ادەبيەت • 15 قازان, 2020

جازۋدىڭ عۇمىرى ەڭ سوڭعى ادامعا دەيىن

313 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

عالىمداردىڭ زەرتتەۋىنشە, وسىدان بەس مىڭ جىل بۇرىن العاشقى جازۋ پايدا بولىپتى. ەجەلگى ادامدار ءوز ويلارىن جەتكىزۋ ءۇشىن ءار سوزگە سۋرەت, ياكي ءبىر شارتتى بەلگى قويىپتى دەسەدى. سودان بەرى تالاي عاسىر سىرعىدى. ۋاقىت وتكەن سايىن ادامزات قارىشتاپ دامىپ, ءتۇبى وركەنيەتكە جەتتى. اۋەلدە تاسقا قاشالعان جازۋلار كەيىن كوركەم سوزگە اينالىپ, ادەبيەت دەگەن ۇلكەن ونەر كەڭىستىگىن قۇردى.

جازۋدىڭ عۇمىرى ەڭ سوڭعى ادامعا دەيىن

ادەبيەتتىڭ ادەبيەت ءھام ءوزىنىڭ اسىل وقىرمان ەكەنىن تۇسىنگەن ۋاقىتتان باستاپ ادامدار كىتاپ وقۋعا ەرەكشە قىزىعا باستادى. ءتىپتى قانداي كىتاپ بولسا دا ءبارىبىر, ايتەۋ وقۋ بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە سيپات الىپ, ۇلكەن مادەنيەتتىڭ بەلگىسىنە اينالدى. ال بۇدان سوڭ وقىرمان قاۋىم تاڭداپ ءھام تالداپ وقيتىن عادەت شىعاردى. باتىس اريس­توكراتتارىنىڭ كەشكى استارىندا تەك كلاسسيكالىق شىعارمالار تۋرالى ءسوز بولدى, تەك كلاسسيكالىق مۋزىكا تىڭدالدى. ولار بۇل يگى ءداستۇردى ەليتالىق دارەجەگە اينالدىرعان سوڭ قوعام ەكىگە جارىلدى: وقىعاندار ءھام قارا حالىق. كەيىن الەم جۇرت­شىلىعىنىڭ ءبارى وقۋعا قولى جەتىپ, ساۋاتتىلىق كەڭ تاراي باستاعاندا كىتاپ وقۋ ەليتالىق «سانگە» عانا ەمەس قاراپايىم حالىقتىڭ دا سۇيىكتى ىسىنە اينالدى. وسىلايشا ادامدار حال-قادەرىنشە وقي بەردى, وقي بەردى.

ۋاقىت وتە كەلە وزىق ويلى ادامدار وزا شاۋىپ, ءتۇرلى جاڭا تەحنولوگيالىق دۇنيەلەر جاساپ شى­عاردى. سونىڭ ناتيجەسىندە, مىنە, بۇگىن­گىدەي دامىعان قوعامدا ءومىر ءسۇرىپ وتىرمىز. الايدا قازىرگى حالىقتىڭ كىتاپ وقۋعا ىقىلاسى بۇرىنعىداي ەمەس. بارشا الەم جۇرتى «وقىرمان توقىراۋىنا» ۇشىرادىق دەپ جار سالۋدا. بۇعان ءتۇرلى سەبەپ بار: بىرەۋ سمارتفون, ينتەرنەت دەسە, ەندى بىرەۋ كۇيبەڭ تىرشىلىك دەيدى. ءتىپتى «قازىر ۋاقىت تەز وتەدى: تاڭ اتسا, كەش باتادى» دەپ مار­دىمسىز بولجام ايتاتىندار دا بار. دەگەنمەن كىتاپ وقۋ ءھام جازۋ بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ازايعانىمەن جوعالعان جوق. العاشقى جازۋدان بەرى قانشاما ءداۋىر كوشتى, قانشاما مادەنيەت اۋىستى. ءتىپتى كىتاپتى جويىپ جىبەرۋگە ىقپال ەتكەن ينتەرنەت تە قوعامدا ۇلكەن كۇشكە يە بولدى. بىراق ادامدار جازۋدى ۇمىتقان جوق.

ماسەلەن, ءبىزدىڭ بۇگىنگى ادەبي ورتادا وتكەندى اڭساۋ ءھام قيماۋ سيمپتومى ءالى دە بەلەڭ الىپ تۇر. جۇرەككە سالماق سالىپ قانا قويماي, ءتىپتى «بۇقارالىق سانا» قالىپتاستىرعان بۇل ساعىنىشتىڭ باستى سەبەبى, ارينە اۆتوردىڭ ماتەريالدىق جاعدايى. تۆورچەستۆو ادامدارى, سالىستىرمالى تۇردە العاندا, تىم جاقسى ءومىر سۇرگەن كەشەگى داۋرەن, راسىندا, يت باسىنا ىركىت توگىلگەن زامان بولدى. ويتكەنى كەڭەس ۋاقىتىنىڭ كوزقاراسىندا ادەبيەت, ەڭ ءبىرىنشى, يدەولوگيانىڭ ناسيحاتشىسى ءرولىن اتقاردى. سول ءۇشىن دە ادەبيەتكە كوزسىز قوماقتى قارجى ءبولىندى. ءبىر جاعىنان, ول كەزدە اقىن-جازۋشىلاردىڭ حالىق الدىندا قادىرى دە بار-تىن. ال قازىر, مويىن­داۋ كەرەك, قاراپايىم ادامداردىڭ اقىن-جازۋ­شىلاردى ابىروي كورمەيتىنى راس. سانادا «ولەڭ جازعانشا مۇعالىم بول, بالا وقىت» دەيتىن پسيحولوگيا قالىپتاسىپ, قاتىپ قالعان. كاسىبي تۇردە شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋعا قولداۋدىڭ جوق­تىعى ەكىباستان بەلگىلى. جۇرتتىڭ جاپا-تارماعاي كىتاپ وقىمايتىنى تاعى بار. مىنە, بۇگىنگى قوعام­داعى وسىنداي جازباۋعا ءماجبۇر ەتەتىن جاع­دايلار كوپ بولسا دا ادامداردىڭ ءالى كۇنگە جازۋعا قۇلشىنىسى بار ەكەنىن كورىپ تاڭعالاسىڭ. اقىن-جازۋشىلاردىڭ شاما-شارقىلارىنشا ەڭبەكتەنىپ جۇرگەنى ءوز الدىنا, ادەبيەتتەن تىم الىس جانداردىڭ اكەسى ءھام اتا-باباسى تۋرالى كىتاپ شىعارۋعا قۇمار ەكەندىكتەرى ويلاندىرادى. ادام قۋانسا دا, مۇڭايسا دا ىشكى ويىن, جان-دۇنيەسىن قاراجاياۋ بولسا دا جازعىسى كەلىپ تۇرادى. دەمەك, بۇل جازۋ دەگەنىڭىز, ادامنىڭ ساناسىمەن تىلسىم ءبىر بايلانىستاعى كۇش. مىسالى, ەلەكتروندى كىتاپتار قوسالقى ءرولدى اتقارادى دەمەسەڭىز, قاعاز كىتاپ ءالى ءوز بيىگىندە. الداعى بىرنەشە عاسىردىڭ جۇزىندە دە كىتاپتى ەشقانداي قۇدىرەت الماستىرا المايتىن سياقتى. ال جازۋدىڭ عۇمىرى ەڭ سوڭعى ادامعا دەيىن جالعاساتىنى ەكىباستان.

 

سوڭعى جاڭالىقتار