بۇل باعىتتا بىرنەشە مىندەتتەر ايقىندالدى دەسەك, ولار: مەملەكەت پەن كاسىپورىن ءۇشىن شيكىزاتتى ۇتىمدى پايدالانۋ, مينەرالدى-شيكىزات كەشەنىن دامىتۋ.
وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ جامبىلدىق جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارمەن كەزدەسىپ, ءوڭىردىڭ مينەرالدى-شيكىزات بازاسىنىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن پەرسپەكتيۆالارى سارالاندى.
شاراعا ونلاين رەجيمىندە قاتىسقان قازاقستان رەسپۋبليكاسى يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى رۋسلان بايميشەۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى گەولوگيا كوميتەتىنىڭ توراعاسى تالعات ساتيەۆ ءوز ويلارىني ورتاعا سالدى.
رۋسلان بايميشەۆ بۇل كەزدەسۋ وزەكتى ماسەلەلەردى انىقتاۋعا جانە ولاردى شەشۋ جولدارىن تابۋعا ىقپال ەتەتىنىن جەتكىزدى.
- مەملەكەت كاسىپورىندارعا قاجەتتى قولداۋلاردى كورسەتۋدە. توتەنشە جاعداي رەجيمىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارعا كوروناۆيرۋس پاندەمياسى سالدارىنان بيىل ورىندالماعان مىندەتتەمەلەرىن اۋىستىرۋ مۇمكىندىگىن بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. بىراق بۇل وبەكتيۆتى سەبەپتەرى بار, سەنىمدى جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارعا عانا قاتىستى. جوسىقسىز كاسىپورىندارعا قاتىستى كەلىسىمشارتتار بۇزىلعانعا دەيىن شارالار قابىلداناتىن بولادى.
قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس, جەڭىلدەتىلگەن تارتىپپەن جامبىل وبلىسىندا پايدالى قازبالاردى بارلاۋعا 60 ليتسەنزيا بەرىلگەندىگىن اتاپ وتكىم كەلەدى. كاسىپورىنداردىڭ ءوز مىندەتتەمەلەرىن ۋاقتىلى ورىنداۋى ءۇشىن مونيتورينگ جۇرگىزۋ قاجەت. مينيسترلىك وسى ماقساتتا كوسمومونيتورينگ جۇرگىزۋگە نيەتتى, - دەدى رۋسلان بايميشەۆ.
وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى الماس ماديەۆ ءوڭىردىڭ جەر قويناۋىن پايدالانۋ جانە مينەرالدىق-شيكىزات بازاسىنىڭ جاي-كۇيىن تىلگەت تيەك ەتتى. وبلىستاعى فوسفوريتتەر قورى جالپى رەسپۋبليكالىق كولەمنىڭ 72 پايىزىن, دالا شپاتى – 80,6 پايىزىن, التىن – 8,2, مىس – ءۇش پايىزىن, ۋران – 0,7, كومىر – 21,1, قورعاسىن – 15,4, مىرىش – 3,4, گيپس – 25,8 پايىزىن قۇرايدى.
- بىردەن بىرنەشە ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلادى. "ەۆروحيم تىڭايتقىشتار "جشس مينەرالدى تىڭايتقىشتار ءوندىرۋ زاۋىتىن," Monterra Qazaqstan "جشس تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كومبيناتىن سالادى دەسەك, "قازاق سودا" جشس كالتسيلەنگەن سودا وندىرۋمەن اينالىسپاق", - دەدى ا.ماديەۆ.
2020 جىلعى 1 قازانداعى دەرەكتەر بويىنشا وڭىردە 320 جەر قويناۋىن پايدالانۋ وبەكتىسى تىركەلگەن. 2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ينۆەستيتسيا كولەمى 63,2 ميلليارد تەڭگەنى قۇراسا, بۇل 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا 5,6 ميللياردقا ارتىق.
وبلىس اكىمى جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىنىڭ كەلىسىمشارت تالاپتارىن ورىنداۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى.
- جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ مىندەتتەمەلەرىنە سايكەسولار ءوڭىردى دامۋىنا اۋدارىمدار مەن سالىمدار جۇرگىزەدى. 2019 جىلى مامانداردى دايارلاۋعا جانە قايتا دايارلاۋعا 207 ميلليون تەڭگە بولىنگەن. ال, سالىق تۇسىمدەرى 11,6 ميلليارد تەڭگەنى, الەۋمەتتىك سالا جانە جەرگىلىكتى ينفراقۇرىلىمعا 919,8 ميلليون تەڭگەنى قۇراعان. 2020 جىلدىڭ 9 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بۇل كورسەتكىش 117,8 ميلليون تەڭگە بولعان, - دەدى الماس ماديەۆ.
سونىمەن بىرگە 2019 جىلى بىرقاتار جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار قاتتى پايدالى قازبالار بويىنشا كەلىسىمشارت تالاپتارىن ورىنداماعان. وسى كومپانيالارعا قاتىستى شارالار قابىلداۋ تۋرالى قر يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنە حات جولداندى.
- 2019 جىلى شارتتىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداماعان جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارعا 79 حابارلاما جولداندى. ناتيجەسىندە 5 كەلىسىم شارت, 2018 جىلى 5 كەلىسىم شارت بۇزىلدى. 2020 جىلدىڭ 9 ايىندا بۇزۋشىلىقتاردى جويۋ بويىنشا 59 حابارلاما جولدانىپ, ەكى كەلىسىم شارتتىڭ كۇشى مەرزىمىنەن بۇرىن جويىلدى, - دەدى ماديەۆ.
ايتا كەتكەن ءجون, كادر ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت. ماسەلەن, 2019-2020 جىلدارى جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار 50 از قامتىلعان وتباسىدان شىققان ستۋدەنتتەرمەن ءبىلىم بەرۋ بويىنشا شارتقا وتىرىپ, وقۋ اقىسىن تولەپ بەرگەن.
- كەلىسىم شارت مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋدا نەمقۇرايلىلىق تانىتقان جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارمەن جۇمىس جۇرگىزۋ قاجەت, - دەپ تالاپ ەتتى وبلىس اكىمى.
تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – جەرگىلىكتى جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ وڭىردەن تىس جەردە تىركەلۋى بولىپ وتىر. قاتتى, كومىرسۋتەكتى پايدالى قازبالارعا, جەر استى گاز قويماسىنا جاسالعان 50 كەلىسىم شارتتىڭ تەك سەگىزى عانا وبلىستا تىركەۋدە تۇر. سونداي-اق 9 جەر قويناۋىن پايدالانۋشى وزدەرىنىڭ فيليالدارىن وبلىسقا تىركەگەن.
- قالعان 33 كەلىسىم شارت بويىنشا كومپانيالار وڭىردە ءالى كۇنگە دەيىن تىركەلمەگەن, – دەپ ول كوڭىل كونشىتپەيتىن دەرەكتەردى العا تارتتى.
بەردىبەك ساپارباەۆ وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى جالعاستىرۋدى تاپسىردى.
- بارلىق كاسىپورىندار ءبىزدىڭ وبلىستا تىركەلۋى قاجەت. ولار ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋى ءتيىس, - دەدى وبلىس اكىمى.
ءىرى كاسىپورىندار جەرگىلىكتى جەردەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا جانە ولاردىڭ وندىرگەن ونىمدەرىن پايدالانۋعا شاقىردى.
كەزدەسۋدە كومپانيا وكىلدەرى دە ءسوز الدى. «قازفوسفات» جشس باس ديرەكتورى مۇقاش ەسكەندىروۆ جەر قويناۋىن پايدالانۋ بويىنشا التى كەلىسىمشارت نەگىزىندە جۇمىس ىستەپ جاتقانىن حابارلادى. ول فوسفوريت ءوندىرىس كولەمىنىڭ ارتۋى تۋرالى ايتىپ ءوتتى.
«ەۆروحيم-قاراتاۋ» جشس باقىلاۋ كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ەركەبۇلان مىرزاعاليەۆ «مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى شىعارۋ جانە قاراتاۋ فوسفوريت باسسەينى كەن ورىندارىن يگەرۋ بويىنشا زاۋىت قۇرىلىسى» ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىنا قىسقاشا توقتالىپ, وندىرىستىك كورسەتكىشتەر, الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردىڭ ورىندالۋى, جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, سالىق اۋدارىمدارى تۋرالى اڭگىمەلەدى.
«Monterra Qazaqstan» جشس باقىلاۋ كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان سەيدالى, «مىڭارال تاس كومپاني» جشس ديرەكتورى مۇرتازا بۇلۋتاي دا ءوز كاسىپورىندارىنىڭ جۇمىسى تۋرالى ايتىپ بەردى.
- ءبىزدىڭ ەلىمىز ءوز جەر قويناۋىنىڭ بايلىعى مەن الۋان تۇرلىلىگىنىڭ ارقاسىندا شيكىزاتقا باي دەرجاۆالاردىڭ قاتارىندا كوش باسىندا كەلەدى. تابيعات بايلىعىمەن جامبىل وبلىسى دا ماقتانا الادى. ءوڭىردىڭ الەۋەتى تولىق يگەرىلۋى ءتيىس. ايماقتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى ءۇشىن بۇل بايلىقتى اقىلمەن پايدالانۋ قاجەت, - دەپ قورىتىندىلادى وبلىس اكىمى.
ايتا كەتەيىك, كەزدەسۋ «قازفوسفات» جشس بازاسىندا ءوتتى. سەرىكتەستىكتىڭ باس ديرەكتورى مۇقاش ەسكەندىروۆ وبلىس اكىمىنە زاۋىت جۇمىسى تۋرالى بايانداپ, مينەرالدى تىڭايتقىشتار ءوندىرىسىن جىلىنا 500 مىڭ تونناعا جەتكىزۋ ءۇشىن زاۋىتتىڭ ەكىنشى كەزەڭىنىڭ قۇرىلىسى تۋرالى مالىمدەدى.
بەردىبەك ساپارباەۆ زاۋىتتاعى تسەحتار مەن قويمالاردى ارالاپ كوردى.
