8 جانە 9-شى قازان كۇندەرى قازاقستاننىڭ مەديتسينالىق قوعامداستىعىندا ماڭىزدى وقيعا ورىن الدى. بۇل كۇندەرى ونلاين-فورماتتا قازاقستان, رەسەي, يزرايل, ۋكراينا, گەرمانيا جانە باسقا دا بىرقاتار ەلدەردىڭ جەتەكشى ساراپشىلارى مەن كلينيتسيستەرىنءىڭ باسىن قوسقان «ءىشەكتىڭ قابىنۋ اۋرۋلارى: ۆيرتۋالدى تاجىريبە» IV ۇلتتىق فورۋمى ءوتتى.
ءىس-شارانى قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى, س. ج. اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى, قر دسم كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عزي مەن ىشەكتى زەرتتەۋ جونىندەگى قازاق عىلىمي قوعامى ۇيىمداستىردى. ونلاين-فورماتقاالىس جانە جاقىن شەتەلدەردەن دەلەگاتتار مەن لەكتورلار قاتىستى. گاستروەنتەرولوگتار, سونىڭ ىشىندە پەدياتريالىق پروفيل, كولورەكتالدى حيرۋرگتار, نۋتريتسيولوگتار, سونداي-اق ەندوسكوپيالىق جانە ساۋلەلىك دياگنوستيكا ماماندارى ارىپتەستەرىمەن ءوز تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى.
ىشەكتىڭ قابىنۋ اۋرۋلارى (ىقا), ولارعا كىرەتىن ويىق جارالى كوليت (وجك) جانە كرون اۋرۋى (كا) گاستروەنتەرولوگيالىق پراكتيكانىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. قازاقستاندا 2019 جىلعى ەپيدەميولوگيالىق زەرتتەۋ دەرەكتەرىنە سايكەس, كرون اۋرۋىنىڭ تارالۋى 100 مىڭ تۇرعىنعا 35,8 جاعدايدى, ويىق جارالى كوليت – 100 مىڭ تۇرعىنعا 91,5 جاعدايدى قۇرايدى. الايدا, بۇل ستاتيستيكا تولىق ەمەس, ويتكەنى كوپتەگەن پاتسيەنتتەر وزدەرىنىڭ اۋرۋلارى تۋرالى بىلە بەرمەيدى.
ىشەكتىڭ قابىنۋ اۋرۋلارىنىڭ (ىقا) نەگىزىندە گەنەتيكالىق بەيىمدىلىك جاتىر, ال ىسكە قوسۋ تەتىكتەرى (تريگگەرلەر) رەتىندە قازىرگى «باتىستىق» ءومىر سالتى ارەكەت ەتەدى: راتسيونالدى ەمەس «جىلدام» تاماقتانۋ, تەمەكى شەگۋ, انتيبيوتيكتەردى باقىلاۋسىز قابىلداۋ, ۇيقىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى, تۇراقتى كۇيزەلىستەر. ويىق جارالى كوليت (وجك) جانە كرون اۋرۋى (كا) كەز-كەلگەن جاستا پايدا بولۋى مۇمكىن, بىراق بۇكىل الەمدە ونىڭ شىرقاۋ شىڭى ەڭبەككە قابىلەتتى جاسقا كەلەدى, ولارمەنبالالار مەن جاسوسپىرىمدەر ءجيى اۋىرادى. بۇل ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن كۇرت ناشارلاتاتىن ءومىر بويىنا جالعاساتىن اۋرۋلار ەكەنىن ءتۇسىنۋ كەرەك. ۋاقىتىلى ءتيىستى ەمدەۋ بولماعان جاعدايدا, بۇل سىرقاتتاردىڭ سوڭى قيىن جاعدايمەن اياقتالۋى مۇمكىن.
فورۋم اياسىندا ساراپشىلار مەن جەتەكشى كلينيتسيستەر تالقىلاعان كوپتەگەن تاقىرىپتاردىڭ ىشىنەن كوروناۆيرۋستى جۇقتىرعان جاعدايدا پاتسيەنتتىڭ بولجامىنا ىقا اسەرىن اتاپ وتكەن ءجون. ىشەك قابىنۋى بار پاتسيەنتتەر SARS-CoV-2 جۇقتىرۋ قاۋپى جوعارى ايماققا كىرە مە؟ مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, س.ج.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازۇمۋ گاستروەنتەرولوگيا كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى, ىشەكتى زەرتتەۋ جونىندەگى قازاق عىلىمي قوعامىنىڭ ءتورايىمى ءجاميلا قايبۋللاەۆا اتاپ وتكەندەي, جالپى SARS-CoV-2 جۇقتىرۋ قاۋپى مۇنداي ناۋقاستار ءۇشىن باسقالارعا قاراعاندا جوعارى ەمەس, دەگەنمەن ولاردىڭ اراسىندا تاۋەكەل توبىنا كىرەتىن ادامدار سانى كوپ.
–انامنەزىندە وكپە پاتولوگياسى جانە قانت ديابەتى قاتار جۇرەتىن يممۋنوسۋپرەسسانتتار مەن جۇيەلىك ستەرويدتاردى قابىلدايتىن ىشەكتىڭ قابىنۋ اۋرۋلارى بار كوپتەگەن پاتسيەنتتەر SARS-CoV-2 جۇقتىرۋ قاۋپىنە جانە اۋىر فورماداعى پاتولوگيانىڭ دامۋىنا كوبىرەك بەيىم. دەمەك, قاۋىپسىز پرەپاراتتارمەن ءورشۋدىڭ ءتيىمدى الدىن-الۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ەرەكشە. سونىمەن قاتار, ىقا-مەن اۋىراتىن ناۋقاستاردى ماماندارمەن امبۋلاتوريالىق جاعدايدا جۇرگىزۋ پروبلەماسى شەشىلمەگەن كۇيىندە قالىپ وتىر. كەي جاعدايلاردا اۋرۋ اعىمىنىڭ پروگرەسسيۆتى سيپاتى پاتسيەنتتى اۋرۋحانادان شىعارعاننان كەيىن دە ونىڭ جاعدايىن مۇقيات باقىلاۋدى قاجەت ەتەدى. بۇل اسىرەسە COVID-19 پاندەمياسىندا وزەكتى بولدى. بۇگىنگى كۇنى ءتيىستى بەيىنى بار پاتسيەنتتەرگە دەمەۋشى تەراپيانىڭ ۇزدىكسىزدىگىن, ونىڭ ىشىندە كوكتامىرعا ەنگىزىلەتىن بيولوگيالىق پرەپاراتتارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. ۇسىنىلاتىن شەشىم رەتىندە تەراپيانىڭ وسى ءتۇرىن امبۋلاتوريالىق دەڭگەيدە جۇرگىزۋ بولۋى مۇمكىن, ايتپەسە كوروناۆيرۋستىڭ ەكىنشى تولقىنى باستالعان جاعدايدا پاتسيەنتتەرءدىڭ ەمدەلۋگە مۇمكىندىگىءنىڭ شەكتەءلۋى ىقتيمال, – دەيءدى ءجاميلا قايبۋللاەۆا.
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا ىشەكتىڭ قابىنۋ اۋرۋلارىن ەرتە ساتىسىندا انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن دياگنوستيكالىق پروتسەدۋرالاردىڭ كەڭ سپەكترى قول جەتىمدى. ىقا ەمدەۋگە ارنالعان دارىلىك پرەپاراتتارمەن قامتاماسىز ەتۋ جاقسارۋدا, بازيستىك تەراپيا پرەپاراتتارى مەن توپيكالىق ستەرويدتاردىڭ ءتىزىمى ۇنەمى كەڭەيۋدە. 2010 جىلدان باستاپ ىقا-مەن اۋىراتىن قازاقستاندىق پاتسيەنتتەرگە بيولوگيالىق تەراپيا قولجەتىمدى بولدى, سونىڭ ناتيجەسىندە وپەراتسيالىق ارالاسۋلار سانىن ايتارلىقتاي ازايتۋعا جانە ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك تۋدى. ال 2013 جىلدان باستاپ ىقا بار پاتسيەنتتەردى ەمدەۋدى, بيولوگيالىق تەراپيانى قوسا العاندا, مەملەكەت وتەيدى.
دەگەنمەن, قازاقستاندىق ساراپشىلار ىقا بار پاتسيەنتتەردى امبۋلاتوريالىق جاعدايدا دەمەۋشى تەراپيامەن, ونىڭ ىشىندە كوكتامىر ىشىنە ەنگىزىلەتىن بيولوگيالىق پرەپاراتتارمەن قامتاماسىز ەتۋ باستى پروبلەمالاردىڭ ءبىرى بولىپ قالۋدا ەكەنىن اتاپ ءوتتى, بۇل اسىرەسە COVID-19 پاندەمياسى جاعدايىندا اسا وزەكتى بولىپ وتىر. سونىمەن قاتار, امبۋلاتوريالىق دەڭگەيدە ينفۋزيالىق تەراپيانى جۇرگىزۋ ىقا-مەن اۋىراتىن پاتسيەنتتەردءى ەمدەۋگە جاتقىزۋدىڭ سانىن قىسقارتاتىندىقتان, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارىن وڭتايلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
