ايماقتار • 22 قازان، 2020

قازىر كومىر ارزان ساتىلىپ جاتىر

411 رەت كورسەتىلدى

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» باعدارلاماسىندا ەڭ الدىمەن ورتالىق وڭىرلەرگە، سودان كەيىن سولتۇستىك وڭىرلەرگە دە گاز تارتۋدى تاپسىرعان-دى. ءيا، گاز تارتۋ الداعى جىلداردىڭ، بولاشاقتىڭ ۇلەسى بولسا دا، ەسكە العاننىڭ ايىبى جوق. ويتكەنى ەكولوگ مامانداردىڭ ايتۋىنشا، مەتان گازىنىڭ كەلۋى كوپتەگەن الەۋمەتتىك ماسەلەنى شەشەدى. گازدىڭ تارتىلۋىنان قورشاعان ورتا تازارادى. كومىردىڭ كوك ءتۇتىنى وكپەسىن ىستاعان حالىقتىڭ تىنىسى ءبىر كەڭىپ قالار ەدى.

بىلتىرعى كومىردىڭ جەتپەۋى سەبەپ بولدى ما، ءوڭىر تۇرعىندارى كومىر جەتكىزىپ الۋعا ەرتە جازدان قامداندى. وبلىستىق اكىمدىك تە سۋىق تۇسپەي، قىسقى مەزگىلگە دايىندىققا شاقىرعان بولاتىن.

وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى باسقار­ماسىنىڭ مالىمەتىنشە، وڭىردە كومىرگە دەگەن سۇرانىس شامامەن 428 مىڭ توننانى قۇرايدى. بۇگىندە تۇرعىندار 206 مىڭ توننادان اسا كومىر تاسىپ العان.

قازىر كومىر تاسىمالداۋمەن 300-گە جۋىق شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك ورىن­دارى اينالىسۋدا. پاۆلودار، اقسۋ قالا­لارى مەن پاۆلودار، شارباقتى اۋداندارىندا كومىر جەتكىزۋ 8 تۇيىقتان تۇراتىن تەمىر جول ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.

باسقارمانىڭ باس مامانى دياس دىلدى­باەۆتىڭ ايتۋىنشا، وڭىردە قازىر كومىر تاپشىلىعى جوق.

– كومىر – ەركىن ساتىلىمدا. تاپشىلىق جوق. باعاسى كومىر كەنىشتەرىنىڭ ورنالاسۋ اراقاشىقتىعىنا، تۇرلەرى مەن ساپاسىنا بايلانىستى. ورتا ەسەپپەن تونناسى 7 مىڭنان 16 مىڭنىڭ ارالىعىندا ساتىلادى. ءبىزدىڭ وڭىردەگى تۇرعىنداردىڭ باسىم بولىگى قىس ماۋسىمىنا قوڭىر كومىردى دا­يىن­دايدى. كومىردىڭ قۇنىن جانە كومىر­دىڭ بار-جوعىن باقىلاۋ ماقساتىندا ەنەرگەتيكا باسقارماسى قويمالارعا كۇن سايىن مونيتورينگ جۇرگىزەدى، – دەيدى ول.

بۇدان باسقا قالالار مەن اۋدانداردا تۇرعىندار ءۇشىن كومىر ساتىلاتىن جەرلەر مەن قويمالاردا كومىردىڭ بولۋى تۋرالى اقپارات بەرىلەتىن جەدەل جەلى قۇرىلعان.

قوڭىر كومىر بۇل – ليگنيت دەپ اتالاتىن ءتۇرى. ياعني باياناۋىلدىڭ مايكوبە كەنىشىنەن شىعاتىن جۇرت ماقتايتىن قوڭىر كومىردى پەش جاعاتىن تۇتىنۋشىلار تۇتىنادى، ال ەكىباستۇزدىڭ كۇل كوپ دە­لى­نە­تىن كومىرى ستانسالارعا ارنالعانى بەل­گىلى. ەكىباستۇزدىڭ كومىرىنەن ايىرماسى قوڭىر كومىر تەز جانادى، ك ۇلى از. بىراق تاس كومىرگە قاراعاندا قىزۋى تومەن. نەگىزىنەن تۇرعىن ۇيلەردە پەشكە جاعىلاتىن كومىر.

– جىل سايىن ءوڭىر تۇرعىندارىنا جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندالۋ ماقساتىندا سۋىق كۇنگە قالماي جانە دۇرلىكپەۋ ءۇشىن الدىن الا كومىر ساتىپ الۋعا كەڭەس بە­رەمىز. ستيحيالىق ساۋدا بويىنشا قازان ايىنان باستاپ مونيتورينگتىك توپ با­قىلاۋدى باستايدى. توپ قۇرامىندا مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىنىڭ وبلىس بويىنشا باسقارماسى، وبلىس، قالا اكىم­دىكتەرىنىڭ وكىلدەرى بار. ستيحيالىق ساۋدانى وسىلايشا توقتاتۋ كوزدەلگەن، – دەيدى مامان.

ال وبلىس ورتالىعىندا «ەليت KZ»، «ا-ۆەست پاۆلودار» جانە «سەۆەر-ەنەرگوۋگولسناب» جشس جەتكىزىلگەن كو­­مىردى ساتۋدا. بىراق قىسقا قاراي جا­نار-جا­عارماي وتىنىنىڭ باعا تۇراق­سىز­دى­عىنا وراي، كومىر باعاسى دا تۇراقتى رەتتەلمەي، وزگەرىپ تۇرۋى دا مۇمكىن.

– كومىردىڭ باعاسىن نەگىزىنەن كەنىشتەر بەكىتەدى. قازىر اكىمدىكتەرمەن ءونىمدى جەت­كىزۋ بويىنشا كەلىسىمشارتتار جاسالادى، – دەيدى باسقارما مامانى تالعات ەسپۇلوۆ.

كومىر جەتكىزۋمەن جانە ساتۋمەن اينالىساتىن «ەليت KZ» جشس ديرەكتورى داس­تان داۋلەتباەۆتىڭ ايتۋىنشا، قازىر كاسىپ­ورىن قورىنداعى وتىن جەت­كىلىكتى. قا­­راعاندىداعى شۇباركول، ماي­كوبە، سە­مەيدىڭ قاراجىرا كومىر كەنىشى­نىڭ دە كو­مىرىن تۇتىنادى. شەكتەۋ جوق. تۇرعىن­دار­عا ساپالى كومىر تاڭداۋعا مۇمكىندىك بار.

وتكەن جىلى باياناۋىلدىڭ مايكوبە كەنىشىنەن كولىككە تيەلگەن ءبىر توننا كومىر 7 500 تەڭگەدەن، ال تەمىر جول تاسىمالى ارقىلى 6 250 تەڭگەدەن ساتىلعان. بيىل كولىككە تيەلگەن ءبىر توننا كومىر

6 700 تەڭگەنى، ال تەمىر جول تاسىمالى ار­قىلى 5 760 تەڭگەنى قۇراپ وتىر. قالالار مەن اۋدان­داردىڭ اكىمدىكتەرى كومىر تاسى­مالداۋشىلارمەن ءتيىستى جۇمىس جۇرگىزۋدە.

جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءۇشىن مايكوبە كومىرىنىڭ قۇنى 2 500 تەڭگەگە دەيىن تومەن­دەدى. وبلىستىڭ قالالارى مەن اۋداندا­رىنداعى دايىنداۋ-ءبولۋ پۋنكتتەرىندە 17 مىڭ تونناعا جۋىق كومىر بار.

ءوڭىر باسشىسى ابىلقايىر سقاقوۆ بي­ىلعى قىسقا دايىندىق بارىسىنا وراي وتكىزگەن جيىن بارىسىندا اۋىلداردا، قالاداعى جەكە ۇيلەردە تۇراتىن تۇر­عىن­دارعا كومىر باعاسىنىڭ قولجەتىمدى بولۋىن، جىلۋ جەلىلەرىندەگى جوندەۋ جۇ­مىس­­تارىن جەر قارا، كۇن جىلىدا اياق­تاۋ­دى تاپ­سىردى. بۇعان قوسا اكىم بۇل ما­سەلە مەملەكەتتىك ورگاندار ءۇشىن جاۋاپتى كەزەڭ ەكەنىن جانە جىلۋ بەرۋ ماۋ­سى­مىنىڭ ساپالى ءوتۋى ولاردىڭ ۇيلەسىمدى جۇ­مىسىنا بايلانىستى بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.

ءيا، قازىرگى تاڭدا كومىر – ەركىن ساتىلىمدا. كەز كەلگەن تۇرعىن قالاعان ۋاقى­تىندا ساتىپ الا الادى. جاقىن ارادا بۇل جەرگە مايكوبەنىڭ 520 توننا سۇرىپتى، 420 توننا تۇتىنۋشى كومىرى جانە 420 توننا قاراعاندى كومىرى جەتكىزىلمەك. قازىر­دىڭ وزىندە 1 مىڭ توننادان استام قور بار.

– مايكوبە كەنىشىنىڭ وتە جاقسى جاناتىن سۇرىپتى كومىرى دە بار. باعاسى شامامەن 11 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. سونىمەن قاتار 9 500 تەڭگەدەن ساۋدالاناتىن كەسەك كومىرلەر بار. الداعى ۋاقىتتا تاعى دا مايكوبە، قاراعاندى رازرەزدەرىنەن قاتتى وتىن جەتكىزىلەدى. بيىل باعا تۇراقتى. بىل­تىرعىمەن سالىستىرعاندا ءسال ارزان، – دەيدى تاسىمالدۋاشىلار.

بىلتىر وبلىس ورتالىعىندا ۇزاق ۋا­قىت جاناتىن ءارى توزاڭى از، بريكەتتەلگەن كومىر ءوندىرىسى ىسكە قوسىلعان-دى. بري­كەتتەلگەن كومىر جاي كومىرگە قارا­عاندا جىلۋدى 4-5 ەسە كوپ بەرەدى. كاسىپورىن ەرەك­­شە ءونىمدى توننامەن ەمەس، قاپپەن سا­تا­دى. 25 كيلولىق ءبىر قاپ كومىردىڭ باعا­سى – 400 تەڭگە. جەكەمەنشىك ۇيلەردىڭ پەش­تەرىنە ارنالعان.

ال وڭىردە كومىر جەتەدى. مىسالى، ماي اۋدانىنداعى جامانتۇز دەگەن كەنىشتە دە قازىر كومىر وندىرىلە باستادى. العاشقى كەزەڭدە ءبىر جىلدا 300 مىڭ توننا كومىر ءوندىرۋ جوسپارلانعان. ءونىمنىڭ العاشقى 30 مىڭ تونناسى رەسەي مەن تۇركياعا ەكسپورتتالىپتى. گەولوگتاردىڭ ايتۋىنشا، كەنىشتىڭ كومىرىنىڭ ساپاسى جوعارى، گازدى ءارى ۇزاق جاناتىن ءتۇرى. ساپاسى جاعىنان بارلىق كورسەتكىشتەرگە سايكەس كەلەدى. كەنىشتە 50 ملن تونناداي كومىر قورى بار. بارلاۋ جۇمىستارى ءالى دە جۇرگىزىلۋدە. ول انىقتالعاننان كەيىن مەملەكەتتىك تىركەۋگە الىنباق.

اۋداندىق جولاۋشىلار تاسىمالى جانە اۆتوكولىك جولدارى ءبولىمىنىڭ مالى­مەتىنشە، اۋداننىڭ كومىرى جەرگىلىكتى تۇر­عىندار اراسىندا جوعارى سۇرانىسقا يە. اۋدان ورتالىعىندا كومىر ساقتايتىن ورىن اشىلعان.

 

پاۆلودار وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

تۇركىستانعا 3000 جىل

رۋحانيات • بۇگىن، 12:10

2002 ادام كوروناۆيرۋستان ەمدەلىپ شىقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:32

سارىالا قازدىڭ قاڭقىلى ەستىلدى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:51

قور نارىعى قىمباتتادى

الەم • بۇگىن، 08:33

بابا اماناتىنا ادالدىق

رۋحانيات • بۇگىن، 08:07

بالۋاننىڭ العاشقى التىنى

كۇرەس • بۇگىن، 08:02

پسج ەسە قايتاردى

فۋتبول • بۇگىن، 07:59

جارىستى جەڭىسپەن باستادى

بوكس • بۇگىن، 07:56

جاقاەۆتىڭ تاقياسى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:47

شىلىكتى اۋىلىن سۋ باستى

ايماقتار • بۇگىن، 07:44

Ever Given مىسىردا قالدى

الەم • بۇگىن، 07:28

جەر تۋرالى زاڭ سەناتقا جولداندى

پارلامەنت • بۇگىن، 07:22

ۇقساس جاڭالىقتار