پىكىر • 26 قازان، 2020

ۇلت تاريحىنداعى ۇلى تۇلعا

85 رەت كورسەتىلدى

ۇلت تاريحىنداعى ۇلى تۇلعا اباي بابامىز تۋرالى ەلباسىنىڭ «اباي اماناتى» اتتى ماڭىزى تەرەڭ ماقالاسىن ۇلكەن تەبى­رەنىسپەن وقىدىم. تۋىندى تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ ابايدى العاش تانى­عان كەزىنەن باستالىپ، ۇلى ويشىلدىڭ وسيەت سوزدەرىمەن ورىلگەن. ماقالانى وقۋ ارقىلى ەلباسى ومىرىنە، ونىڭ ىشىندە ەل باسقارۋداعى ءىس-ارەكەتىنە اقىننىڭ عيبرات­تارى قانشالىقتى اسەر ەتكەنىن بىلە ءتۇستىم.

نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى: « ۇلى اقىن، دانا ويشىل اباي ءحىح جانە حح عاسىرلار توعىسىنداعى اعارتۋشىلىق نەمەسە ويانۋ ءداۋىرىنىڭ كوش­باس­شى­سىنا، ەلدىڭ بولاشاق باعدارىن ايقىنداپ بەرگەن رۋحاني تەمىرقازىعىنا اينالدى» – دەي كەلە «مەنىڭ ابايدى تانۋىم اۋەلدە نەدەن باستالدى؟» دەگەن ساۋالعا دەن قويعاندا، البەتتە ۇلى اقىننىڭ سوزدەرى بەسىك تەربەگەن الديمەن بىرگە قۇلاققا ءسىڭدى دەسەم، اسىرا ايتقاندىق بولا قويماس. راس، ولەڭ سوزگە جۇيرىك، ەل ادەبيەتىنە قانىق اجەم مىرزابالا مەن انام ءالجان كىشكەنتاي كۇنىمدە ءتىنى ۇزىلمەگەن ءداستۇرلى تاربيە اياسىندا حالقىمىزدىڭ ەرتەگى، اڭىز، قيسسالارىن جادىما بارىنشا ءسىڭىردى. بۇل اباي الەمىنە اپاراتىن جولدىڭ باستاۋى بولاتىن.

ال كەلەشەگىمە بايەك بوپ جۇرگەن قايران شەشەم مەنى توعىزىنشى سىنىپ بىتىرگەن سوڭ قاسكەلەڭگە ءوز قولىمەن جەتەكتەپ اپارىپ، اباي اتىنداعى قازاق ورتا مەكتەبىنىڭ تابالدىرىعىنان اتتاتقاندا، الدىمنان مۇلدە باسقا الەمنىڭ ەسىگى اشىلدى. ۇلى اقىننىڭ ەسىمىن يەلەنگەن وقۋ ورداسىنىڭ شاكىرتى بولۋدىڭ ءوزى – ءبىر جاعىنان ماقتانىش، ەكىنشى جاعىنان جاۋاپكەرشىلىك ەكەنىن ۇقتىم» دەگەن ماقالا جولدارىنا ءمان بەرىڭىزدەرشى.

عاسىرلار بويى بوداندىق بۇعاۋىندا بۇلقىنعان قازاق ەلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ قۇنداقتا جاتقاندا قۇلاعىنا ءالدي بولىپ سىڭگەن اباي تاعىلىمى ودان كەيىنگى قالىپتاسۋ، ءوسۋ، كەمەلدەنۋ، كەزەڭىنىڭ بارلىعىندا تاعىلىمدى تەمىرقازىق بولعانىن بايقايمىز.

سوناۋ توقسانىنشى جىلدار، ەكونوميكالىق قيىن كەزدەر، ەل باسقارۋدىڭ ءتۇرلى سىن ساعاتتارىندا تاڭعاجايىپ تاباندىلىعى مەن كورەگەن كوش­باس­شىلىق بولمىسىمەن ەرەكشەلەنگەن ءبىزدىڭ ەلباسىمىز زور قايراتكەر. بۇل كوز كورگەن شىندىق.

نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى تۋرالى اقش كونگرەسمەنى كريس كەننون: «مەن جاس قازاقستاننىڭ دامۋىن ۇلكەن ىقىلاس قويا قاداعالاپ ءجۇرمىن، 1991 جىلى بۇرىنعى كەڭەس وداعىنان تاۋەلسىزدىك العان ساتىنەن باستاپ، بۇل ەل تاڭعالارلىق ساياسي جانە ەكونوميكالىق جاڭعىرۋلاردى باسىنان كەشىردى. قازاقستان قارىشتاپ العا باسىپ كەلەدى ءارى دۇرىس باعىتتا كەلە جاتىر. قازاقستان قالىپتاستى، بۇعان ونىڭ باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى ۇلكەن. مەن قازاقستان تابىستارىنىڭ ساۋلەتشىسى پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ ساياسي كورەگەندىگىن جوعارى باعالايمىن، ول ايتىلىپ جاتقان سىندارعا قاراماستان، ەلىن قۋاتتى ەكونوميكالىق مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا قوسىپ، بۇرىنعىدان دا اۋقىمدى ساياسي رەفورمالار جاساۋعا كىرىستى» دەيدى. كەرەمەت ايتىلعان. ەلباسىمىزدىڭ ەرەن ەڭبەگى وسى بىرنەشە جولدا تاماشا كورىنىس تاپقان.

وسىنداي باعىتتاعى كوپتەگەن داڭقتى قاي­راتكەرلەردىڭ جۇزدەگەن پىكىرلەرىن كەلتىرە بەرۋگە بولادى.

دوڭگەلەك دۇنيەنىڭ العىر ويلىلارىن تاڭعال­دىر­عان تۇلعانىڭ كۇرمەۋى قيىن ماسەلەلەر مەن كۇر­دەلى شەشىمدەردى قابىلدار تۇسىندا ۇلى اباي بابامىزدىڭ ۇلاعاتىنا مويىنسۇنىپ، دالا دانىش­پا­نىنىڭ اقىلىنا توقتام جاسايتىنى ماعان كەي ساتتەردە ۇلىلار اراسىندا تەرەڭ بايلانىس، ۇلكەن ۇندەستىك بارداي كورىنەدى.

قۇنانباي قاجىنىڭ ارتىق تۋعان ۇرپاعى اباي قازاقتىڭ ار-وجدانى، قايرات-جىگەرى، بيىك پاراساتى.

مەنمىن دەگەن ءار قازاقتىڭ ابايدى وقۋ باستى مىندەتى دەپ ويلايمىن. ۇلى كەمەڭگەردىڭ جازعانىن كوز جۇگىرتىپ وتكەندەر وتە كوپ، ال ءتۇسىنىپ وقۋ، ءتۇيسىنىپ وقۋ، سەزىنىپ وقۋ دەڭگەيىنە كوتەرىلگەندەر ساناۋلى دەسەم ەشكىم تالاس تۋدىرماس. سەبەبى ابايدى ءتۇسىنىپ، ول نۇسقاعان تاعىلىمدى باسشىلىققا الىپ ءومىر ءسۇرۋ ەكىنىڭ بىرىنە بۇيىرا بەرمەيتىنى تاعى دا شىندىق.

مەن ۇلى حاكىم تۋرالى ەلباسى تولعاۋىن وقىپ وتىرىپ عۇلاما رۋحىمەن ۇندەسكەن تۇلعانى تانىدىم.

اباي تاعىلىمى تەرەڭ مۇحيت، ءتۇپسىز شەكسىزدىك. كەمەڭگەر حاكىمنىڭ ەڭبەگىن ءالى دە مىڭداعان جىل بويى جۇزدەگەن ۇرپاق يگىلىگىنە جاراتا بەرمەك. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى: «ابايدىڭ ءسوزى مەن ويى ءبىزدىڭ كۇنبە-كۇنگى تىرلىگىمىزگە، وركەندى ومىرىمىزگە كىرپىش بولىپ قالانىپ، بۇگىنگى وركەنيەت پەن الداعى بولاشاق تالابىنا لايىق ۇمتىلىستارىمىزدان جانە يگى ىستەرىمىزدەن ناقتى كورىنىس تاباتىنىنا كامىل سەنەمىن» دەيدى.

تاريح قاتپارىنان سىر تارتىپ، رۋح سالتاناتىنان وي̆ ساباقتاپ، وتكەن مەن بۇگىندى قامتىپ، سىندارلى جولعا نۇسقا بولعان بۇل تولعامنىڭ وزەكتىلىگى مەن ومىرشەڭدىگى اي̆قىن. ەل باسقارۋ ىسىندەگى ىلكىمدى دۇنيەلەر تۋراسىندا تەبىرەنىس پەن تولعانىستا وتىرىپ جازىلعان ماڭىزدى ماقالانىڭ دانا اباي̆دى تانۋداعى تاعى ءبىر تولىمدى ەڭبەك ەكەنى انىق.

 «اباي اماناتى» قازاقستان ازاماتتارىنا، جاڭا بيىكتىكتەرگە ۇمتىلۋعا نەگىز بەرەتىن، كەمەل كەلەشەككە جەتەلەيتىن تاريحي قۇجات. ەلباسىنىڭ بۇل ەڭبەگىن ۇلىلىقپەن ۇندەسە وتىرىپ كەمەڭگەر حاكىممەن تەرەڭ سىرلاسىپ ەل تاعدىرى، جارقىن بولاشاق باعىتىنداعى تەبىرەنە تولعانۋ دەپ تۇيىندەيمىن.

 

اباي تاسبولاتوۆ،

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى

سوڭعى جاڭالىقتار

اقتوبەدە كارانتين جەڭىلدەدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 16:15

9 سۋ قويماسى سالىنادى

ەكولوگيا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار