اراسى كىرپىشپەن بولىنبەگەنمەن قازاقتىڭ كيىز ۇيىندە اركىمنىڭ ورنى, تەرريتورياسى بار. وتاعاسى تۋرا قازان جاق بوساعاسىنىڭ تۇسىنداعى تورگە وتىرادى. قوناق وڭ جاق بوساعانىڭ تۇسىنداعى تورگە وتىرادى. ال قازان جاق تەرريتورياعا بوتەن قوناق وتپەيدى. قازىرگى ۋاقىتتىڭ تۇسىنىگىمەن ايتساق, ەسىكتەن كىرگەن قوناق بىردەن اس ۇيىڭە ءوتىپ كەتكەندەي ابەستىك ول. تەك ءۇي يەسىن ءوزىمسىنىپ, الىستان اڭساپ كەلگەن جاقىنى, ءيا باسقاداي جاعدايدا ءۇي يەسىنە ءوزىن ەتەنە كورسەتكىسى كەلگەن ادام عانا ەگەر ۇيلەسىمدى بولسا, ءۇيدىڭ قازان جاق بولىگىنە وتەدى ەكەن. اتاسى باۋىرىنا سالىپ الىپ اكە-شەشەسىنە سۋىق تارتىپ ەرجەتكەن ءبىر بالا كەيىن اكەسىنىڭ ۇيىنە كەلىپ, قازان جاقتاعى شەشەسىنىڭ توسەگىنىڭ الدىنا بارىپ جاتا كەتىپتى. سوندا اناسى «جارىعىم-اي, اقىرى جاقىن تارتتىڭ-اۋ» دەپ باس سالىپ جىلاپ جىبەرگەن ەكەن. ونداي نازىك تە بيىك, جىلى دا ۇلى قارىم-قاتىناس ەندىگى قازاققا ارمان عانا شىعار, كىم ءبىلسىن...
سونىمەن وڭ جاق قوناقتىڭ ورنى ەكەن. قازاق جاسى جەتىپ ۇزاتىلماي وتىرعان قىزدى «وڭ جاقتا وتىرىپ قالىپتى» دەيدى. ول دەگەنىڭىز ۋاقىتىندا ۇزاتىلماعان قىز ءوز ءۇيىنىڭ ىشىندە بوتەننىڭ ورنىندا وتىر, ءوز ۇيىندە قوناققا اينالدى دەگەن ءسوز عوي. بۇل ارينە ەڭ الدىمەن ءومىردىڭ ءوز زاڭدىلىعى. سول ءۇشىن دە «وڭ جاقتا وتىرىپ قالىپتى» دەيدى ەكەن. مىنە, بۇل بۇرىنعىنىڭ ءتىلسىز قاتىناسى مەن ءۇنسىز تۇسىنىستىگى. قازىرگىمىز وزىمىزگە ءمالىم...
كەلىن ءتوردى باسپايدى دەگەن قاعيدانىڭ ورىندالعانىن دا كوزىمىزبەن كورىپ ەدىك, قۇدايعا شۇكىر. قۇس قاناتىنان جاسالعان جەلپۋىش سىپىرعىنى قولىمىزعا ۇستاتىپ ء«توردى سىپىرىپ بەرشى, اقىسىنا كامپيت بەرەم» دەگەن جەڭگەلەرىمىزدىڭ دە تالاي كامپيتىن جەپ ەدىك. وندايدى قازىر ءتوردى قادىرلەۋ ەمەس, كەلىندى كەمسىتۋ دەپ تۇسىنەتىن نەبىر شەتەل كورگەن وقىمىستىلار يت تارتقان تەرىدەي ەتەرىنە دە كوز ۇيرەنىپ, كوڭىل جاسىعان.
شىققان قىز نەگە شيدەن تىسقارى؟
«شىققان قىز شيدەن ارى», «شىققان قىز شيدەن تىسقارى» دەگەن ۇعىمنىڭ ءىس جۇزىندە جوعالۋىنان قازىر قانشاما وتباسى اجىراسىپ جاتىر دەسەيشى.
شي – كەرەگەنىڭ سىرتىنان ۇستالاتىن بۇيىم. ياعني, ءۇيدىڭ سىرتى. ۇزاتىلعان قىز بارعان جەرىنە تاستاي باتىپ, سۋداي ءسىڭىپ, تولىقتاي سول اۋلەتتىڭ مۇشەسىنە اينالۋى ءۇشىن ايتىلعان ءسوز, قالىپتاسقان ۇعىم عوي بۇل. ۇزاتىلعان قىز ەندى بۇل ءۇيدىڭ مۇشەسى ەمەس, ەگەر قىز ونى تولىق سەزىنسە ول مىندەتتى تۇردە بارعان اۋلەتتىڭ تولىقتاي مۇشەسى بولا الماق ەكەن. تانىمايتىن اۋلەتكە بارىپ, تولىقتاي سىڭگەنى ءوز الدىنا, سول جەردە پاراساتىن كورسەتىپ, اۋلەتتى بيلەپ «ەل اناسى» اتانعان, رۋلى ەلدىڭ اتى اتىمەن اتالعان قانشاما انالارىمىز بولدى تاريحتا. سولاردىڭ ءبارى بارعان جەرىنىڭ باعىن جاندىرىپ سونداي بيىككە كوتەرىلگەن-تۇعىن. ال توركىنىنە قامقور بولۋ, توركىنىن ۇمىتپاۋ ول ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە. ياعني شيدەن ىشكەرى ەمەس, تىسقارى ۇعىمدا تۇرىپ جاسالاتىن قازاق قىزىنىڭ عانا قولىنان كەلگەن ۇلى قامقورلىق! ونى ءبىر-ەكى اۋىز سوزبەن, ءتىپتى تىلمەن جەتكىزە قويۋ قيىن دۇنيە.
ءسويتىپ ەسىكتەگى جارىقتىڭ تۋرا تۇسۋىنە, كارتينانىڭ ادەمى شىعۋىنا بايلانىستى ەكى كىسى ەكى جاققا جارىلىپ وتىردى. «ايتقانىڭىز ءجون, بىراق سونى قازىر كىم ءبىلىپ جاتىر؟» دەدى الگى جىگىت. راس-اۋ ونى كىم ءبىلىپ جاتىر؟.. «وندا تۇرعان نە بار؟» دەدى ەندى ءبىرى. وپاراتور جىگىت شەبەرلىكپەن بىلىندىرمەي جىبەردى, كارتينا دا ادەمى شىقتى. ماسەلە وندا ەمەس, جالپى ءبىز قازىر بۇرىنعىمىزعا وسىلاي قارايتىن جۇرت ەكەنبىز.
ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى
