جاعداي تۇراقتالعانىمەن, بوساڭسۋعا بولمايدى
مەملەكەت باسشىسى ءبىرىنشى كەزەكتە ىندەتتىڭ العاشقى كەزەڭىندە جىبەرىلگەن قاتەلىكتەردى تالداۋعا ۋاقىت جەتكىلىكتى بولعانىن, ەپيدەمياعا قارسى كۇرەس كەزىندە ءبىراز تاجىريبە جيناقتالىپ, ولاردى مەيلىنشە ءتيىمدى پايدالانۋ قاجەتتىگىن, سونداي-اق ۇكىمەت وسىنداي كۇردەلى احۋالدا ءوز جۇمىسىن ءتيىمدى, ءساتتى جۇرگىزىپ كەلە جاتقانىن جەتكىزدى.
– بارشاڭىزعا ايان, قازىر كوپتەگەن ەلدە سانيتارلىق احۋال كۇردەلەنىپ بارادى. بۇل – كوروناۆيرۋس ىندەتى قايتا ءورشيدى دەگەن ءسوز. ءبىز بۇعان دايىن بولۋىمىز كەرەك. ىندەتكە قارسى كۇرەس ءۇشىن قاجەتتى ءىس-شارالاردىڭ بارلىعى قابىلدانعان. ەڭ باستىسى, تاجىريبەمىز بار. وسى كەزەڭدە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن نىعايتۋ ءۇشىن اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلدى. ازاماتتاردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىن قورعاۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوسپار جۇزەگە اسىرىلۋدا. وڭىرلەردىڭ دايىندىعىن ايقىندايتىن ينديكاتورلار جۇيەسى ەنگىزىلدى. جەرگىلىكتى جەرلەردە جەدەل شتابتار قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەۋدە. بۇل شتابتار ءىس-قيمىل شارالارىن ورتالىققا جالتاقتاماي, وزدەرى قابىلداي الادى. قۇزىرلى ورگانداردىڭ بارلىعى ىندەتپەن كۇرەسكە دايىن. ەلىمىزدىڭ ءبىرتۇتاس بيوقاۋىپسىزدىك جۇيەسىن قۇرۋ جۇمىسى باستالدى. حالىقارالىق قوعامداستىق ۇلتتىق ۆاكتسينا ازىرلەۋ جونىندەگى جۇمىستارىمىزعا قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىر. قازىر كلينيكالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلۋدە. بۇل ەلىمىزدىڭ عىلىم سالاسىنىڭ الەۋەتى زور ەكەنىن كورسەتەدى, – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى ودان ءارى ەلدەگى جاعداي تۇراقتالعانىمەن, بوساڭسۋعا بولمايتىنىنا باسا نازار اۋداردى.
– جاز ايلارىنداعى كۇردەلى احۋالدىڭ زارداپتارىن ەستەن شىعارماعانىمىز ءجون. وكىنىشكە قاراي, ازاماتتارىمىز, ءتىپتى جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى ساقتىق شارالارىن ۇمىتا باستادى. ەپيدەميانى اۋىزدىقتاۋ – وڭاي شارۋا ەمەس. ونىڭ ەكونوميكاعا جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنا تيگىزەتىن سالدارىن بارىنشا ازايتۋ – ماڭىزدى مىندەت. ءبىز جان-جاقتى ويلاستىرىلعان جانە ناقتى شارالار قابىلداۋىمىز كەرەك, – دەدى ق.توقاەۆ.
تەستىلەۋ باعاسى نەگە جوعارى؟
قازاقستان پرەزيدەنتى ءوز سوزىندە كوپتەگەن ەلدە ەپيدەميالىق احۋالدىڭ ناشارلاعانىن اتاپ ءوتىپ, وسىعان بايلانىستى جاعداي ۋشىققان كەزدە وعان مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دايىن بولۋى قاجەت ەكەنىن ايتتى. قاسىم-جومارت توقاەۆ بىرقاتار تۇيتكىلدى ماسەلەنى ايتا كەلە, تەست سىنامالارىن الۋ كولەمىنىڭ ازايعانىنا نازار اۋداردى. سوندىقتان تەستىلەۋ كولەمىن ارتتىرۋعا قاتىستى شارالار قابىلداۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى ورتا ەسەپپەن كۇنىنە 40 مىڭنان 60 مىڭعا دەيىن زەرتتەۋ مۇمكىندىگى بولا تۇرا 18 مىڭ عانا زەرتتەۋ جۇرگىزىلەتىنىن, زەرتحانالاردىڭ جۇكتەمەسى 40% قۇرايتىنىن, وسى جىلدىڭ 5 قازانىنداعى جاعداي بويىنشا 100 مىڭ تۇرعىنعا تەستىلەۋدىڭ ەڭ تومەنگى دەڭگەيى قىزىلوردا وبلىسىندا, شىمكەنتتە جانە الماتى وبلىسىندا, ماكسيمالدى دەڭگەي – اتىراۋ, باتىس قازاقستان وبلىستارىنا تيەسىلى بولعانىن, زەرتتەۋلەردىڭ ەڭ كوپ سانى وسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا وتكىزىلگەنىن, ياعني كۇنىنە 33 مىڭ, 2020 جىلدىڭ 5 قازانىندا 11 مىڭعا جۋىق زەرتتەۋ جۇرگىزىلگەنىن ءسوز ەتتى.
بۇدان بولەك پرەزيدەنت تەستىلەۋ باعاسىنا قاتىستى ماسەلەگە نازار اۋداردى.
– بۇكىل الەمدە زەرتحانالار جەلىسىنىڭ كەڭەيگەنىنە جانە تەستىلەۋ باعاسىنىڭ تومەندەگەنىنە قاراماستان, ەلىمىزدە ونىڭ قۇنى جوعارى بولىپ وتىر: 10 مىڭنان 18 مىڭ تەڭگەگە دەيىن. تۇرعىنداردىڭ باسىم بولىگى ءۇشىن بۇل باعا قىمبات دەپ ويلايمىن. ۇكىمەت پەن اكىمدىكتەر تەست سىناماسىن الۋدىڭ قارجىلاي قولجەتىمدىلىگى ماسەلەسىن شەشۋى كەرەك. سونىمەن قاتار باسقا ەلدەرمەن, سونىڭ ىشىندە, رەسەيمەن سالىستىرعاندا بەتپەردەلەردىڭ باعاسى ءالى دە شارىقتاپ تۇر. ونىڭ دا باعاسىن تومەندەتۋ قاجەت. ۇكىمەت بەتپەردەلەردىڭ بولشەك ساۋداداعى شەكتى باعاسىن 60 تەڭگە كولەمىندە بەكىتۋدى جوسپارلاپ وتىر. ماعان حابارلاعان مالىمەت بويىنشا, رەسەيدە بۇل باعا 20-30 تەڭگە شاماسىندا. باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنە مۇنداي باعالاردىڭ سايكەستىگىنە تالداۋ جاساپ, زەرتحانالىق قىزمەتتەر مەن جەكە قورعانىش قۇرالدارىنىڭ باعالارىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋدى تاپسىرامىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ولقىلىقتاردى جويۋعا ۇكىمەت پەن اكىمدەر مىندەتتى
پرەزيدەنت ەل تۇرعىندارىنىڭ جاز ماۋسىمىندا ءدارى-دارمەك تاپشىلىعىن كورگەنىن جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ ەسىنە سالدى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنان كەيىن عانا ءتيىستى شارالار قابىلدانعانى بەلگىلى. اتاپ ايتقاندا, ءدارى-دارمەكتەردىڭ ەكى ايلىق قورى جاساقتالىپ, قاجەتتى پرەپاراتتاردىڭ ءتىزىمى كەڭەيتىلدى, سونداي-اق ولاردى شەتەلدەن اكەلۋ جانە تىركەۋ ءتارتىبى جەڭىلدەتىلدى.
– ءبىز جاز ايلارىندا ءدارى-دارمەك تاپشىلىعىن ايقىن سەزىندىك. مەنىڭ تاپسىرمام بويىنشا ناقتى جۇمىس اتقارىلدى. اتاپ ايتقاندا, ەكى ايعا جەتەتىن قور جاساقتالىپ, ەڭ قاجەتتى دەگەن ءدارى-دارمەكتىڭ ءتىزىمى ۇلعايتىلدى. ونى سىرتتان اكەلۋ جانە تىركەۋ ءتارتىبى جەڭىلدەتىلدى. بىراق وڭىرلەردە ءدارى-دارمەكتەردى تۇراقتاندىرۋ قورلارىنىڭ كولەمى جانە دايىندىق جۇمىستارى بىركەلكى ەمەس. مىسالى, باتىس قازاقستان جانە اقتوبە وبلىستارىندا – 200 ملن تەڭگەدەن. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا – 300 ملن تەڭگە. ال نۇر-سۇلتان قالاسىندا 1 ملرد 600 ملن تەڭگە, الماتىدا – 5 ملرد تەڭگە.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ وڭىرلەردەگى دايىندىق بارىسىنا بەرگەن باعاسىمەن تانىستىق. سوعان سايكەس ماڭعىستاۋ جانە الماتى وبلىستارىندا ەمحانالار مەن اۋرۋحانالاردىڭ دايىندىعى ناشار ەكەندىگى انىقتالىپ وتىر. وسى ولقىلىقتاردى ۇكىمەت پەن اكىمدەر دەرەۋ تۇزەتۋگە مىندەتتى. ۇكىمەتكە اكىمدەرمەن بىرلەسىپ, ەكى اپتا ىشىندە تۇراقتاندىرۋ قورلارىن بەلگىلەنگەن نورماتيۆكە سايكەس جاساقتاۋدى جانە مەديتسينا ينفراقۇرىلىمىنىڭ تولىق دايىن بولۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرامىن, – دەدى ق.توقاەۆ.
پرەزيدەنت جيىن بارىسىندا مونيتورينگ جۇرگىزەتىن توپتاردىڭ بەلسەندىلىگى تومەندەي تۇسكەنىن, تەكسەرىستەرىن ازايتقانىن, الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى ءتۇرلى جيىن-تويلاردا تۇسىرىلگەن فوتوسۋرەتتەر تارالىپ جاتقانىن, بۇل رەتتە كارانتين شارالارى ساقتالماي, زاڭ بۇزۋ دەرەكتەرى كوبەيىپ كەتكەنىن سىنعا الدى. وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى اكىمدەرگە مونيتورينگ جۇرگىزەتىن توپتاردىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋدى تاپسىردى ءارى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا وسىنى قاتاڭ باقىلاۋعا الۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ كورسەتتى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت «سق-فارماتسيا» مەن مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنا قاتىستى قىلمىستىق تەرگەۋدىڭ كەسىرىنەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋ پروتسەستەرى ءىس جۇزىندە توقتاپ قالعانىن قوزعادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا قارجى مينيسترلىگىنىڭ قارجى مونيتورينگى كوميتەتى قىلمىستىق تەرگەۋ جانە سوتقا دەيىنگى ءىس جۇرگىزۋ شەڭبەرىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن ينتەگراتسيالاۋ پلاتفورماسىنا كەز كەلگەن وزگەرتۋلەر ەنگىزۋگە باعىتتالعان بارلىق ارەكەتتەردى توقتاتقان. بۇل مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنىڭ سايكەسسىزدىگىن كورسەتەدى. شىن مانىندە, بۇل اسىرەسە قازىرگى كەزدە مۇلدەم قولايسىز جاعداي. ويتكەنى مالىمەتتەردى جيناۋ قولمەن جۇزەگە اسىرىلادى, مەديتسينالىق ۇيىمدار اراسىندا اقپارات الماسۋ جۇرگىزىلمەيدى. وسى ورايدا پرەزيدەنت اتالعان ماسەلەنى ۇكىمەت, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى قىسقا مەرزىمدە شەشۋى كەرەك ەكەنىن اتاپ كورسەتتى.
ۇستەمەاقى جانە ساقتاندىرۋ تولەمدەرى كەدەرگىسىز بەرىلۋى ءتيىس
مەملەكەت باسشىسى پاندەميانىڭ ەكىنشى تولقىنى بولعان جاعدايدا نەگىزگى سالماق تاعى دا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە تۇسەتىنىنە ەرەكشە توقتالدى. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ەكىنشى جارتىجىلدىقتا تولەماقى ءۇشىن 150 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى بولىنگەن. بىراق ۇستەمەاقى جانە ساقتاندىرۋ تولەمدەرىن الۋدا ءالى كۇنگە دەيىن بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەر بار.
– جەرگىلىكتى جەرلەردە ۇستەمەاقىعا قاتىستى «تسيفرمەن ويناۋ» ماسەلەسى جالعاسۋدا. بۇل قارجى ءبولۋ ىسىندە وسى ۋاقىتقا دەيىن اشىقتىق جوق. مۇنداي جاعدايدى بولدىرماۋ قاجەت. باس دارىگەرلەر جۇمىس ۋاقىتىنىڭ ەسەبىن تۇزەتۋدى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ پايداسىنا ەمەس, كەرىسىنشە جاساۋعا تىرىسىپ ءجۇر. دارىگەرلەر وزدەرىنە تيەسىلى اقشانى سۇراپ الماۋى ءتيىس. 30 قىركۇيەكتەگى مالىمەت بويىنشا پاندەميا كەزىندە بۇل ىندەتتەن 182 مەديتسينا قىزمەتكەرى كوز جۇمدى. قازىرگى كەزدە بۇل جاعدايلاردى ءتۇرلى كوميسسيالار قاراستىرۋدا. 37 وتباسىنا عانا جاردەماقى تولەندى. مۇنداي جاعدايعا مۇلدە جول بەرمەۋ كەرەك. ءولىم سەبەپتەرىن ادام قايتىس بولعاننان كەيىن انىقتاۋ كوپتەگەن قيىندىق, سونىڭ ىشىندە, ەتيكالىق سيپاتتاعى تۇيتكىلدەردى تۋىنداتادى. وسى ورايدا ۇكىمەتكە قايتىس بولعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ وتباسىلارىنا ەگجەي-تەگجەيلى تەرگەۋ جۇرگىزبەي, ءتيىستى بارلىق جاردەماقىنى تولەۋدى تاپسىرامىن. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قىزمەت بارىسىندا ناۋقاسقا شالدىعۋى راستالعان جاعدايدا ولاردىڭ تولەماقىلارى قىسقا مەرزىم ىشىندە ءسوزسىز تولەنۋى ءتيىس, – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى باسقا دا اۋرۋ تۇرلەرى بويىنشا ءتيىستى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋ بويىنشا جاعدايدىڭ ناشارلاعانىنا ارنايى توقتالدى.
– انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋ – نەگىزگى باسىمدىقتىڭ ءبىرى. وكىنىشكە قاراي, انا ءولىمى كورسەتكىشى بارلىق وڭىردە بىرنەشە ەسە كوبەيىپ كەتتى. بىلتىرعى 8 ايدا 36 ايەل قايتىس بولسا, بيىلعى 8 ايدا 131 ايەل قايتىس بولدى. مىسالى, اقتوبە وبلىسىندا بۇل كورسەتكىش شامامەن – 13 ەسە, قىزىلوردا وبلىسىندا – 9 ەسە, شىمكەنت قالاسىندا 7 ەسە ارتتى. نەگە بۇل ادامدارعا كومەك كورسەتىلمەدى؟ قانداي شارالار قابىلدانىپ جاتىر؟ بۇل وتە وزەكتى سۇراقتار. ولارعا اكىمدەر جاۋاپ بەرۋ كەرەك. ۇكىمەتكە وڭىرلەرمەن بىرلەسىپ, اتالعان فاكتىلەردىڭ ارقايسىسىن تەكسەرىپ, ناتيجەسىن بايانداۋدى تاپسىرامىن.
انا مەن بالانى قورعاۋ, ونكولوگيالىق, كارديولوگيالىق, پۋلمونولوگيالىق جانە مەديتسينالىق كومەكتىڭ باسقا دا تۇرلەرىن كورسەتۋ – ەل الدىنداعى مىندەتىمىز. اكىمدەردى, جالپى ۇكىمەتتى بۇل مىندەتتەن ەشكىم بوساتقان جوق. پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە وسى ماسەلەنى باقىلاۋعا الۋدى تاپسىرامىن, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پاندەميانىڭ كەلەسى تولقىنى جاڭا مىندەتتەر جۇكتەيدى
سونىمەن قاتار كەڭەستە باسقا دا ماسەلەلەر قاراستىرىلدى. اتاپ ايتقاندا, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەتكە شەتەلدەرمەن, اسىرەسە جاعداي كۇردەلەنىپ تۇرعان مەملەكەتتەرمەن جول قاتىناسىن بارىنشا وڭتايلاندىرۋدى تاپسىردى.
– بىرىنشىدەن, باسقا مەملەكەتتەردە ەپيدەميالىق احۋالدىڭ كۇردەلەنۋىنە بايلانىستى مەملەكەتتىك شەكاراداعى وتكىزۋ بەكەتتەرىندە باقىلاۋدى كۇشەيتۋ كەرەك. 2020 جىلدىڭ 5 قازانىنداعى جاعداي بويىنشا, رەسەيدە كوروناۆيرۋس جۇقتىرۋدىڭ 12 608 ء(وسىم شامامەن
1 پايىز), وزبەكستاندا 374 ء(وسىم 0,5 پايىز), قىرعىزستاندا 244 فاكتىسى ء(وسىم 0,5) تىركەلدى, – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, اۋەجايلاردا, تەمىر جول ۆوكزالدارىندا قاتاڭ ەپيدەميالىق باقىلاۋ رەجىمىن قايتا ەنگىزىپ, «قىزىل اۋماقتان» كەلەتىن ادامداردى ەكسپرەسس-تەستىلەۋدەن وتكىزۋ ماسەلەسىن جولعا قويۋ كەرەك. سونداي-اق ۇكىمەت شەتەلدەرمەن, اسىرەسە جاعداي كۇردەلەنىپ تۇرعان مەملەكەتتەرمەن جول قاتىناسىن بارىنشا وڭتايلاندىرۋى ءتيىس.
پرەزيدەنت حالىقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن قىزمەتتەردىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى مەن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ باعالارىنا قاتىستى ماسەلەلەر ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاندى ەلدەگى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ كۇرت تومەندەۋىنەن شىعا الدى دەپ ەسەپتەيدى. بيزنەستى ىنتالاندىرۋ جونىندە شارالار قابىلدانىپ, تۇرعىنداردىڭ از قامتىلعان توپتارىنا كومەك كورسەتىلدى. دۇنيەجۇزىلىك بانك ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنىڭ قارقىنىن جوعارى باعالادى. بۇل رەتتە بۇكىل الەم بويىنشا پاندەميانىڭ جاقىنداپ كەلە جاتقان ەكىنشى تولقىنى جاڭا مىندەتتەر جۇكتەيدى.
جيىندا پرەزيدەنت بۇگىندە استىق جيناۋ ءىسى اياقتالىپ كەلە جاتقانىن, بيىل 20 ملن تونناعا جۋىق استىق جينالعانىن, بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 34%-عا ارتىق ەكەنىن, جينالعان ءونىمدى ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە فەرمەرلەرگە ءونىمىن شەتەلگە ساتۋدا كومەكتەسۋ قاجەتتىگىن جەتكىزدى.
جيىندا مەملەكەت باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا قاتىستى باسقا دا ماسەلەلەردى قوزعادى. اتاپ ايتقاندا, پرەزيدەنت ۆەتەرينارلىق قىزمەتتىڭ دامۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى قۇس تۇماۋىنىڭ ورشۋىنە جول بەرمەۋ ءۇشىن ۋاقتىلى شارالار قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرمەگەنىن اتاپ ءوتتى.
پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, قۇستاردىڭ جالپى ءولىمى جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردا 24 مىڭ باستان جانە نەگىزگى ەكى قۇس فابريكاسىندا 500 مىڭ باستان استام بولدى. سوندىقتان جاعداي وتە كۇردەلى. وعان ەڭ ماڭىزدىسى نازار اۋدارۋ كەرەك.
سونىمەن بىرگە مەملەكەت باسشىسى ۆەتەرينارلىق قىزمەت ەلدىڭ جالپى بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىنىڭ بولىگى بولىپ تابىلاتىنىن ءسوز ەتە كەلىپ:
– ۇكىمەت ۆەتەرينارلىق قىزمەتتى كۇشەيتۋ بويىنشا شارالار كەشەنىن ازىرلەۋى كەرەك, ويتكەنى قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىنەن باسقا, ۆەتەرينارلىق قىزمەتتىڭ دامۋ دەڭگەيى اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋ مۇمكىندىگىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى, – دەدى.
قاتاڭ شارالار ەنگىزبەۋگە مۇمكىندىك بار
پرەزيدەنت جيىندا حالىقپەن قارىم-قاتىناس جاساۋدىڭ جانە كەرى بايلانىس ورناتۋدىڭ اسا ماڭىزدى ەكەنىنە نازار اۋداردى.
– پاندەمياعا قارسى كۇرەستەگى تابىس, نەگىزىنەن, حالىقتىڭ قابىلدانعان شارالار مەن شەشىمدەرگە دەگەن سەنىمىنىڭ دەڭگەيىنە بايلانىستى. مۇنى تاجىريبە كورسەتتى. ال سەنىم ازاماتتاردىڭ بيلىك تاراپىنان اتقارىلىپ جاتقان ءىس-قيمىلدارعا تۇسىنىستىك تانىتىپ, قولداۋ كورسەتۋىنە بايلانىستى. حالىقپەن تۇراقتى ديالوگ جاساپ وتىرۋ كەرەك جانە تۇرعىندارعا تۋىنداعان ماسەلەلەر مەن قاتەردى شىنايى ءارى اشىق ايتىپ, ونى شەشۋدىڭ جولدارىن ۇسىنۋ قاجەت. جاعدايدىڭ ۋشىعۋى سانيتارلىق جانە الدىن الۋ شارالارىن قاتاڭ ساقتاۋعا بايلانىستى ەكەنىن بيزنەس وكىلدەرى مەن ازاماتتارىمىز تۇسىنۋگە ءتيىس. شىنايى جانە وپتيميستىك جاعدايلار بويىنشا بيىل قاتاڭ شەكتەۋ شارالارىن ەنگىزۋ قاجەتتىگىن بولدىرماۋىمىز كەرەك جانە وعان مۇمكىندىگىمىز بار, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
مەملەكەت باسشىسى ءسوزىنىڭ سوڭىندا نەگىزگى كۇش حالىقتا ەكەنىن, سوندىقتان ىندەتكە قارسى كۇرەستە ەل بولىپ بىرلەسە قيمىلداۋ ءوزىنىڭ جەمىسىن بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
– قازىر الەمدەگى جاعداي كۇردەلى. ءتىپتى كەيبىر ايماقتارداعى احۋال ۋشىعا ءتۇستى. بۇل جاعداي, ارينە ءبىزدى دە الاڭداتادى. بارلىعىمىز ەل ىشىندە جانە اينالامىزدا تۇراقتىلىق بولعانىن قالايمىز. سوندىقتان الەمدە بولىپ جاتقان وقيعالاردان ساباق الۋىمىز كەرەك. ەلدىڭ بەرەكە-بىرلىگى مەن اماندىعى بارىنەن قىمبات. اسىرەسە بۇل قازىرگىدەي كەزەڭدە وتە ماڭىزدى. الەمدى جايلاعان پاندەمياعا جانە ەكونوميكالىق داعدارىسقا توتەپ بەرۋ ءۇشىن مەملەكەت بارلىق قاجەتتى شارالاردى قابىلداۋدا. بىراق بۇل جۇمىس بۇكىل ەل بولىپ, جۇمىلا بىلسەك قانا ءوز ناتيجەسىن بەرەدى.
«تورتەۋ تۇگەل بولسا, توبەدەگى كەلەدى» دەگەن دانا حالقىمىز. ءبىزدىڭ بارلىق جەتىستىكتەرىمىز, ەڭ الدىمەن, اۋىزبىرشىلىكتىڭ ارقاسى. وسىنى ۇمىتپاعان ءجون, – دەدى پرەزيدەنت ق.توقاەۆ.
ايتا كەتەيىك, وتىرىستا پرەمەر-مينيستر اسقار مامين, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسوي, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ, الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ, شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمى مۇرات ايتەنوۆ, سونداي-اق اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ماحامبەت دوسمۇحامبەتوۆ ءسوز سويلەدى.
