«الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» كەاق الماتى قالالىق فيليالى ديرەكتورى تىلەۋحان ابىلداەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەمحانا اۋىستىراتىندار جىل وتكەن سايىن ازايىپ كەلەدى. ياعني تۇرعىنداردىڭ باسىم بولىگى تۇرعىلىقتى جەرىندەگى ەمدەۋ مەكەمەسىنىڭ قىزمەتىنە جۇگىنۋدى ءجون سانايدى. مۇنى سوڭعى جىلدارى جۇرتشىلىقپەن, مەديتسينا ۇيىمدارىمەن جۇرگىزىلگەن جان-جاقتى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسى دەۋگە بولادى.
تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن ماسەلە, ەمحاناعا تىركەۋ كەزىندە ساقتاندىرۋ مارتەبەسى بولۋى شارت ەمەس. پاتسيەنتتەر كەپىلدەندىرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەك پاكەتىندەگى قىزمەتتەردى ساقتاندىرىلسا دا, ساقتاندىرىلماسا دا پايدالانا الادى. اتاپ ايتقاندا, جەدەل جاردەم, شۇعىل كومەك, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلاردى ەمدەۋ, ەمحاناداعى باستاپقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك, ءدارى-دارمەكپەن قامتۋ, پاللياتيۆتىك كومەك, ستاتسيونارلىق جانە ستاتسيوناردى الماستىراتىن كومەك, كونسۋلتاتيۆتىك-دياگنوستيكالىق قىزمەتتەر بۇرىنعىشا تەگىن كورسەتىلەدى. بىلايشا ايتقاندا, شۇعىل كومەك ەلىمىزدىڭ بارلىق ازاماتتارىنىڭ بارىنە بىردەي كورسەتىلۋى ءتيىس. بۇل ءۇشىن ساقتاندىرىلعان بولۋ شارت ەمەس.
1 600 ادام ەمحانا اۋىستىردى
ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, جىل سايىن شامامەن 300 مىڭنان استام ازامات وسى ناۋقاندا ەمحانا تاڭداۋ قۇقىعىن پايدالاندى.
جالپى, ەمحاناعا تىركەۋ وتكەن جىلدان باستاپ e-Gov ەلەكتروندى ۇكىمەت پورتالى ارقىلى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. تىركەلۋ ءۇشىن ەلەكتروندى تسيفرلىق قولتاڭبا قاجەت. ءبىر سوزبەن ايتساق, تىركەۋ پروتسەسى اۆتوماتتاندىرىلدى. بۇل ەمحاناعا «سىرتتاي» تىركەۋ سىندى فاكتىلەردى بولدىرماۋعا كومەكتەسەدى. سوڭعى جىلدارى تىركەۋگە قاتىستى وسىنداي شاعىمداردىڭ كۇرت
ازايۋى سوزىمىزگە دالەل بولا الادى. ارالىق ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, بۇگىنگە دەيىن الماتى قالاسىندا 1 600 ادام ەمحانا تاڭداۋ قۇقىعىن پايدالانعان.
قانداي قاعيدا ۇستانعان ءجون؟
ەڭ الدىمەن, تىركەلەتىن ەمحانا ۇيگە جاقىن ماڭدا بولعانى دۇرىس. سەبەبى قاي-قايسىمىز دا اۋىرا قالساق بىردەن ەمحاناعا بارامىز. اسىرەسە, ۇيدەگى جاقىندارىمىز سىرقاتتانعان جاعدايدا دارىگەرلەردىڭ جەدەل كومەك كورسەتۋىنە قولايلى. ەكىنشىدەن, وتباسىلىق ءپرينتسيپتى ۇمىتپاعان ءجون. ياعني اتا-انا دا, بالالارى دا ءبىر ەمحاناعا تىركەلگەنى ءجون. ونىڭ ۇستىنە, جەدەل جاردەم سالاسىنداعى سوڭعى رەفورما بويىنشا قازىر 4-ساناتقا جاتقىزىلاتىن شاقىرتۋلارعا جەدەل جاردەم قىزمەتى ەمەس, جەرگىلىكتى ەمحانا دارىگەرلەرى بارادى.
ەلەكتروندى ۇكىمەت قىزمەتىن پايدالانۋعا مۇمكىندىگى بولا بەرمەيتىن, ونى پايدالانۋ بىلمەيتىن ازاماتتار دا بارشىلىق. ولاردىڭ بۇرىنعىشا ەمحانانىڭ تىركەۋ ءبولىمى ارقىلى تىركەلۋىنە مۇمكىندىك بەرىلگەن. مىسالى, زەينەتكەرلەر مەن مۇگەدەكتەر, ستۋدەنتتەر, بالالاردىڭ زاڭدى وكىلدەرى مەن بالالىق شاقتان مۇگەدەك تۇرعىنداردىڭ قامقورشىلارى, شەتەلدە تۋعان بالالار, تۇرمەدە جازاسىن وتەپ جاتقاندار (سول جەردەگى ەمدەۋ مەكەمەسىنە تىركەلە الادى), اسكەري بورىشىن وتەپ جاتقاندار, بوبەكتەر, بالالار مەن قارتتار ۇيلەرىنىڭ تۇرعىندارى, رەسمي سەنىمحات ارقىلى تىركەلەتىندەر.
مەگاپوليستە 73 ەمحانا قىزمەت كورسەتەدى
بۇگىنگى تاڭدا الماتى قالاسىندا كەپىلدەندىرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەك پاكەتى مەن مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ پاكەتى شەڭبەرىندە 73 ەمحانا قىزمەت كورسەتەدى. ونىڭ جارتىسىنا جۋىعى – جەكەمەنشىك. ياعني تىركەۋ ناۋقانى بارىسىندا مەملەكەتتىك قانا ەمەس, جەكەمەنشىك ەمدەۋ ۇيىمدارىنا دا تىركەلۋگە بولادى. تەك تاڭداپ الىنعان كلينيكا مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ بازاسىنا ەنگەن بولۋى شارت.
جالپى, ءار ەمحانادا ارنايى ماماندار بار, ولار پاتسيەنتتەردىڭ ەلەكتروندى ۇكىمەت پورتالى ارقىلى تىركەلۋىنە كومەكتەسەدى.
ءبىر ەسكەرەتىن ماسەلە, بيىلعى باسقا ەمحاناعا تىركەلگەن تۇرعىندار تاڭداعان ەمحانا قىزمەتىن 2021 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ پايدالانا الادى. ياعني جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بۇرىنعى ەمحاناعا قارالادى.
قانداي جاعدايدا تىركەۋدەن باس تارتۋى مۇمكىن؟
ماسەلەن, پاتسيەنت جىبەرگەن قۇجاتتارداعى مالىمەتتەردە قاتە بولسا, پاتسيەنتتىڭ مەكەنجايى تاڭداپ الىنعان ەمدەۋ مەكەمەسى ورنالاسقان بىرلىك اۋماعىنان الىس بولسا, ەمحانا بۇل جاعدايدا تىركەۋدەن باس تارتۋى مۇمكىن.
سونداي-اق ءبىر دارىگەرگە تىركەلگەن ادام سانى 1700 ادامنان, ۋچاسكەلىك تەراپەۆكە تىركەلگەندەر سانى 2200-دەن, ۋچاسكەلىك پەدياترعا تىركەلگەن 6 جاسقا دەيىنگى بالالار سانى 500-دەن, 14 جاسقا دەيىنگى بالا سانى 1400-دەن اسىپ كەتسە, بالانىڭ نەمەسە جوعارىدا كورسەتىلگەن تۇلعالاردىڭ زاڭدى وكىلى ەكەنىن راستايتىن قۇجات بولماۋى سىندى جاعدايلار تىركەۋدەن باس تارتۋعا نەگىز بولۋى مۇمكىن.
سوڭعى كەزدە الەۋمەتتىك جەلىلەردە ءجيى تالقىلانىپ جۇرگەن ستاتۋس ماسەلەسى ءالى دە وزەكتىلىگىن جويعان جوق.
– وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ تولىققاندى ىسكە قوسىلدى. بىراق قاڭتار ايىنان باستاپ ءۇش ايعا جەڭىلدىك مەرزىمى جاريالانىپ, كەيىن كارانتينگە بايلانىستى تاعى دا ءۇش ايعا ۇزارتىلدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا مەديتسينالىق قىزمەت قازاقستاننىڭ بارلىق ازاماتتارىنا, ساقتاندىرىلسا دا, ساقتاندىرىلماسا دا كورسەتىلدى. ءبىر جاعىنان, بۇل كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ ورشۋىنە بايلانىستى جاريالانعان توتەنشە جاعداي كەزىندە حالىققا كورسەتىلگەن قولداۋ بولسا, ەكىنشى جاعىنان جالپاق جۇرتشىلىق جاڭا جۇيەنىڭ ارتىقشىلىقتارىن سەزىنۋى ءۇشىن قابىلدانعان شەشىم بولاتىن. وكىنىشكە قاراي, كوپشىلىك مۇنى جارنا تولەۋ مىندەتىنەن بوساتۋ دەپ قابىلدادى. سالدارىنان كوپشىلىك ساقتاندىرۋ پاكەتىنە ەنەتىن قىزمەتتەردى پايدالانا المادى, – دەيدى «الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» كەاق الماتى قالالىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى ت.ابىلداەۆ.
قازىرگى تاڭدا قازاقستان بويىنشا 3 ملن ادام ساقتاندىرىلماعان. الماتىدا جۇيەگە ەنبەگەندەر سانى 300 مىڭنان اسادى. كوبى – جارنانى تۇراقتى تولەمەگەندىكتەن ستاتۋستان ايىرىلىپ قالعان بىرىڭعاي جيىنتىق تولەم تولەۋشىلەر, ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتار, جەكە كاسىپكەرلەر.
ساقتاندىرىلماعانداردىڭ ءبىراز بولىگى – توتەنشە جاعداي كەزىندە تابىستان ايىرىلىپ, جارنا تولەي الماعان تۇرعىندار. سوعان بايلانىستى قور ۇكىمەتكە تابىس كوزىنەن ايىرىلعان ازاماتتاردىڭ ستاتۋسىن قالپىنا كەلتىرۋ جونىندە بىرقاتار ۇسىنىس جاساعان بولاتىن. ناتيجەسىندە 740 مىڭعا جۋىق ادامنىڭ ستاتۋسى قايتارىلدى. وسىلايشا, پاندەميا كەزىندە تابىسىنان ايىرىلعاندار ءمامس پاكەتىندەگى قىزمەتتەردى پايدالانۋعا مۇمكىندىك الدى.
ەلىمىزدە بىرقاتار شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ 29 ساناتى 1 ساۋىردەن 1 قازانعا دەيىن, ءىرى بيزنەستىڭ 10 ساناتى 1 شىلدەگە دەيىن سالىقتان بوساتىلعان بولاتىن. سونداي-اق پرەزيدەنتتىڭ 1 قىركۇيەكتەگى جولداۋى نەگىزىندە ەكونوميكانىڭ پاندەميادان زارداپ شەككەن سالالارىندا جۇمىس ىستەيتىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىساندارىن تولەمدەردەن جىل سوڭىنا دەيىن بوساتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى (پرەزيدەنتتىڭ 2020 جىلى 14 قىركۇيەكتەگى №413 جارلىعى).
جەڭىلدىكتى پايدالانۋ ءۇشىن جۇمىس بەرۋشىلەر قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەرى تۋرالى مالىمەتتى قوردىڭ سايتىنا ورنالاستىرۋى ءتيىس. ءتىزىم ايىنا ءبىر رەت جاڭارتىلادى.
شۇعىل كومەك بارىنە بىردەي كورسەتىلۋى ءتيىس
قازىر ەلىمىزدە مەديتسينالىق كومەك ەكى پاكەت بويىنشا كورسەتىلەدى. ءبىرى – ساقتاندىرۋ پاكەتى, ەكىنشىسى – كەپىلدەندىرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەك پاكەتى. ياعني جەدەل جاردەم, شۇعىل كومەك, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلاردى ەمدەۋ, ەمحاناداعى باستاپقى سانيتارلىق-مەديتسينالىق كومەك, ءدارى-دارمەكپەن قامتۋ, پاللياتيۆتىك كومەك, ستاتسيونارلىق جانە ستاتسيوناردى الماستىراتىن كومەك, كونسۋلتاتيۆتىك-دياگنوستيكالىق قىزمەتتەر بۇرىنعىشا تەگىن كورسەتىلەدى. بىلايشا ايتقاندا, شۇعىل كومەك ەلىمىزدىڭ بارلىق ازاماتتارىنىڭ بارىنە بىردەي كورسەتىلۋى ءتيىس. بۇل ءۇشىن ساقتاندىرىلعان بولۋى شارت ەمەس. مىسالى, سوزىلمالى سىرقاتقا شالدىققاندار, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار سىرقاتىنا بايلانىستى تىركەۋدە تۇرعان جانە ديناميكالىق باقىلاۋعا الىنعان پاتسيەنتتەرگە مەديتسينالىق كومەك وسى كەپىلدەندىرىلگەن كومەك پاكەتى شەڭبەرىندە كورسەتىلۋى ءتيىس. سوڭعى كەزدە اتالعان سىرقاتتارمەن اۋىراتىن پاتسيەنتتەرگە كومەك كورسەتۋدەن باس تارتۋ فاكتىلەرى كوبەيىپ كەتكەنى راس. ونداي جاعدايدا قوردىڭ Qoldau 24/7 ءموبيلدى قوسىمشاسى مەن 1406 شۇعىل جەلىسى ارقىلى شاعىمدانۋعا بولادى.
الماتى جارنا تولەۋدە كوش باستاپ تۇر
مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەن 2017 جىلدىڭ 1 شىلدەسى مەن 2020 جىلدىڭ 1 قازانى ارالىعىندا قورعا 423,1 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجى جيناقتالدى.
جارنا كولەمى جاعىنان الماتى قالاسى كوش باستاپ تۇر. ياعني جيناقتالعان سومانىڭ بەستەن ءبىر بولىگى بۇرىنعىشا, وڭتۇستىك استانانىڭ ەنشىسىندە. جالپى, 2017 جىلدىڭ شىلدەسىنەن بۇگىنگە دەيىنگى ارالىقتا الماتى قالاسىنان قورعا 81,3 ملرد تەڭگەدەن استام جارنا اۋدارىلدى. ونىڭ 68 ملرد تەڭگەسى – جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قاراماعىنداعى جۇمىسكەرلەر ءۇشىن جاساعان اۋدارىمدارى بولسا, قالعان 13,3 ملرد تەڭگە – جەكە كاسىپكەرلەر مەن ازاماتتىق-قۇقىقتىق كەلىسىمشارت بويىنشا ەڭبەك ەتەتىندەرگە تيەسىلى. سونداي-اق 2019 جىلدىڭ باسىنان بەرى ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان 193 مىڭ الماتىلىق 312,6 ملن تەڭگە كولەمىندە بىرىڭعاي جيىنتىق تولەگەن.
الماتى
