مەملەكەتتىك باعدارلاما ومىرگە جولداما الدى

كەشە پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ توراعالىعىمەن كەزەكتى ۇكىمەت وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وندا ەلىمىزدىڭ 2010-2014 جىلدارداعى ۇدە­مەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنىڭ مەملەكەتتىك باعدار­لاماسىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى شارالار جوسپارى تالقىلانىپ, بەكىتىلدى. ۇكىمەت مۇشەلەرىن مەملەكەتتىك باعدارالامانى ءىس جۇزىنە اسىرۋ جونىندەگى شارالار جوسپارىمەن يندۋستريا جانە جاڭا تەحنو­لو­گيا­لار ۆيتسە-ءمينيسترى البەرت راۋ تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىن­شا, شا­رالار جوسپارىنىڭ جوبا­سى بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۆەدوم­ستۆولاردىڭ, وبلىس اكىم­دىكتەرىنىڭ “سامۇرىق-قا­زى­نا” ۇاق, “قاز­اگرو” ۇلتتىق حول­دينگى­نىڭ بىرلەسكەن جۇمىس­تا­رى­نىڭ ناتيجەسىندە داي­ىن­دالعان. بۇل رەتتە كەشەندى جوس­پارلاردى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى حالىق­ارا­لىق تاجىريبەلەر جان-جاقتى ەس­كەرىلگەن. بايانداماشىنىڭ اي­تۋىن­شا, ءاربىر جەكە جوسپاردى ءىس جۇزىنە اسىرۋ ءۇشىن تەك قانا ءبىر مەملەكەتتىك ورگان نەمەسە ۆە­دومستۆو جاۋاپ بەرەدى. “يندۋستريالاندىرۋ كارتا­سى­نا” كىرەتىن جوبالاردىڭ ءتىزىمى تو­لىق انىقتالعان. ءسويتىپ ەلىمىز بويىنشا “يندۋستريالاندىرۋ كار­تاسىنا” جالپى قۇنى 6,8 تريل­ليون تەڭگەنى قۇرايتىن 101 جوبا ەنگىزىلگەن. بۇل جوبالاردى ءىس جۇزىنە اسىرۋ بارى­سىندا ەلىمىز بويىنشا 130 مىڭ ۋاقىتشا جۇ­مىس ورنى اشىلادى. ال بەلگى­لەن­گەن جوبالار تولىق پاي­دا­لا­نۋعا بەرىلگەننەن كەيىن 90 مىڭ­ننان استام ادام تۇراقتى جۇمىس ورنى­مەن قامتىلماق. البەرت راۋ ەرەك­شە اتاپ كورسەتكەندەي, بۇل جو­بالار ءوندىرىس سالالارى بويىن­شا ناقتىلانعان جانە وڭ باعاعا يە بولعان. سونداي-اق, بۇل جوسپار رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ كەڭە­سىن­دە جانە قازاقستان ەكونومي­كا­سىن ءارتاراپتاندىرۋ جونىندەگى مەم­لەكەت­تىك كوميسسيادا تالقى­لا­نىپ, جان-جاقتى قولداۋعا يە بولعان. سول سياقتى ەل ۇكىمەتى قوسىم­شا ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە تىلدەردى دامىتۋ باعدارلا­ما­لارىن بەلگىلەۋدە. بۇل تۋرالى ۇكىمەت وتىرىسىندا پرەمەر-مي­نيستر كارىم ءماسىموۆ ءمالىم­دەدى. “قازىرگى تاڭدا ەكونومي­كا­لىق ساياسات جونىندەگى كەڭەستە تاعى ءۇش باعدارلاما بەلسەندى ءتۇر­دە تالقى­لا­نۋ­دا. تاياۋ ۋاقىتتا  بۇل باع­دارلا­ما­لار قوعامدىق ۇيىم­داردىڭ نازا­رى­نا ۇسىنىل­ماق”, دەدى ۇكىمەت باس­شىسى. پرە­مەر-مينيستر بۇل ءۇش باعدار­لا­ما­نىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى قا­زاق­ستاننىڭ ستراتەگيالىق دامۋ باعدار­لا­ماسىنا جانە ۇدەمەلى ين­دۋس­تريا­لىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جوس­پارىنا سايكەس ناقتى ءارى ءتيىمدى بولۋى قاجەت ەكەندىگىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. تىلدەردى دامىتۋ باعدارلاماسى تۋرالى ايتقاندا, كارىم ءماسىموۆ بۇل باعدارلاما بويىنشا بيىلعى جىلى نە ىستەلۋى كەرەك, كەلەسى جىلى قانداي شارالار جۇزەگە اسى­رىلۋعا ءتيىس جانە 10 جىلدان كەيىن نە ىستەلۋى كەرەك دەگەن ءما­سەلەلەر ناقتى كورىنىس تابۋى قا­جەت ەكەندىگىن ەسكەرتە كەلىپ, 10 جىلدان كەيىن ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى مەملەكەتتىك تىلدە سويلەۋى قاجەت, بۇل – ءبىزدىڭ ماقساتىمىز, دەدى. سونىمەن بىرگە, ۇكىمەت وتى­رى­سىندا “بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020” باعدارلاماسى دا تالقىلان­دى. بۇل باعدارلامانى ءىس جۇزىنە اسىرۋ ماسەلەلەرى تۋرالى ەكونو­مي­كالىق دامۋ جانە ساۋدا مي­نيس­ترى جانار ايتجانوۆا بايانداما جاسادى. بايان­داماشىنىڭ ايتۋى بويىنشا, “بيز­نەستىڭ جول كار­تاسى-2020” 2010-2014 جىلدارداعى يندۋستريالىق-ين­نوۆاتسيالىق دا­مۋدىڭ مەملە­كەت­تىك باعدارلاما­سىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزگى تە­تىك­تەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تا­بى­لادى. جول كارتاسىن ءىس جۇزىنە اسىرۋ ماقساتىندا 2010 جىلى رەس­پۋب­­لي­كا­لىق بيۋدجەتتە 30 ميلليارد تەڭ­گە قاراستىرىلعان. بۇل باعدارلا­ما مىنانداي ءۇش باعىتتان تۇرادى:  ءبىرىنشى, جاڭا بيزنەس باستاما­لار­دى قولداۋ, ەكىنشى, كاسىپكەرلىك سالانى ساۋىقتىرۋ, ءۇشىنشى, ەكسپورتقا بەيىمدەلگەن وندىرىسكە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋ. ءبىرىنشى باعىتتى ءىس جۇزىنە اسىرۋ ماقساتىندا كاسىپكەرلەر العان نەسيەلەر بويىنشا پايىز­دىق ستاۆ­كالار سۋبسيديالانادى, ءىشىنارا نە­سيە­لەرگە كەپىلدىك بە­رى­لەدى, سونىمەن بىرگە بيزنەستى ءجۇر­گىزۋ ءۇشىن سەر­ۆيس­تىك قولداۋ كور­سە­تىلىپ, وندىرىستىك (يندۋستريالىق) ينفراقۇرىلىمدار دامىتىلادى. 2011 جىلدان باستاپ الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارى ۇيىم­داستىرى­لىپ, كادرلار دايارلاۋ ماسەلەسى قول­عا الىنادى. وسى باعىت بوي­ىن­شا نەسيلەردى سۋبسيديالاۋ جاڭا نەسيەلەر بويىنشا دا, سول سياقتى جاڭا ينۆەستيتسيالىق جو­بالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن الىن­عان نە­سيەلەر بويىنشا دا بەرى­لە­تىن بولادى. بانكتەر بەرىلەتىن نەسيە­لەردىڭ پايىزدىق ستاۆكاسىن 12 پايىزدان اسىرماۋعا ءتيىس. ونىڭ 7 پايىزىن باعدارلاماعا قا­تىسۋشى كاسىپكەرلەر تولەيتىن بولسا, 5 پايىزىن مەملەكەت وتەيتىن بولادى. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇل­تان نازارباەۆ استانا قالاسىندا سالى­نىپ جاتقان حالىقارالىق جاڭا ۋني­ۆەرسيتەتتە ءبىلىم الاتىن جاس­تارعا قوسىمشا 500 گرانت ءبولۋ تۋرا­لى شەشىم قابىلداعان بولا­تىن. وسى­عان بايلانىستى ۇكىمەت وتى­رى­سىندا كارىم ءماسىموۆ قار­جى, ءبى­لىم جانە عىلىم مينيستر­لىكتەرىنە بۇل قارجىمەن دەر كە­زىن­دە قامتا­ما­سىز ەتۋ ماسەلەسىن تاپ­سىردى. سو­نى­مەن بىرگە ۇكىمەت باسشىسى ءۇستىمىز­دەگى جىلدىڭ 1 قىر­كۇيەگىنە دەيىن استانا قالا­سى­نىڭ اكىمدىگىنە, قۇ­رى­لىس جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنال­دىق شارۋا­شى­لىق ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىككە جانە تكش-لارعا, ستۋ­دەنتتەر ءۇشىن 500 ورىندىق جاتاق­حا­نانى پايدالانۋعا بەرۋ جانە وقى­تۋ­شى­لاردى تۇرعىن ۇيمەن قام­تا­ماسىز ەتۋ ماسەلەسىن شەشۋدى تاپسىردى. قازىرگى كەزدە كاسىپكەرلەردىڭ كوپشىلىگى كەدەن وداعى جونىندەگى بىرقاتار كەلەلى سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەۋدە. وسىعان بايلانىستى كا­سىپ­كەرلەرگە كەدەن وداعىنا قاتىس­تى تۋىنداعان بارلىق سۇراقتارعا تۇسىنىك بەرەتىن جۇمىس توبى قۇ­رىل­عان. ۇكىمەت وتىرىسىندا پرە­مەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ ەلىمىزدىڭ بارلىق كاسىپكەرلەرىن وزدەرىن تولعاندىرىپ وتىرعان ماسەلەلەر بويىنشا وسى جۇمىس توبىمەن حابارلاسۋعا شاقىردى. ء“بىزدىڭ مىندەتىمىز كەدەندىك وداق اياسىندا ەلىمىزدىڭ بارلىق كاسىپ­كەر­لەرىنە ءتيىمدى دە قولايلى جاع­داي تۋعىزۋ”, دەدى ۇكىمەت باسشىسى. ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان ماسەلەلەر بويىنشا پرەمەر-مي­نيستر ءتيىستى ورگاندارعا, اكىمدىكتەرگە ناقتى تاپسىرمالار بەرىپ, ونىڭ دەر كەزىندە جانە ساپالى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋدى جۇكتەدى. جىلقىباي جاعىپار ۇلى.