وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, تۇرعىنداردىڭ كومىرگە قاجەتتىلىگى 732,3 مىڭ توننا بولسا, تاسىمالدانعانى – 414,8 مىڭ توننا (57%). ياعني ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ اراسىندا كومىر تۇسىرمەگەندەرى ءالى دە كوپ. تاعى دا رەسمي مالىمەتكە جۇگىنسەك, وبلىس تۇرعىندارىنا شۇباركول كومىر باعاسى تۇيىعى بار ەلدى مەكەندەردە 14 000-16 500 تەڭگە ارالىعىندا ساتىلۋدا. الايدا تۇرعىندار ايتىپ وتىرعان باعا باسقا.
كومىر باعاسىنىڭ جوعارى بولۋى كوكتەمنەن باستاپ كارانتيننەن تيتىقتاعان حالىقتىڭ قالتاسىنا سالماق سالىپ جاتقانعا ۇقسايدى. ماسەلەن, شاردارا قالاسى تۇرعىندارىنىڭ ايتۋىنشا, cەكسەۋىل جاعۋعا تىيىم سالىنعان. سوندىقتان ۇيلەرىن كومىرمەن عانا جىلىتادى. ياعني جىل سايىن ءبىر وتباسى كەمىندە 5-6 توننا تۇسىرەدى. بيىل «قارا وتىننىڭ» تونناسى تۇرعىندارعا 28 مىڭ تەڭگەگە تۇسكەن. كوپ بالالى وتباسىلار ءۇشىن بۇل قىمبات. سارىاعاش پەن ارىستان كومىر تاسىمالداپ ساتاتىن جەكە كاسىپكەرلەر باعانى, ارينە وزدەرى بەلگىلەيدى. ال سوزاق اۋدانىنىڭ ورتالىعى شولاققورعان اۋىلىندا ءۇش كومىر تۇسىرەتىن تۇيىق بار. سوعان قاراماستان كومىردىڭ تونناسى 22 مىڭ تەڭگە شاماسىندا بولىپ وتىر. كۇن سۋىتقان كەزدە باعانىڭ ودان دا قىمباتتاۋى ابدەن مۇمكىن. وسى ورايدا تۇرعىندار تابىسى از حالىقتىڭ قىس مەزگىلىندە توڭىپ قالماۋى ءۇشىن كومىر باعاسىنا جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك باقىلاۋ جاساۋى ءتيىس دەپ ەسەپتەيدى. شەكتى باعا قويىپ, ودان جوعارى باعادا ساتقاندارعا شارا قولدانىلعان ءجون سانايدى.
وتىرار اۋدانى تەمىر اۋىلىنا تەمىرجولمەن اكەلىنگەن كومىر ەكى جەرگە تۇسىرىلەدى ەكەن. سوعان قاراماستان باعا جوعارى – 16 800 تەڭگە. تۇرعىندار تارازىدان الدانىپ جۇرگەندەرىن, ونى باقىلاپ, شارا كورىپ جاتقان ەشكىم جوعىن ايتادى. كورشى ارىس قالاسىنان كومىردىڭ تونناسىن 13 500 تەڭگەدەن اكەلىپ جاتقاندار بار ەكەن. بىراق بۇل مۇمكىندىكتى كوپشىلىگى پايدالانا المايدى. ول ءۇشىن جەكە جۇك كولىگىڭىز بولۋى قاجەت. كومىر كەلگەندە تەمىر اۋىلىنا باسقا اۋداننىڭ كولىكتەرى تولىپ كەتەدى ەكەن. سول سەبەپتى كەيدە كەزەك كۇتۋگە تۋرا كەلەدى. بايدىبەك اۋدانى, اقباستاۋ اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى كومىردىڭ تونناسىن 17-20 مىڭ تەڭگەدەن ءتۇسىرىپ جاتىر ەكەن. سوعان قاراعاندا «بوگاتىر» كومىرى – 17 مىڭ, «شۇباركول» كومىرى 20 مىڭ تەڭگە بولسا كەرەك. ياعني كومىردىڭ باعاسىنا اراداعى دەلدالدار مەن تاسىمالداۋشىلار ەلەۋلى اسەر ەتۋدە.
رەسمي مالىمەتتەرگە جۇگىنسەك, وبلىستاعى بيۋدجەتتىك مەكەمەلەردىڭ, جىلۋ بەرەتىن كاسىپورىنداردىڭ جانە تۇرعىنداردىڭ تۇرمىستىق-شارۋاشىلىق جاعدايلارداعى كومىر وتىنىنا جالپى قاجەتتىگى – 1 003,3 مىڭ توننا, تاسىمالدانعانى 605,5 مىڭ توننا (60%), ونىڭ ىشىندە بيۋدجەتتىك مەكەمەلەر تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن. ال ورتالىقتاندىرىلعان جىلۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن كاسىپورىنداردىڭ كومىرگە قاجەتتىلىگى – 103,4 مىڭ توننا, تاسىمالدانعانى – 23,3 مىڭ توننا (22,5%). وبلىس بويىنشا 586 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي ورتالىقتاندىرىلعان جىلۋمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ونىڭ 442-ءسى قىسقى ماۋسىمعا دايىندالعان. ال الداعى جىلۋ ماۋسىمىنا دايىنداۋ جوسپارلانعان 2 623 بيۋدجەتتىك مەكەمەنىڭ بۇگىندە 2253-ىندە دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن.
قىستىگۇنى قاتىناستىڭ ۇزىلمەۋى دە ماڭىزدى. بۇل ورايدا, وبلىستىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارى قىسقى مەرزىمدە كۇتىپ ۇستاۋ جۇمىستارىنا دايىن. جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ ءبولىم باسشىسى شەرزات سۇتتىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, جالپى 4152,34 شاقىرىم جولدىڭ 1943,3 شاقىرىمى – ءبىرىنشى كەزەكتەگى قاردان تازالانىپ, ينەرتتى ماتەريالدار سەبىلەتىن جولدار. ونىڭ ىشىندە 434 شاقىرىمى – تاۋلى وڭىرلەردەگى قار قاتتى باسىپ قالۋى قاۋپى جوعارى ايماقتار. ال وبلىستىق ماڭىزداعى جولداردى قىس مەزگىلىندە كۇتىپ ۇستاۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 69 ملن تەڭگە قارالعان, 354 جۇمىسشى مەن 124 تەحنيكانى جۇمىلدىرۋ جوسپارلانعان. قىس مەزگىلىندە حالىقتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە شۇعىل ارەكەتتەردى جاساۋعا جول مەكەمەلەرىمەن جەدەل حابارلاندىرۋ سىزباسى بەكىتىلگەن.
«سونىمەن قاتار كۇن رايىنىڭ قولايسىز مەزگىلىندە جولدا قالىپ قويعان جولاۋشىلارعا جاعداي جاساۋ ماقساتىندا وبلىستىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىنىڭ بويىندا 4 جىلىتۋ بەكەتى ورنالاسقان. اتاپ ايتقاندا, بايدىبەك اۋدانىندا, «قوشقاراتا-جارىقباس-بىرلىك» اۆتوموبيل جولىنىڭ 28-ءشى شاقىرىمىندا «شىبىقبەل» جانە «ۇلانبەل-سوزاق-شايان-ەكپىندى» اۆتوموبيل جولىنىڭ 605-ءشى شاقىرىمىندا «ودامانبۇلاق» جىلىتۋ بەكەتتەرى بار. سونداي-اق سوزاق اۋدانىندا «جامبىل وبلىسىنىڭ شەكاراسى-قۇمكەنت-شولاققورعان-كەنتاۋ» اۆتوموبيل جولىنىڭ 63-ءشى شاقىرىمىندا «اششىساي» جانە «ۇلانبەل-سوزاق-شايان-ەكپىندى» اۆتوموبيل جولىنىڭ 593-ءشى شاقىرىمىندا «تاسكومىرساي» جىلىتۋ بەكەتتەرى ورانالاسقان. بارلىق جىلىتۋ بەكەتىن جىلى كۇيدە ۇستاۋ ماقساتىندا كەزەكشى قويىلىپ, 60 توننا كومىر وتىنىمەن قامتاماسىز ەتىلدى», دەيدى شەرزات انارقۇل ۇلى.
سونداي-اق جولداردىڭ جاي-كۇيىن كۇندەلىكتى باقىلاۋ جانە توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىمەن دەر كەزىندە اقپارات الماسۋ ءۇشىن تاۋلىكتىك كەزەكشىلىك ۇيىمداستىرىلعان.
تۇركىستان وبلىسى
