وقيعا • 20 قازان، 2020

NU عالىمدارى سۇيەك ءتىنىنىڭ رەگەنەراتسياسى بويىنشا جاڭا ءادىستى ويلاپ تاپتى

235 رەت كورسەتىلدى

20 قازان – دۇنيەجۇزىلىك وستەوپوروزبەن كۇرەس كۇنى. بۇل سۇيەك ءتىنىنىڭ تىعىزدىعى مەن قۇرىلىمى بۇزىلاتىن، سوزىلمالى پروگرەسسيۆتى قاڭقا اۋرۋى. قازاقستاندا وستەوپوروزبەن كۇرەسەتىن دارىگەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا ءاربىر 6-شى قازاقستاندىق وسى اۋرۋدان زارداپ شەگەدى. اۋرۋ سۇيەكتەردىڭ وسالدىعىنا جانە سىنۋ قاۋپىنىڭ جوعارىلاۋىنا اكەلەدى، مۇگەدەكتىكتىڭ سەبەبى  بولىپ تابىلادى. جىل سايىن الەمدە 9 ميلليونعا جۋىق سىنۋ جاعدايلارى وستەوپوروزبەن بايلانىستى، دەپ حابارلايدى Egemen.kz

نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى وستەوپوروزبەن بايلانىستى  سىنىقتار بولعان كەزدە سۇيەك ءتىنىنىڭ رەگەنەراتسياسى پروتسەسىن جەدەلدەتۋگە كومەكتەسەتىن جاسۋشالىق تەراپيانىڭ جاڭا ءادىسىن ويلاپ تاپتى. بۇل زەرتتەۋدىڭ ناتيجەلەرى Bioengineering عىلىمي باسىلىمىندا جاريالاندى.

سۇيەك ءتىنىنىڭ رەگەنەراتسياسىن زەرتتەي وتىرىپ، نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى وستەوپوروز كەزىندە سۇيەك ءتىنىنىڭ تىعىزدىعىنىڭ تومەندەۋىنە سەبەپ بولاتىن ەكى فاكتوردى انىقتادى. ءبىرىنشى فاكتور – مينەرالدى كومپونەنتتەردى ەرىتىپ، سۇيەك تىنىندەگى كوللاگەندى بۇزاتىن جاسۋشالاردىڭ – وستەوكلاستتاردىڭ  بەلسەندىلىگىنىڭ ارتۋى. ەكىنشى فاكتور – سۇيەك ءتىنىن قۇرايتىن جانە قالپىنا كەلتىرەتىن جاس جاسۋشالاردىڭ – وستەوبلاستتاردىڭ  سانىن ازايتۋ.

زەرتتەۋشىلەر ءوز جۇمىسىندا ەرەسەك ادامنىڭ سۇيەك كەمىگى مەن ماي تىنىنەن اجىراتۋعا بولاتىن مەزەنحيمالىق باعانالى جاسۋشالاردى (مسك) قولداندى. مسك، ءوز كەزەگىندە، سۇيەك پەن شەمىرشەك تىندەرىنىڭ جاسۋشالارىنا ءبولىنۋ قابىلەتىنە يە بولادى.

– ءبىز مسك-نى وستەوفيلدى پوليمەردىڭ كومەگىمەن مەمبرانالىق ينجەنەريا ادىسىمەن تۇرلەندىردىك. سودان كەيىن جاسۋشالاردى سۇيەك ءتىنىنىڭ زاقىمدالعان جەرىنە تىكەلەي جەتكىزۋ ءۇشىن ولاردى جاسۋشالىق تەراپيانىڭ جاڭا ادىسىندە قولداندىق. وسىلايشا، وستەوبلاستتاردىڭ سانى قالپىنا كەلەدى جانە وستەوكلاستتاردىڭ بەلسەندىلىگى تومەندەيدى، – دەيدى National Laboratory Astana ءومىر تۋرالى عىلىمدار ورتالىعىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى يۋليا سافاروۆا.

4 جانە 24 اپتانىڭ ىشىندە عالىمدار زەرتحانالىق ەگەۋقۇيرىقتاردىڭ ءتورت توبىندا شىنتاق سۇيەگىنىڭ سىنۋى كەزىندە سۇيەك ءتىنىنىڭ قالپىنا كەلۋ اسەرىن بايقادى. ەكسپەريمەنتتىڭ ءمانى قالىپتى قالپىنا كەلتىرۋ كەزىندە جانە ءارتۇرلى ۋاقىت كەزەڭدەرىندە پوليمەر-موديفيكاتسيالانعان مسك ەنگىزۋ كەزىندە سىنىقتاردان كەيىن سۇيەك تىعىزدىعىنىڭ قالپىنا كەلۋىن باقىلاۋ بولدى.

– ەكسپەريمەنتتىڭ ءبىرىنشى ايىنان كەيىن باقىلاۋ توبىمەن  سالىستىرعاندا ەكسپەريمەنتتىك توپتا سۇيەك تىعىزدىعى بەلسەندى تۇردە قالپىنا كەلگەنىن بايقادىق. وسى تەراپيانىڭ ۇزاق مەرزىمدى اسەرىن باعالاۋ ءۇشىن ءبىز ەكسپەريمەنتتىڭ تاعى 24 اپتاسىنان كەيىن سۇيەك تىعىزدىعىن تالدادىق. باقىلاۋ توبىمەن سالىستىرعاندا پوليمەر-تۇرلەندىرىلگەن مسك ەنگىزۋ سوڭعى ينەكتسيادان كەيىن 5 اي بويى ەمدىك اسەرىن ۇستاپ تۇرۋعا مۇمكىندىك بەردى، – دەپ جالعاستىرادى ءوز ءسوزىن يۋليا سافاروۆا.

زەرتتەۋ ناتيجەسىندە عالىمدار پوليمەر-موديفيكاتسيالانعان مسك ەنگىزىلگەن جانۋارلاردا سۇيەك تىعىزدىعى تەزىرەك قالپىنا كەلگەنىن انىقتادى. ماسەلەن، 4 اپتادان كەيىن سۇيەك ءتىنىنىڭ تىعىزدىعى 27،4% - عا ارتتى. 24 اپتادان كەيىن 21،5% ءوستى.

ايتا كەتۋ كەرەك، عالىمدار سىنىقتار كەزىندە تىندەردىڭ قالپىنا كەلۋىن زەرتتەۋدى جانە پوليمەر-موديفيكاتسيالانعان مسك-نىڭ ەمدىك قۇندىلىعىن دالەلدەۋدى ماقسات ەتتى. ەندى عالىمدار بيوقاۋىپسىزدىك بويىنشا زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ، كلينيكالىق سىناقتاردى باستاۋدى جوسپارلاپ وتىر.

سوڭعى جاڭالىقتار

9 سۋ قويماسى سالىنادى

ەكولوگيا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار