– قازىر قوعامداعى ەڭ وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – سىبايلاس جەمقورلىق. قوعامنىڭ جەگى قۇرتىنا اينالعان بۇل دەرتپەن كۇرەسۋ قيىن ەكەنى تۇسىنىكتى. سوعان قاراماستان, ونىمەن كۇرەسۋ ماقساتىندا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان جوبالار دا ءوز جەمىسىن بەرىپ وتىرعانى بەلگىلى. وسى ورايدا اگەنتتىكتىڭ جۇمىسىنا توقتالىپ وتسەڭىز؟
– بۇگىندە ءاربىر ازامات, قوعام قايراتكەرى, ونىڭ ىشىندە جۋرناليستەر دە پاراساتتىلىق يدەولوگياسىن ىلگەرىلەتۋدە جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ساياساتتى ىسكە اسىرۋدا ەرەكشە ءرول اتقارادى. ويتكەنى جۇرتشىلىقتىڭ بەلسەندى قاتىسۋىنسىز سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋ مۇمكىن ەمەس.
اگەنتتىك مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اشىقتىعى مەن ايقىندىعىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا كەشەندى جۇمىستى بەلسەندى جۇرگىزۋدە. بۇگىنگى تاڭدا اگەنتتىك جانىنان قۇرىلعان كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگاندار سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى باستامالاردىڭ نەگىزگى گەنەراتورلارى سانالادى.
وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, اگەنتتىك جانىنان قۇرىلعان العاشقى قوعامدىق ينستيتۋت – سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ستراتەگيانى ىسكە اسىرۋ بويىنشا ارنايى مونيتورينگتىك توپ. ول 2015 جىلى قۇرىلىپ, 5 جىل ىشىندە ازاماتتىق باقىلاۋ ينستيتۋتىنا اينالدى. رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى دەڭگەيدە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اشىقتىعى مەن ەسەپتىلىگىن دامىتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوستى.
ارنايى مونيتورينگتىك توپ مۇشەلەرى جۇيەلى تۇردە ۇبت-نىڭ وتۋىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋ جانە ماگيستراتۋراعا ءتۇسۋ كەزىندە گرانتتاردى ءبولۋ ارقىلى اكادەميالىق ادالدىق قاعيداتتارىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزەدى. ارنايى مونيتورينگتىك توپتىڭ بۇگىنگى پروبلەمالاردى نەعۇرلىم ناقتى شەشۋ ماقساتىندا بارلىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ, اسىرەسە سالىقشىلار مەن كەدەنشىلەردىڭ قىزمەتىندە سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن انىقتاۋعا باعىتتالعان.
– وسىدان ەكى جىل بۇرىن قۇرىلعان «ادالدىق الاڭى» جوباسى بۇگىندە قارقىن الىپ كەلەدى. باعدارلامانىڭ قازىرگى ناتيجەسى قانداي؟
– ءيا, ەكى جىل ىشىندە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ەلدىك قوزعالىسقا اينالعان «ادالدىق الاڭى» باعدارلاماسى تانىمالدىلىققا يە بولدى. ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ەلوردادا باستالعان جوبا بۇگىندە بۇكىل ەلدى قامتىدى. باعدارلاما تۇرمىستىق سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋدىڭ جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى دامىتۋدىڭ جالپىۇلتتىق يدەياسىن ىلگەرىلەتۋدىڭ تولىققاندى برەندىنە اينالدى.
بۇدان باسقا «ادالدىق الاڭى» جوبالىق كەڭسەلەرى شەڭبەرىندە مەملەكەتتىك ورگانداردى اۋقىمدى ترانسفورماتسيالاۋعا, ولاردىڭ قىزمەت كورسەتۋدىڭ سەرۆيستىك مودەلىنە كوشۋگە باستاما جاسادى. ياعني, ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى 200-دەن استام اشىق سەرۆيستىك اكىمدىك, شامامەن 2 مىڭ كەدەرگىسىز فرونت-وفيس جانە open space اشىلدى. سونىڭ ارقاسىندا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر حالىقپەن ەتەنە جۇمىس ىستەيدى. وسىلايشا قىزمەتتەر ىڭعايلى جانە تۇسىنىكتى بولا ءتۇستى.
– سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەسۋ ماقساتىندا تاعى قانداي جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر؟
– بۇل باعىتتاعى جۇمىستا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى اعارتۋ جانە تاربيەلەۋ ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ءبىرىنشى كەزەكتە, ازاماتتاردىڭ پروبلەمالىق ماسەلەلەرىن شەشۋ بويىنشا پارمەندى شارالار قابىلداي وتىرىپ, حالىقتىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋعا كوڭىل بولىنەدى.
وسى باعىتتا Adal kómek ەرىكتىلەر جوباسى ىسكە قوسىلدى. وعان پاتريوتتىق جانە قوعامنىڭ تاعدىرىنا بەيجاي قارامايتىن, قۇقىقتىڭ ءارتۇرلى سالالارىندا مامانداندىرىلعان بىلىكتى زاڭگەرلەر تارتىلعان. جوباعا 2,5 مىڭعا جۋىق زاڭگەر اتسالىسىپ, 18 مىڭنان استام سۇراق بويىنشا تۇسىنىكتەمەلەر بەرىلدى.
حالىقپەن سىندارلى ديالوگ قۇرۋدىڭ, پاراساتتىلىقتى ناسيحاتتاۋدىڭ جانە سىبايلاس جەمقورلىقتى جالپى قابىلداماۋدىڭ تاعى ءبىر قۇرالى – رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك اقپاراتتىق-اعارتۋشىلىق شتابتار. ولار الەۋمەتتىك جەلىلەردە جوبالىق كەڭسەلەردىڭ قىزمەتىن كەڭىنەن جاريالاۋ ماقساتىندا قۇرىلدى. بيىلدان باستاپ سىبايلاس جەمقورلىققا مۇلدەم توزبەۋشىلىكتى قالىپتاستىرۋ تاقىرىبىندا 1700-دەن استام تىكەلەي ەفير ۇيىمداستىرىلدى.
– كاسىپكەرلىكتى, بيزنەستى قۇقىقتىق قورعاۋ ماقساتىندا دا اۋقىمدى جۇمىس ىستەلىپ جاتىر. وسىلارعا دا توقتالا كەتسەڭىز.
– ەكونوميكاداعى تسيكلدىك داعدارىس قۇبىلىستارى اياسىندا وتاندىق بيزنەستى دە, سىرتقى ينۆەستورلاردى دا قولداۋ جانە قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى وزەكتى.
مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ تاپقان جوبالاردىڭ ءبىرى – Protecting Business and Investment. باعدارلاما بيزنەسكە قۇقىقتىق تۇرعىدا كومەكتەسەدى. جوبا ارقىلى شامامەن 12 ترلن تەڭگەگە 500-دەن استام وتاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەستيتسيالىق جوبا كومەك الادى.
مەملەكەت باسشىسى 24 مىڭ شاقىرىم جولدى رەكونسترۋكتسيالاۋ جانە جول سەرۆيسىمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە تاپسىرما بەردى. مۇنىڭ ءبارى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولدار. وسى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن اگەنتتىك «ساپالى جول» جوباسىن ۇسىندى. سونىڭ ناتيجەسىندە 12 ملرد تەڭگە ۇنەمدەلدى.
ءبىزدىڭ بارلىق باستامامىز ەل باسشىلىعى مەن جۇرتشىلىق تاراپىنان قولداۋ تاپتى. بۇعان قوسىمشا مىسال رەتىندە ازاماتتاردىڭ بيۋدجەتتى قالىپتاستىرۋ جانە جۇمساۋ پروتسەسىنە قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى مەملەكەتتى باسقارۋعا قوعامدىق قاتىسۋعا باعىتتالعان «اشىق بيۋدجەتتەردىڭ ينتەراكتيۆتى كارتاسىن» ىسكە اسىرۋدى ايتۋعا بولادى.
– مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بىلتىرعى حالىققا جولداۋىندا «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋدى ايتقان بولاتىن. پرەزيدەنتتىڭ وسى تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا قانداي جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر؟
– مەملەكەتتىك اپپارات حالىق الدىندا بارىنشا اشىق بولۋى قاجەت. بۇل ورايدا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار وتە كوپ. اگەنتتىك جانىنان وسى جىلدىڭ باسىندا قۇرىلعان قوعامدىق كەڭەس ماڭىزدى ءرول اتقارۋدا. كەڭەسكە كاسىبي جانە ومىرلىك تاجىريبەسى بار بەدەلدى جانە قۇرمەتتى قوعام قايراتكەرلەر ەندى.
كەڭەس مۇشەلەرى اگەنتتىك ازىرلەگەن نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرگە ساراپشىلىق باعا بەردى. ولاردىڭ قاتارىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى عىلىمي ساراپتاما جۇرگىزۋ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتتە جۇمىس ىستەيتىندەرگە ەڭبەك سىڭىرگەن جىلدارى ءۇشىن زەينەتاقى تولەمدەرىن تاعايىنداۋ جانە جۇزەگە اسىرۋ, سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىنە سىرتقى تالداۋ جۇرگىزۋ قاعيدالارى بويىنشا نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر بار.
اگەنتتىك بۇگىندە مەملەكەت باسشىسى جاريالاعان «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە حالىقپەن سىندارلى ديالوگتى قامتامتاسىز ەتەدى. قوعام مەن اگەنتتىكتىڭ كۇش-جىگەرىنىڭ سينەرگياسى ءوز جەمىسىن بەردى دەسەك قاتەلەسپەيمىز. مەملەكەت باسشىسى «قوعامدىق باقىلاۋ تۋرالى» زاڭ ازىرلەۋ جانە قابىلداۋ تۋرالى باستامانى قولدادى. ونىڭ قابىلدانۋىمەن اشىقتىق, باقىلاۋدا بولۋ, مەملەكەتتىڭ قوعامعا ەسەپ بەرەتىن ساپالى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق وزگەرىستەردىڭ جاڭا كەزەڭى باستالادى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«Egemen Qazaqstan»
