ادەبيەت • 23 قازان, 2020

ءسىز بىلەسىز بە؟. .

505 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

مۇحتار اۋەزوۆ

مۇحتار اۋەزوۆ قولى بوس ۋاقىت­تا اڭشىلىققا شىعۋدى ەش­قاشان ۇمىتپاپتى. عابيت مۇ­سىرەپوۆتىڭ «قارلى جاڭبىر اس­تىن­دا» دەيتىن اڭگىمە-ەسسەسىندە اۋەزوۆتىڭ مۇلتىكسىز مەرگەندىگىن ايعاقتايتىن جولدار بار. «وسى كەپكەنىڭ استىندا اۋەزوۆ دەگەن اڭشى وتىر دەپ ءبىر قۇس ويلامايدى» دەپ ازىلدەيدى ەكەن.

 

*  *  *

جازۋشىنىڭ «دوس» دەگەن «بوكسەر» تۇقىمدى ءيتى مەن بۇركىتى بولىپتى.

*  *  *

اۋەزوۆ بيلياردقا قىزىققان. ۇيىندە بيليارد ۇستەلى دە بولعان. بىراق كەيىن بەلگىسىز سەبەپتەرمەن جوعالىپ كەتكەندىكتەن قازىر مۇراجاي-ۇيىندە جوق.

*  *  *

جازۋشىنىڭ ۇلى ەلدار دۇ­نيە­گە كەلگەندە پاۋستوۆسكي كۇمىس قاسىق سىيلاعان ەكەن. بالاعا ەسىم قويىلماعاندىقتان پاۋس­توۆسكي قاسىققا «ەكىنشى مۇحتارعا» دەپ جازۋ جازدىرىپتى.

*  *  *

اۋەزوۆتىڭ جۇزجىلدىعى قار­سا­ڭىندا باتىس جاقتا قا­لام­گەر­دىڭ اتىنا كەمە اتالعان. ول كەمەنىڭ قازىر ءجۇرىپ تۇر­عانىنان ەشكىمنىڭ حابارى جوق. سوعان قاراعاندا توقتاپ قالعان سياقتى دەپ بولجادىق.

 

يۆان تۋرگەنەۆ

ارقاشان ءساندى كيىنگەن دەسەدى. اسىرەسە كوك فراكتاعى التىن تۇيمەلەر مەن ءتۇرلى اشىق ءتۇستى گالستۋكتاردى بويىنان تاستاماپتى.

*  *  *

جازۋشىنىڭ پاريەتالدى سۇيەگى جۇقا بولعاندىقتان, ءتىپ­تى باسىن ۇرىپ السا دا ەسىنەن تانىپ قالاتىن بولعان. وسى ءۇشىن دە مەكتەپتە وقىپ جۇرگەنىندە يۆان سەرگەەۆيچتى تالاي مازاق قىلىپتى.

*  *  *

نازىك داۋىسپەن سويلەيتىن: ءتىپتى داۋسى كەيدە ايەلدىكىنە قات­تى ۇقسايدى ەكەن.

*  *  *

ول ءتارتىپتى جاقسى كوردى: كۇنىنە بىرنەشە رەت كيىم اۋىستىرىپ, كابينەتتى جىلتىراعانشا تازالاي بەرەتىن.

*  *  *

ءومىر بويى لەۆ تولستويمەن قىرعي-قاباق قارىم-قاتىناستا بولدى.

*  *  *

ال كىتاپحاناسى ءۇيىنىڭ ەڭ ۇلكەن بولمەسىن العان.

 

اننا احماتوۆا

احماتوۆاعا دەيىن ايەل اقىن­داردان ەشكىم «مەن ايەلدەرگە سوي­لەۋدى ۇيرەتتىم» («يا ناۋچيلا جەنششين گوۆوريت») دەپ ايت­پاعان.

*  *  *

اقىن ەكى رەت نوبەل سىي­لى­عىنا ۇسىنىلدى.

*  *  *

اننا اندرەەۆنا وكسفورد ۋني­ۆەر­سيتەتىنىڭ دوكتور دارەجەسىن يەلەنگەن.

*  *  *

احماتوۆا مەن ءىى نيكولايدىڭ اراسىندا ءبىر بايلانىس بار دەپ توپشىلاعان. بىراق ول بۇل سىبىستى جوققا شىعارعان جوق ءھام راستاعان دا جوق.

*  *  *

ول ءوزىن ناشار انا ساناعان.

*  *  *

احماتوۆانى كەكشىل ادام بولىپتى دەسەدى.

 

ميحايل لەرمونتوۆ

لەرمونتوۆ تاماقتانعاندا تويعان-تويماعانىن بىلمەيتىن بولىپتى. بىردە ونىڭ وسى «كۇل­كىلى» عادەتىن دوستارى سىناماق بولىپ, ۇيلەرىنە قوناققا شا­قى­رىپ ىڭعايسىز جاعدايعا قال­دى­رادى. سودان كەيىن اقىن تەك ءوز ۇيىندە تاماقتاناتىن بولعان.

*  *  *

ايگىلى كارتينالاردىڭ كوبىندە لەرمونتوۆ كەلبەتتى كورىنەدى. الايدا ونىڭ زامانداستارىنىڭ ەستەلىكتەرىنە سۇيەنسەك, شىن ما­نىندە ول بويى قىسقا ءھام بۇكى­رەي­گەن, اياعىن سىلتىپ باساتىن ادام ەكەن.  سونداي-اق كوپ ۋاقىت بويى كيىمىن اۋىستىرماي جۇرە بەرەتىن.

*  *  *

تالانتتى اقىننىڭ نەمەرە اعاسى پەتر اركادەۆيچ ستولىپين (اگرارلىق رەفورمانىڭ نەگى­زىن سالۋشى, بەلگىلى مەملەكەت قاي­رات­كەرى) ەكەنىن دە كوپ ادام بىلە بەرمەيدى. بىراق لەرمونتوۆ 1841 جىلى قايتىس بولعاندىقتان, ال ستول­ىپين 1862 جىلى دۇنيەگە كەل­گەندىكتەن ولار ءبىر-ءبىرىن تانى­ما­عان.

*  *  *

ميحايل يۋرەۆيچ از عۇمىرىن­دا ءتۇرلى بال اشۋلار مەن بول­جامدارعا قىزىققان. كاۆكازعا بارعان سوڭعى ساپارىنىڭ الدىندا لەرمونتوۆ پەتەربۋرگتىك ايگىلى بالگەر الەكساندر كيرگحوفقا با­رىپتى. سوندا بالشى ايەل پۋش­كيننىڭ ءولىمى مەن ميحايل يۋرەۆيچ­تىڭ ەندى قايتىپ سولتۇس­تىك استاناعا كەلمەيتىنىن ايتقان.

 

ۆلاديمير نابوكوۆ

جازۋشى شىعارمالارىن ءوز اتىنان بولەك ۆلاديمير سيرين جانە ۆاسيلي شيشكوۆ لاقاپ اتتارىمەن دە جاريالاعان.

*  *  *

ءومىرىنىڭ كوپ ۋاقىتىندا نابوكوۆ اۋەسقوي ەتنومولوگ بولىپتى. ول جاندىك, شىركەي اتاۋ­لىنى قىزىعا زەرتتەپ, ءتىپتى كى­تاپ­تار­مەن بىردەي جاقسى كورگەن.

*  *  *

ايگىلى «اليسا عاجايىپتار ەلىن­دە» كىتابىن ورىس تىلىنە اۋدارعان دا نابوكوۆ ەدى. ول مۇ­نىمەن ۇلىبريتانيادا وقىپ جۇرگەندە اينالىستى.

*  *  *

سونداي-اق نابوكوۆ – تالانتتى شاحماتيست. جانە شاحماتتىڭ بىرنەشە كۇردەلى تاپسىرمالارىنىڭ اۆتورى.

 

نيكولاي گوگول

گوگول وتباسىندا ون ەكى اعايىن­دى بولعان: ول ءۇشىنشىسى.

*  *  *

جاس كەزىندە پەتەربۋرگقا كوشكەن قالامگەر قالانىڭ قىم­باتتىعىنا قايعىرا تاڭعالعان. اقشا تابۋ ءۇشىن, ءتىپتى تەاتر اكتەرى, ياكي شەنەۋنىك بولۋعا دا تىرىسىپتى.

*  *  *

پۋشكين گوگولدىڭ شىعار­مالارىنا ءدان ريزا بولىپ, موپس ءيتىن سىيلاعان. كەيىن يت ءولىپ قالعان سوڭ جازۋشى قاتتى قايعىرىپتى.

*  *  *

گوگولدىڭ مۇرنى وزىنە ۇنا­ماعان. سول ءۇشىن دە سۋرەتشىلەردەن ءوز پورترەتتەرىندە باسقا فور­ماداعى مۇرىن سالۋىن ءوتىنىپتى.

*  *  *

جازۋشى نايزاعايدان قاتتى قورىققان. زامانداستارىنىڭ ايتۋىنشا, جايسىز اۋا رايى گوگولدىڭ ءالسىز جۇيكەسىنە جامان اسەر ەتىپتى.

 

ماكسيم گوركي

الەكسەي ماكسيموۆيچ پەشكوۆ  – گوركيدىڭ شىن اتى-ءجونى.

*  *  *

ءجاسوسپىرىم كەزىندە گوركي كەمەدە ىدىس جۋىپ, اياقكيىم دۇ­كە­نىندە اياقكيىم تاسىعان. بۇعان قوسا ول ناۋبايشى ءھام باعبان بولىپ تا جۇمىس ىستەپتى.

*  *  *

ول ءبىر مينۋتتا ءتورت مىڭ ءسوز وقىعان.

*  *  *

گوركي ەشقاشان اۋىرماعان دەگەن دە پىكىر بار. جانە ەشقاشان ماس بولماپتى.

*  *  *

گوركي ولەر الدىندا ستالين قاسىندا وتىرىپ شامپان ىشكەن.

*  *  *

تولستوي گوركيمەن سويلەس­كەندە ادەپسىز سوزدەر قولدانىپتى دەسەدى.

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار