«ريا نوۆوستي» اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, كەلىسسوزدەرگە رەسەي تاراپى مۇرىندىق بولعان. BBC ارناسىنىڭ مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, جيىنعا رەسەيدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆ, ازەربايجاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى دجەيحۋن بايراموۆ, ارمەنيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى زوحراب مناتساكانيان قاتىسقان. كەلىسسوز ۇزاققا سوزىلىپ, 10 ساعاتتان استى. اراسىندا ءبىر ساعات ءۇزىلىس جاسالدى.
كەزدەسۋ تولىعىمەن جابىق فورماتتا وتكەندىكتەن, باستالعانعا دەيىن ەش تاراپ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا مالىمدەمە جاساعان جوق. تەك جيىننان كەيىن رەسەيدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆ «تىنىشتىق ءتارتىبىنىڭ» ناقتى ەرەجەلەرى قوسىمشا كەلىسىلەتىنىن جەتكىزدى.
كەلىسىمگە سايكەس, 2020 جىلعى 10 قازاندا ساعات 12:00-دەن باستاپ اسكەري تۇتقىنداردى جانە باسقا دا ۇستالعان ادامدار مەن دەلدالدىق كەزىندە قازا تاپقان ادامداردىڭ مايىتتەرىن الماسۋ ءۇشىن جانە حالىقارالىق قىزىل كرەست كوميتەتىنىڭ كريتەريلەرىنە سايكەس گۋمانيتارلىق ماقساتتا اتىستى توقتاتۋ تۋرالى شەشىم جاريالاندى.
سونداي-اق اتىستى توقتاتۋ رەجيمىنىڭ ناقتى پارامەترلەرى قوسىمشا كەلىسىلمەك. بۇدان بولەك, ازەربايجان مەن ارمەنيا ەقىۇ-نىڭ مينسك توبىنىڭ تەڭ توراعالارىنىڭ دەلدالدىعى ارقىلى بىتىمگەرشىلىكتىڭ بازالىق قاعيداتتارى نەگىزىندە بەيبىت كەلىسىمگە جەدەل قول جەتكىزۋ ماقساتىندا سۋبستانتيۆتىك كەلىسسوزدەرگە كىرىسەدى. الداعى ۋاقىتتا كەلىسسوزدەر فورماتى وزگەرمەيتىن بولىپ شەشىم قابىلداندى.
ازەربايجان مەن ارمەنيا سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى جۇما كۇنى تاۋلى قاراباق بويىنشا كونسۋلتاتسيا جاساسۋ ءۇشىن ماسكەۋگە ۇشىپ كەلگەن ەدى. كەلىسسوزدەر باستالماستان بۇرىن ازەربايجان پرەزيدەنتى يلحام اليەۆ حالقىنا ۇندەۋ جاريالادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ازەربايجان ارمەنياعا شيەلەنىستى بەيبىت جولمەن شەشۋ ءۇشىن «سوڭعى مۇمكىندىك» بەرەدى.
«شيەلەنىس قازىر اسكەري جولمەن شەشىلىپ جاتىر, ساياسي جولعا سودان كەيىن جۇگىنەمىز. وتىز جىلعا جۋىق كەلىسسوز جۇرگىزىپ كەلەمىز. وزگەرىس بولدى ما؟ بىزگە جەرىمىزدىڭ سانتيمەترىن بولسا دا قايتاردى ما؟» دەدى ي.اليەۆ.
سونداي-اق ازەربايجان ارمياسىنىڭ بىرنەشە ەلدى مەكەندى باسقىنشىلاردان ازات ەتكەنىن جەتكىزدى. بۇلاردىڭ قاتارىندا گادرۋت كەنتى, چايلى, يۋحارى گيۋزلەك, گورازىللى, گىشلاگ, گارادجاللى, ەفەنديليار, سۋلەيمانلى, سۋر اۋىلدارى بار.
«وسى اۋىلدار مەن گادرۋت كەنتىن جاۋ قولىنان ازات ەتۋ – ءبىزدىڭ تاريحي جەڭىسىمىز. ازەربايجان باسىپ الىنعان جەرلەرىن ازات ەتەدى. مايداننان كۇن سايىن جاعىمدى جاڭالىق كەلىپ جاتىر. وفيتسەرلەر مەن سولداتتار كۇن سايىن وزدەرىنىڭ جاۋىنگەرلىك تاپسىرمالارىن ابىرويمەن ورىندادى», دەدى ي.اليەۆ.
يلحام اليەۆ تاۋلى قاراباقتاعى سوعىستى تۇبەگەيلى توقتاتۋ ءۇشىن ارميان اسكەرلەرى وزدەرى بۇعان دەيىن باسىپ الىپ, وتىز جىل بويى بەرمەي كەلە جاتقان تەرريتورياسىن تولىق قايتارۋى كەرەك. مۇنى ولار وسى جەرلەردەن اسكەرلەرىن شىعارۋ كەستەسىن جاساپ بەرۋ ارقىلى جۇرگىزۋگە ءتيىس. ارمەنيا تاۋلى قاراباقتىڭ ازەربايجان تەرريتورياسى ەكەنىن مويىنداۋى ءتيىس. مىنە, وسى جاعدايدا عانا ماسكەۋدەگى كەلىسسوز ەكى جاقتىڭ ۇرىس قيمىلدارىن تولىق توقتاتۋىنا سەبەپ بولادى.
الايدا ەكى تاراپ تا كوپ ۇزاماي كەلىسىمدى بۇزعانى ءۇشىن قاراما-قارسى جاقتى ايىپتادى. ازەربايجان قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, وق اتۋدى توقتاتۋ جونىندەگى كەلىسىمگە قاراماستان ارمەنيا تاراپى تەرتەر جانە اگدام اۋداندارىن اتقىلاعان.
بۇۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر تاۋلى قاراباقتى ازەربايجاننىڭ جەرى سانايدى. 1990-جىلدارى ارمەنيامەن بولعان سوعىستىڭ سالدارىنان ازەربايجان تاۋلى قاراباق ايماعىنان ايرىلىپ قالدى. سوعىس سالدارىنان جۇزدەگەن مىڭ ازەربايجان بوسقىنعا اينالدى. الايدا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ بىرنەشە قارارى بويىنشا اتالعان ءوڭىر ازەربايجانعا تيەسىلى.
