ءبىلىم العان دارىگەرلەردىڭ بىلىمدەرى دە جەتىلدىرىلدى. دارىگەردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋدەگى ماقسات – ناۋقاستاردى دەرەۋ انىقتاپ, اۋرۋدى اسقىندىرماي ەم جاساپ, العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك كورسەتۋگە ۇيرەتۋ ەدى.
شىعىس قازاقستان دارىگەرلەرى پاندەميا كەزىندە Zoom پلاتفورماسى ارقىلى مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەت پەن مينيسترلىك ماماندارىنان ءبىلىم الىپ, كوروناۆيرۋستى ەمدەۋدىڭ جولدارىن ۇيرەندى. سودان جەرگىلىكتى مەدماماندار ادامزاتقا بەيتانىس ۆيرۋستى ەمدەۋ ءۇشىن اۋىل دارىگەرلەرىنە ارنايى نۇسقاۋلىقتار دايىندادى. 45 پاراقتىق جەكەلەگەن كلينيكالىق حاتتامالاردان 15 بەتكە سىياتىن نۇسقاۋلىق دايىندالىپ, اۋدانداعى باس دارىگەرلەرگە جىبەرىلدى. ءارى قاراي باس دارىگەرلەر سانيتارلىق قۇجاتتى وقىپ, قول استىنداعى دارىگەرلەرىنە ءتۇسىندىردى, توسەكتىك ورىندار دايىندادى.
«اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە, اۋىرمايتىن جول ىزدە» دەمەۋشى مە ەدى. دارىگەرلەر دايىندىقتان وتكەنىمەن, حالىق اراسىندا سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتاۋ قيىندىق تۋعىزىپ تۇرعان سياقتى. مىسالى, سەمەيدە سوڭعى ءبىر ايدا سانيتارلىق شەكتەۋلەردى بۇزۋعا بايلانىستى 48 حاتتاما تولتىرىلىپ,
1 ملن 652 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سالىنعان ەكەن.
قازىر قالادا 10 ءموبيلدى توپ قۇرىلىپ, كۇنى-ءتۇنى تەكسەرۋ شارالارىن جۇرگىزەدى. سەمەيدە اسىرەسە جيىن-تويلار توقتاماي تۇر. كەيبىر مەيرامحانا يەلەرىنە قاتىستى اكىمشىلىك ىستەر سوتقا جونەلتىلگەن. وبلىستىڭ باس سانيتاريالىق دارىگەرىنىڭ قاۋلىسى بويىنشا قازاننىڭ 17-ىنەن باستاپ قاراشانىڭ باسىنا دەيىن كارانتيندىك شەكتەۋلەر كۇشەيتىلگەن. بۇرىن جابىق بازارلار مەن ساۋدا ۇيلەرى سەنبى, جەكسەنبىدە بەلگىلى تالاپتارعا سايكەس جۇمىس ىستەپ كەلسە, ەندى دەمالىس كۇندەرى جابىق بولادى. سونىمەن قاتار قالاارالىق, اۋدانارالىق اۆتوبۋستار قوزعالىسى دا توقتايدى. تۇرعىندار ماسكا تاعىپ, الەۋمەتتىك ارا قاشىقتىق ساقتاۋعا مىندەتتى.
– جينالىپ الىپ قۇدالىق, توي وتكىزۋگە بولمايدى. وكىنىشكە قاراي مۇنداي شارالار بولىپ جاتىر. ءبىز دە ەستىپ جاتىرمىز. كەيىنگى كەزدە جەكە ۇيلەردە, اۋلالاردا كيىز ءۇي تىگىپ قويىپ جاساپ جاتقاندار بولدى. تويحانالار ەسىكتەرىن جاۋىپ, قوسىمشا ەسىكتەن كىرگەن ءتورت-بەس فاكت انىقتالىپ, ءتيىستى شارالار قولدانىلدى. ءبىر-ەكەۋىنىڭ ءىسى سوتقا جىبەرىلدى. ەپيدەميالىق جاعداي قالىپتاسقانشا قاتاڭ ءتارتىپتى ساقتاۋعا شاقىرامىن, – دەيدى سەمەي قالاسىنىڭ باس سانيتارلىق دارىگەرى بەرىك تىلەبالدين.
قاۋىپتى ىندەتتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا اباي اۋدانىندا دا مونيتورينگتىك توپ رەيدكە شىعىپ, تەكسەرىس جۇمىستارىن جۇرگىزدى. مونيتورينگتىك توپ اۋدانداعى كاسىپكەرلىك نىسانداردى ارالاپ, بىرقاتارىنا ەسكەرتۋ جاسادى. رەيد بارىسىندا انىقتالعانداي, كەيبىر تۇرعىندار ماسكا تاقپايدى, الەۋمەتتىك قاشىقتىقتى ساقتامايدى. ساقتىق شارالارىن ۇستانباعان ازاماتتارعا قاتاڭ ەسكەرتۋ جاسالىپ, ايىپپۇل سالىندى. قاراپايىم عانا سانيتارلىق ەرەجەلەر دەرتتىڭ الدىن الاتىندىعى ءتۇسىندىرىلدى.
سونىمەن قاتار وبلىس ورتالىعىندا قۇرىلعان «شىعىس – ادالدىق الاڭى» جوبالىق كەڭسەسىنىڭ وكىلدەرى وڭىردەگى 300 ءدارىحانانى ارالاپ, ءدارى-دارمەك باعاسىن قاداعالاۋعا العان. اۋقىمدى مونيتورينگ توعىز اي كولەمىندە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلگەن.
– ءبىز نەگىزىنەن ءدارى-دارمەكتەردىڭ باعاسىن كوتەرىپ جىبەرۋ فاكتىلەرىن تەكسەرەمىز. شارا بارىسىندا 18 جاعداي بويىنشا اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرىلدى. ونىڭ ىشىندە ۆيرۋسقا قارسى پرەپاراتتار مەن انتيبيوتيكتەرگە باعانى ءوسىرۋ فاكتىلەرى ءجيى كەزدەستى. سونداي-اق انتيبيوتيكتەردى رەتسەپتىسىز ساتقانداردى دا كوزىمىز كوردى, – دەدى «شىعىس – ادالدىق الاڭى» جوبالىق كەڭسەسىنىڭ باسشىسى مارجان باحىتقىزى.
ال Covid-19 ينفەكتسياسى تارالماۋى ءۇشىن كوپتەگەن مەملەكەتتىك, مەملەكەتتىك ەمەس مەكەمە ونلاينعا كوشىپ, جۇمىستارىن جالعاستىرعان. سونىڭ ىشىندە وبلىستاعى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى ءوز-وزىنە قىزمەت كورسەتۋ بۇرىشتارى ارقىلى 30 مىڭنان استام ەلەكتروندى قىزمەت كورسەتىلىپ, 2,5 مىڭ تسيفرلىق كىلت جاسالىپ, 746 ادام ءموبيلدى ازامات بازاسىنىڭ قوسىمشاسىنا تىركەلدى. بىلتىرعى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «اقىلدى قالا» رەيتينگىندە شىعىس قازاقستان 12-ورىندى 45% جەتىستىكپەن يەلەنسە, 2020 جىلعى العاشقى جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىندىسىندا 61%-دى قۇراپ وتىر. ياعني ونلاين قىزمەت حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنىڭ جۇمىسىنا ەش كەدەرگىسىن تيگىزبەگەن.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
