سۋرەتتى تۇسىرگەن ۆلاديمير اكۋلەنكو
وسىدان كەيىن دە وپەرا تەاترى 9 مامىردا جەڭىستىڭ 75 جىلدىعىنا ورايلاستىرىپ «اننا فرانك كۇندەلىگىن» الماتىلىقتارعا تارتۋ ەتپەك بولعان-دى. الايدا, جاھاندى جايلاعان ىندەت ونەرگە دە وكتەمدىگىن جۇرگىزىپ, ايلار بويى بەكزات ونەردىڭ ورداسىن قاڭىراتىپ قويدى.
ەڭ قىزىعى, جابىق ءباسپاسوز كورسەتىلىمىنە شاقىرىلعان ساناۋلى باق وكىلى سپەكتاكلدى ساحنادان, قويىلىمدى قول سوزىم جەردە تاماشالادى.
سپەكتاكل 13 جاسار ءجاسوسپىرىم قىزدىڭ كۇندەلىگىن ارقاۋ ەتە وتىرىپ, قاتىگەزدىك پەن قانعا تولى سۇم سوعىستىڭ ادامدىققا جات بەت-بەينەسىن اشكەرەلەيدى.
ايتقانداي, بيىل جەڭىسكە عانا 75 جىل ەمەس, اننا فرانكتىڭ ومىردەن وتكەنىنە 75 جىل تولدى. بالا كۇندەلىگىندە جازىلعان جازبالار تاجىريبەلى اقىن-جازۋشىلاردىڭ شەبەر جازعان كىتاپتارىنان بەتەر ءالى دە ءوز وقىرماندارىن تاڭعالدىرادى. جالپى «اننا فرانك كۇندەلىگى» دۇنيەجۇزىلىك مادەني قازىناعا اينالعان, 70 تىلگە اۋدارىلىپ, يۋنەسكو باعدارلاماسىنىڭ «الەم جادى» تىزىمىنە ەنگىزىلگەن تۋىندى.
«مەن بۇل وپەرامەن التى جىلدان بەرى اينالىسىپ كەلەمىن. وسى ارالىقتا سپەكتاكل سانامدا تەرەڭدەي بەردى, ناقتىلانا كەلە ءتىپتى, اننا فرانكتىڭ تاريحى جەكە ءومىرىمنىڭ مانىنە اينالدى. وسى سپەكتاكلدىڭ العاش رەت قازاقستانداعى ەڭ بايىرعى, تاريحي تەاتردىڭ ساحناسىندا قويىلاتىندىعىنا قۋانىشتىمىن. وپەرانىڭ مۋزىكالىق ءتىلى قاراپايىم ەمەس, ول كلاسسيكالىق جانە زاماناۋي ستيلدەردىڭ توعىسىندا جازىلعان. مەن الماتىنىڭ كورەرمەندەرى حح عاسىردىڭ مۋزىكاسىن جاقسى قابىلدايتىندىعىنا سەنىمدىمىن.
ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ قاسىرەتىن بەينەلەگەن كەزدە – وسىناۋ تاريحي قايعىلى كەزەڭدەگى قولداناتىن مۋزىكالىق ءتىل ءسوزسىز موتسارت پەن ۆاگنەردىڭ مۋزىكاسىنان بارىنشا ايرىقشالانادى. بۇل ۋاقىتتى مۇلدە باسقا تۇرعىدا سەزىنۋ – ۇلى قايعىنى سەزىنۋ. مىسالى, حولوكوست تراگەدياسى گريگوري ءفريدتىڭ وپەراسىندا مۋزىكا تىلىمەن وتە ناقتى, ءدال بەرىلگەن.
ال اننا فرانكتىڭ تاريحى بىزگە جاقسىلىقتان ەشقاشان كۇدەر ۇزبەۋگە جانە ءاربىر كۇندى سوڭعى كۇندەي باعالاۋعا ۇيرەتەدى», دەيدى ماسكەۋلىك قويۋشى-رەجيسسەر الەكسەي سميرنوۆ.
سونىمەن بۇكىل وقيعاسى ساحنادا وتەتىن يممەرسيۆتى سپەكتاكلدە كورەرمەندەر باستى كەيىپكەردىڭ شىنايىلىعى مەن جاناشىرلىق اتموسفەراسىنا «جاناسىپ», ونىمەن بىرگە ء«ومىر سۇرەدى», بۇل جاڭا فورما بولىپ تابىلادى جانە كورەرمەننىڭ ۇلكەن قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرادى دەپ ۇمىتتەنۋگە بولادى.
وپەرا ترۋپپاسىنىڭ جەتەكشى سوليستەرى ۆەنەرا الپىسباەۆا (سوپرانو) مەن ناديا نادەنوۆا (سوپرانو) «فوتوسۋرەتتەردەن» تۇسكەن اق-قارا ەستەلىكتەر اراسىندا بۇگىنگە دەيىن ءوز كۇندەلىگىنىڭ پاراقتارىندا ءومىر ءسۇرىپ جۇرگەن اننا فرانكتىڭ ءتۇرلى-ءتۇستى بەينەسىن قايتا جاڭعىرتادى, بۇل ارادا سۋرەتشى ەلەنا بودروۆانىڭ ەرەكشە ستسەنوگرافياسى ۇلكەن ءرول اتقارماق.
«بۇل قويىلىمنىڭ ۇستىندە جۇمىس ىستەگەن كەزدە ءجاسوسپىرىم قىزدىڭ جۇرەك تۇكپىرىندە جاتقان قايعى-مۇڭىن, تولقىنىسىن تابۋ اسا ماڭىزدى بولدى. ماعان سۋرەتشى رەتىندە كىشكەنتاي عانا جانە جەكە تۇلعادان ۇلكەن قايعى قالاي ءوسىپ شىعادى, وسىنى كورەرمەنگە كورسەتۋ جولىن تابۋ كەرەك بولدى. سپەكتاكلمەن جۇمىس ىستەپ جاتقان كەزدە, دەرەكتى ماتەريالدارعا سۇيەنە كەلە, اننا فرانكتىڭ بۇكىل ءومىرىن تارىنىڭ قاۋىزىنا سىيدىرعانداي, شاباداندار وبرازى پايدا بولدى. سوندىقتان دا قويىلىمدى بەزەندىرۋدە نازىك نيۋانستار بار. بۇل نىشاندى بەلگىلەر باستى كەيىپكەردىڭ جان دۇنيەسىندە بولىپ جاتقان تولقىنىستاردى بەرۋدە ماڭىزدى», دەيدى قويۋشى-سۋرەتشى ەلەنا بودروۆا.
وپەرانىڭ قويۋشى-ديريجەرى – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ەربولات احمەدياروۆ. وپەرا اۋەسقويلارىن وركەستردىڭ ەرەكشە قۇرامى دا تاڭعالدىرادى, وندا بارلىعى 15 مۋزىكانت وركەسترلىك شۇڭقىرعا ەمەس, ءىس جۇزىندە ساحنانىڭ ۇستىنە ورنالاستىرىلاتىن بولادى, بۇل مۋزىكانىڭ قالىقتاپ ۇشقان دىبىسىنىڭ ەلەسىن جاسايدى.
«درامالىق تۇردە وپەرا «قاراڭعىلىقتان جارىققا دەيىن» قۇرىلعان دەسەك تە سيۋجەت كەرىسىنشە ءوربيدى. كونتراست العاشقى نوتالاردان-اق سەزىلەدى: كەيىپكەردىڭ مەكتەپ تۋرالى, وقۋ تۋرالى بەيقام سوزدەرى جاقىن تراگەديانىڭ باستاۋىن بىلدىرەتىن دىبىستىق ءورىستىڭ كۇردەلى اعىنىمەن بىرگە جۇرەدى. ودان ءارى قاراي, وپەرانىڭ ءماتىنى بولىپ جاتقان وقيعالاردىڭ قاسىرەتتەرى تۋرالى بايانداعان كەزدە, شىعارمانىڭ مۋزىكالىق بولىگى, كەرىسىنشە, ادامنىڭ رۋحاني الەمىن بەينەلەيتىن, ونىڭ بولىپ جاتقان تراگەدياسىمەن قاراما-قايشى كەلەدى.
جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, وپەرانىڭ مۋزىكالىق ءتىلى قاراپايىم ەمەس. سوندىقتان باستى كەيىپكەردىڭ پارتياسىن ورىنداۋشىلاردان جاقسى ۆوكالدىق ماشىقتى تالاپ ەتەتىندىكتەن, وتە كۇردەلى دەپ باعالاۋعا بولادى. پارتيانىڭ ەموتسيونالدى كومپونەنتى دە كۇردەلى. سەبەبى مۋزىكالىق جەلىنىڭ كومەگىمەن كومپوزيتور ءجاسوسپىرىمنىڭ كوڭىل كۇيىندەگى ايىرماشىلىقتاردى: ليريكالىق سەزىمدەردەن جاماندىققا, كوڭىلدىلىكتەن قايعى مەن تراگەدياعا جەتكىزەدى», دەيدى تەاتر جەتەكشىسى ايا قاليەۆا.
ال تەاتر كورەرمەنمەن كوپتەن كۇتكەن كەزدەسۋگە دايىندالىپ, ونىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قامقورلىق جاساي وتىرىپ, ماسكا رەجىمىن, الەۋمەتتىك قاشىقتىقتى جانە كورەرمەندەر زالىندا وتىرۋدىڭ جاڭا جاعدايلارىن قاراستىراتىن قوسىمشا كەلۋ ەرەجەلەرىن ەنگىزىپ وتىر.
الماتى
