تۇيىندەمەسىن ءبىرشاما مەكەمەگە بەرگەن. ازىرگە حابار جوق. كەزدەسكەن جۇمىستى ىستەپ ءجۇر. پاتەر يەسىنىڭ تويحاناسى بار ەكەن. سوعان «كۋحرابوچي» بولىپ جالداندى. ءبىر كۇن بۇرىن بارىپ توي داستارقانىن قامدايدى.تۇنىمەن ءتۇرلى تاعام ازىرلەيدى. ەرتەسى تۇستەن باستاپ داستارقاندى دايىنداپ, كەشكىسىن تويدى وتكەرەدى. ساپىرىلىسقان قىز-كەلىنشەك زىر جۇگىرىپ نەشەمە تاعام ءتۇرىن دايىنداپ, قوناقتارعا تاباق-تاباق ەت تارتىلادى. تاۋ بولىپ ۇيىلگەن ىدىس-اياقتى جۋىپ, تويحانانى تىلمەن جالاعانداي تازالاپ تاپسىرادى. تيەسىلى اقىسى مەن «حوزيايكا تاتەي» قىلداي ءبولىپ بەرگەن سارقىتتى الىپ, ۇيگە جەتكەندە تاڭ قىلاڭ بەرىپ قالادى.
وسىلاي ءجۇرىپ ءۇش اي وتە شىقتى. ايقىز اقىرى جۇمىسقا تۇردى. تۇراقتى جالاقىسى بار مەكەمەگە ءوز ماماندىعى بويىنشا قىزمەتكە ورنالاستى. العاشقى جالاقىسىن الدى. كۇن جۇما ەدى. «شۇكىر اللاعا! جالاقىعا دا جەتتىم-اۋ. باقيلىق بولعان اكە-شەشەمە قۇران باعىشتايىن. ساداقا بەرەيىن» دەدى. جالداپ تۇراتىن پاتەر ماڭىندا مەشىت جاقىن. جاعالاپ كەلەدى. اربادا وتىرعانى بار, ارنايى تاقتايشاعا ەسەپ-شوتىن جازىپ, الاقان جايعانى, ءتىزىلىپ تۇرعانى بار – قاراسى از ەمەس. مەشىت ىشىنە كىرىپ, مولداعا قۇران وقىتپاق. قالتاسىنا 2 مىڭ تەڭگەنى ارنايى سالىپ, جولاي كۇلشە نان ساتىپ الدى.
كەنەت مەشىت قاقپاسىنىڭ ءدال الدىندا ۇستىنە قوڭىر پالتە كيگەن كەيۋاناعا كوزى ءتۇسىپ كەتتى. ءدال وسىنداي پالتە ءوز اناسىندا بولۋشى ەدى. ورتالىقتاعى دۇكەندە «نوركوۆىي ۆوروتنيك, دراپوۆىي پالتو, مودنو اپاشكا!» دەپ, «پودپريلاۆكا» ساتقان تاتار كەلىنشەگىنىڭ سىپىلداپ سويلەگەنى, اپاسىنىڭ 25 سومدىق كوكقۇلاقتاردىڭ بەس-التاۋىن بەرىپ العانى بالا بولسا دا ەسىندە. ەسەسىنە ادەمى, «مودنىي». الگى پالتەنى توي-جيىن, قۇدالىققا باراتىن ابىسىندارى, كورشى اپالار سۇراپ كيەتىن.
ايقىزدىڭ كوزى كەيۋانانىڭ اياعىنا ءتۇسىپ كەتتى. ء«ماسى-گالوشى دا اپام كيەتىن «امىركەن ءماسى». مىنا كىسى ءبىزدىڭ جاقتىڭ ادامى عوي, ءداۋ دە بولسا». ايقىز سونشالىق ساعىنىشپەن, ياكي مەيرىممەن كەيۋانانىڭ بەتىنە قاراپ ەدى, ول كوزىن تايدىرىپ, تومەن قارادى. بۇكجيگەن يىعى ودان بەتەر بۇكىرەيىپ, وسى قاتاردا تۇرعانىنا ۇيالعانداي كەيىپتە جەر شۇقىنا بەردى. سومكەسىنەن جولاي ساتىپ العان تاندىر نانداردى شىعارىپ جاتىپ:
– اپا, مەنىڭ 7 شەلپەك پىسىرۋگە كوشىپ-قونىپ ءجۇرىپ, مۇرشام بولمادى. مىناۋ قۇدايى كۇلشەلەر. مىنا اقشانى الىڭىز, مەنىڭ اكەم مەن اناما قۇران باعىشتارسىز, مەشىت تە كىسى كوپ ەكەن.
– قابىل بولسىن, بالام, وقيمىن عوي, ارينە. اللا رازى بولسىن! اكە-شەشەڭنىڭ ەسىمى قالاي؟ ايقىز مارقۇم بولعان اتا-اناسىنىڭ ەسىمىن ايتىپ, مولداعا بەرەمىن دەگەن اقشاسىن كەيۋانانىڭ قولىنا ۇستاتتى. مۇپ-مۇزداي بوپ توڭىپ قاپتى. «تارامىس تارتقان قولدارى انامنىڭ قولدارىنا ۇقسايدى ەكەن. كوزىنىڭ الدى كوگىس تارتقان كىرەۋكە (شەشەك جازىم ەتكەن سول كوزىنىڭ قاباعى سالبىراپ, جارتىلاي جۇمۋلى تۇراتىن), سالبىراڭقى قاباعى, ءاجىم تورلاعان ءجۇزى دە اناما ۇقسايدى ەكەن».
ايقىزدىڭ تاماعىنا تاس كەپتەلىپ, كوڭىلى بوساعانداي. ىشىندە الاي-دۇلەي ءبىر داۋىل سوققانداي از-كەم تۇردى دا, كەيۋانامەن قوشتاسىپ ءجۇرىپ كەتتى. جۇمىسقا كەشىكپەۋى كەرەك. قيماستىقپەن ارتىنا بۇرىلىپ ەدى, كەيۋانا دورباداعى كۇلشەلەردى كورشىلەس قامكوڭىلدەرگە تاراتىپ ءجۇر ەكەن. «اللا قابىل ەتكەي» دەدى ىشتەي كۇبىرلەپ.
...سول جىلى قىس قاتتى بولدى. ايقىز جۇما سايىن مەشىتكە سوعىپ كەتەدى. عىلماني مەشىتى ماڭىندا تۇرعان قايىرشىلاردىڭ اراسىنان كەيۋانانى ىزدەيدى. قامكوڭىل كەيۋانانىڭ مۇزداي الاقانىنان جىلۋ سەزىنەتىندەي, باقيلىق بولعان اناسىنىڭ الاقانىنىڭ تابى بارداي...
جۇما سايىن وسى جەرگە اسىعىپ تۇراتىن. اياعىنداعى ءماسى-گالوشى ارقانىڭ ساقىلداعان سارى ايازىنا شىداس بەرمەدى مە ەكەن, الدە دراپ پالتە بۇيىم بولمادى ما, «ايقىزدىڭ اپاسى» ول قاتاردان كورىنبەي قالدى.
...ارادا ەكى جىلداي وتكەن. كوكتەمنىڭ كۇنى ەدى. ادەتتەگىدەي جۇما كۇنى مەشىت جاقپەن كەلە جاتقان ايقىزدىڭ كوزىنە تانىس بەينە جىلى ۇشىرادى. كەيۋانا الاقان جايىپ وتىرعان جوق. ادىراسپان, كەسەك تاس, ونى-مۇنى ساتىپ تۇر ەكەن.
ايقىز قۋاندى. ءاميانىن الىپ جاتىپ: «اللاعا شۇكىر, اپام امان ەكەن» دەدى ىشتەي. بىرنەشە بۋما ادىراسپاندى ساتىپ الدى. «بۇنىڭ ءبارىن قايتەمىن, بىراق. بىرەۋىن عانا ۇيگە الىپ كەتەيىن». «اپا, قالعاندارىن دا الدى دەپ ەسەپتەڭىز. مىنەكيىڭىز» دەپ بەس بۋمانىڭ اقشاسىن بەرىپ جاتىپ قۋانىشتان ءجۇزى بال-بۇل جاندى.
«قاراعىم, مۇنىڭ نە, قارىز بولىپ قالام عوي, ىقتيارىڭمەن بەرىپ تۇرسىڭ با», دەدى كەيۋانا. «جوق, اپا, قارىز ەمەسسىز! ارينە, ىقتيارىممەن». از عانا قولقايىر ەتسە دە, ۇلكەن ءىس تىندىرعانداي ايقىز قۋانىشتى. ويتكەنى ساۋاپتان ازىقتاناتىن ونىڭ بولمىسىندا يمان نۇرى شۋاق شاشىپ تۇرعان ەدى.
اتىرگۇل ءتاشىم,
جۋرناليست
