قوعام • 30 قازان, 2020

عالىم نامازالى وماشەۆقا قۇرمەت كورسەتىلدى

640 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

كورنەكتى عالىم, تانىمال پۋبليتسيست, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قازاقستان جوعارى مەكتەبى عىلىم اكادەمياسى مەن قازاقستان جۋرناليستيكا اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى نامازالى وماشەۆتىڭ عىلىمداعى جولى, ۇلتتىق جۋرناليستيكا كادرلارىن دايارلاۋداعى جەتىستىكتەرى ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە عالىمنىڭ 70 جاسقا تولۋىنا وراي وتكەن "ۇلتتىق جۋرناليستيكا: زەرتتەۋ جانە ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرى" تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك ونلاين-كونفەرەنتسيادا كەڭىنەن باياندالدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

عالىم نامازالى وماشەۆقا قۇرمەت كورسەتىلدى

ۋنيۆەرسيتەتتەگى ە.شايمەردەنوۆ اتىنداعى اۋديتوريادا وتكەن كونفەرەنتسيانى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى ساعاتبەك مەدەۋبەك ۇلى جۇرگىزدى. بۇگىندە جۇزدەگەن شاكىرت تاربيەلەگەن ۇلاعاتتى ۇستازدىڭ مەرەيتويى بۇدان بۇرىن استانادا اتالىپ وتكەن بولسا, ءوزى ۇزاق جىلدار ەڭبەك ەتكەن ءتول شاڭىراعىندا اتالۋىنىڭ ماڭىزى ەرەكشە.

وسى ورايدا العاشقى ءسوزدى "الاشقا ورتاق تويعا امەريكا, ۇلىبريتانيا, تۇركيا, قىرعىزستان, وزبەكستان, تۇركىمەنستان, تاعى باسقا دا ەلدەردەن كوپتەگەن عالىمدار جينالۋى ءتيىس ەدى" دەپ باستاعان  قازۇۋ ءبىرىنشى پرورەكتورى مۇقاش بۇركىتباەۆ عالىم يۋنەسكو جانىنداعى بۇقارالىق كوممۋنيكاتسيا جانە جۋرناليستيكا بويىنشا دۇنيەجۇزىلىك  ORBICOM  ۇيىمىنىڭ مۇشەسى نامازالى وماش ۇلى ەسىمىنىڭ الەمگە تانىمال ەكەندىگىن ەرەكشە نازارعا الىپ ءوتتى. عيبراتتى ۇستازدىڭ عىلىمداعى جولىن قازاق راديوسىندا ەڭبەك ەتكەن جىلدارىمەن بايلانىستىرا كەلە مۇقاش مىرزاباي ۇلى "ن.وماش ۇلى ۋنيۆەرسيتەتتە عالىمعا بەت بۇرىپ, اسسيسەنتتىكتەن پروفەسسورلىققا, كافەدرا مەڭگەرۋشىلىگىنەن پرورەكتورلىق قىزمەتكە دەيىن بيىكتەدى. بۇگىندە  جۇزدەگەن شاكىرتتەرىنىڭ الدى قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرلەرى, ايتۋلى قالامگەرلەر, جۋرناليستەر بولىپ ەسەلى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. عالىمنىڭ قازاق راديوسىنىڭ 1912 جىلدان باستالاتىن تاريحىن ناقتى ايعاقتارمەن دالەلدەپ شىعۋى, كوپتەگەن عىلىمي ماقالالارى مەن مونوگرافيالارى, سونداي-اق الاش تاريحناماسىن جۇيەلەپ بەرۋى زاماننىڭ ءسوزىن سويلەگەن قايراتكەر-جۋرناليست, ۇشقىر ويلى ءپۋبليتسيستىڭ اڭعارىمپاز ۇستاز ەكەندىگىن كورسەتەدى" دەپ اتاپ ءوتتى. نامازالى وماش ۇلىنىڭ قايراتكەرلىگىنىڭ تاعى ءبىر كورىنىسى جۋرناليستيكا ماماندىعى بويىنشا  ديسسەرتاتسيالىق كەڭەس اشىپ, تالاي تالانتتاردىڭ جولىن اشۋىمەن تىعىز بايلانىستى. ال حالىقارالىق بايلانىستاردى جولعا قويۋى عالىم ەڭبەگىنىڭ تاعى ءبىر قىرى ىسپەتتى.  

قازاقستان جازۋشىلار وداعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, فيلولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور باۋىرجان جاقىپ "قازاق جۋرناليستيكاسى تاريحىن, تەورياسىن, تاجريبەسىن زەرتتەگەن عالىمدار تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا ءوز عىلىمي مەكتەبى بار ساناۋلى تۇلعالار قاتارىندا قازاقستان جوعارى مەكتەپ اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, فيلولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, "قۇرمەت" وردەنىنىڭ يگەرى ن.وماش ۇلىنىڭ ەسىمى الدىمەن اۋىزعا ىلىگەدى" دەپ اتاپ ءوتتى. بايانداماسىن قارا شاڭىراقتا وتكەن ستۋدەنتتىك جىلداردىڭ ەستەلىكتەرىمەن جالعاعان ب.جاقىپ ۇستازبەن العاش تانىستىقتان كەيىنگى قىرىق جىل ىشىندەگى ەستەلىكتەردى, ۇستازدىڭ شاكىرتتەرىنە دەگەن اكەلىك قامقورلىعى مەن ەڭبەككە باۋلۋداعى تاجىربيەلەرىنە توقتالا كەلە, مۇنداي جاناشىرلىق پەن قامقورلىق ەشقاشان ۇمىتىلمايدى", - دەدى ول.

1992 جىلى رەسپۋبليكادا تۇڭعىش رەت جۋرناليستيكا ماماندىعى بويىنشا كانديداتتىق ديسسەرتاتسيا قورعايتىن ديسسەرتاتسيالىق كەڭەس اشىلدى. بۇرىن ماسكەۋدە عانا قورعالاتىندىقتان, ول جىلداردا عىلىمي دارەجەسى بار عالىمدار از ەدى. توراعاسى ن.وماش ۇلى بولىپ تابىلاتىن وسى كەڭەستىڭ اشىلۋىنىڭ ارقاسىندا 70-كە تارتا كانديدات شىقتى. بۇگىندە وسى عالىمدار استانا, قاراعاندى, سەمەي, قىزىلوردا, تۇركىستان, قوستانايدا جۋرناليست مامانداردى تاربيەلەۋگە اتسالىسىپ ءجۇر. ال قازۇۋ جۋرناليستكا فاكۋلتەتىندەگى وقىتۋشىلاردىڭ باسىم كوپشىلىگى سول كەزدە ديسسەرتاتسيا قورعاعاندار. بۇل تۇتاس عىلىمي مەكتەپ دەپ ايتۋعا نەگىز بار. ستۋدەنتتەردىڭ كۇشىمەن دايىندالاتىن رەسپۋبليكالىق "سانا" راديو-تەلەجۋرنالىنىڭ جارىققا شىعۋى بولاشاق جۋرناليستەر ءۇشىن ەستەن كەتپەيتىن ءىس" دەپ اتاپ ءوتتى ب.جاقىپ. ۇستاز ن.وماش ۇلىنىڭ حالىقارالىق بايلانىستاردى جولعا قويا وتىرىپ,  امەريكا, فرانتسيا, كانادا, تۇركيا, وڭتۇستىك كورەيا, ءفيليپيننىڭ جۋرناليستىك مەكتەپتەرىمەن العاش قارىم-قاتىناتاردى جولعا قويۋداعى تاجىريبەسى, زەرتتەۋشىلىك-عالىمدىق جولى دا بايانداماشىنىڭ نازارىنان تىس قالمادى. وسى ورايدا ب.جاقىپ عالىمنىڭ قالامىنان تۋعان "تولقىنداعى توتياىن", "قازاق راديوجۋرناليستيكاسى", "بەلەستەر", "جول ۇستىندە جۋرناليست"  سياقتى زەرتتەۋ كىتاپتارىنا, "الاش كوسەمسوزى" ون تومدىعى مەن "ەگەمەن قازاقستان" گازەتىنىڭ تاريحىنان سىر شەرتەتىن ءۇش تومدىعىنا, باسقا دا حرەستوماتيالىق ەڭبەكتەرى مەن مونوگرافيالارىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. عالىمنىڭ ەكى جۇزدەن استام عىلىمي ماقالالارى قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ تاريحى مەن تەورياسى حاقىندا ءسوز قوزعايدى. اسىرەسە, راديوجۋرناليستيكا سالاسىن تەرەڭ زەرتتەگەندىگىنىڭ ناتيجەسىندە عىلىمي اينالىمعا كوپتەگەن تىڭ دەرەكتەر مەن تۇجىرىمدار  ەندى. ماسەلەن, قازاق راديوجۋرناليستيكاسى دامۋىنىڭ تاريحي كەزەڭدەرى, جانرلارى, پىشىمدەرى, باعدارلامالارى ناقتىلاندى. جەكەلەگەن حابارلارعا بايىپتى باعا بەرىلدى. راديوداعى ادەبيەت ماسەلەلەرى, ساتيرا جانە يۋمور تۋرالى ساليقالى ويلار قورىتتى.

ن.وماش ۇلى جايىنداعى جۇرەكجاردى پىكىرىن ورتاعا سالعان تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ساعىمباي قوزىباەۆ عالىمنىڭ شاكىرت اتانىپ, وقۋعا تۇسكەن كەزدەرىنە قاتىستى ەستەلىكتەرمەن ءبولىسىپ,  مەرەيلى مەرەكە يەسىنە قۇتتىقتاۋ تىلەگىن ءبىلدىردى.

ودان كەيىن ءسوز العان  «قازاق ەلى» جۋرنالىنىڭ رەداكتسيالىق كەڭەس توراعاسى جəنە جاۋاپتى شىعارۋشى رەداكتورى تۇركيە ەرتولقىن گايرەيۋللاھ, ميمار سينان كوركەم ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى Əبدىۋاقاپ قارا,  كولۋمبيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى گۇلنار كەندىرباي, حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتى, مەدياكوممۋنيكاتسيا جəنە قازاقستان تاريحى كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى ايازبي بەيسەنقۇلوۆ, ت.ب. باسقا دا عالىمدار ن.وماشەۆتىڭ عىلىمداعى جەتىستەرىمەن قاتار بۇگىنگى جۋرناليستيكا سالاسىنداعى وزەكتى ماسەلەلەر توڭىرەگىندە وي ءوربىتتى.

كونفەرەنتسيا بارىسىندا نامازالى وماش ۇلى وسى جيىندى ۇيىمداستىرىپ وتىرعان ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ جانە ل.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى باسشىلىعىنا, شاكىرتتەرىنە العىسىن ءبىلدىردى. "جۋرناليستيكا ماماندىعىن تاڭداۋدا قاتەلەسپەدىم. وسى جولداعى ەڭبەك جولىمدى تەك ماقتانىشپەن عانا ەسكە الامىن" دەگەن ۇستاز ەڭبەك جولىنىڭ ازدى-كوپتى باعالانىپ جاتقاندىعىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. كيەلى شاڭىراقتىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگى, دامۋى, اۋديتوريالاردىڭ زاماناۋي جاراقتالۋىنا قاتىستى ويلارىن ورتاعا سالا وتىرىپ, قازاقتىڭ كوپتەگەن ماڭدايالدى تۇلعالارىن تاربيەلەگەن ء بىلىم ورداسىندا ءالى دە تالاي مارتەبەسى جوعارى ماماندار تاربيەلەنىپ شىعاتىندىعىنا زور سەنىم ءبىلدىردى.  وسى ورايدا عالىمنىڭ جۇبايى كلارا حامزاقىزى دا ءوز ويلارىن ورتاعا سالىپ, راحمەتىن ايتتى.

جەتپىسكە تولعان مەرەيلى ۇستازعا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ "ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن" مەدالى تابىس ەتىلىپ, شاپان جابىلدى. سونىمەن بىرگە  ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قولداۋىمەن جارىققا شىققان "ونەگەلى ءومىر" سەرياسى اياسىندا نامازالى وماش ۇلىنا ارنالعان كىتاپتىڭ  تۇساۋسكەسەرى ءوتىپ, عالىم ەڭبەكتەرىنىڭ ارنايى كورمەسى, فوتو-كورمە ۇيىمداستىرىلدى.

سوڭعى جاڭالىقتار