ءارى قاراي ەپتەپ تەرەڭدەپ كورسەك: عالامدا جان سانى 946 مىڭ (850 مىڭى داعىستاندا تۇرادى) اۆار دەيتىن حالىق بار. يمام ءشامىل مەن راسۋل عامزاتوۆ وسى حالىقتىڭ ۇلدارى. وسىلاردان 42 وليمپيادا جانە الەم چەمپيوندارى شىققان ەكەن. بەرگى جاعىن عانا سۋىرتپاقتاپ ايتساق: حادجىمۇراد موگومەدوۆ (ەركىن كۇرەس, اتلانتا – 1996), ساگيد مۇرتازاليەۆ (ەركىن كۇرەس, سيدنەي-2000), ماۋلەت باتىروۆ (ەركىن كۇرەس, افينا – 2004, بەيجىڭ – 2008) وليمپيادا جەڭىمپازى اتانىپتى. بۇعان الەمنىڭ كوپ مارتە چەمپيونى الي اليەۆتى قوسىپ قويىڭىز.
ال بار-جوعى 431 مىڭ قۇمىقتان: تەك قانا ءبىر ەركىن كۇرەس تۇرىنەن وليمپيادا چەمپيوندارى مەن جۇلدەگەرلەرى – سايپۋللا ابسايتوۆ, ماگومەد-گاسان ابۋشەۆ, راسۋل باتتالوۆ, يلياس بەكبۋلاتوۆ, باحتيار احمەتوۆ, الەم جانە ەۋروپا چەمپيوندارى مەن جۇلدەگەرلەرى – ناسرۋللا ناسرۋللاەۆ, ناريمان يسراپيلوۆ, مۇراد رامازانوۆ شىقسا, بارلىق كۇرەس تۇرلەرى بويىنشا 17 بالۋان وليمپيادا جانە الەم چەمپيونى اتانىپتى.
لەگزيندەر بولسا 385 مىڭ ادامدى قۇراپ وتىر. بىزگە قاراعاندا جان سانى 26 ەسە از. ال بالۋاندارىنىڭ ناتيجەسى بىزدەن كەم ەمەس. دزيۋدودان الەم چەمپيونى سادير ايۆازوۆ, تەلمان كۋربانوۆ جانە تاۋەلسىز ازەربايجان (وسى ەلدىڭ اتىنان كۇرەسكەن) تاريحىندا تۇڭعىش وليمپيادا جەڭىمپازى بولعان نازيم كۋربانوۆ بار. سامبودان الەم چەمپيونى اتانعان: ەلدار اليەۆ, نازير مامەداليەۆ, يسلام مامەدوۆ. ەركىن كۇرەستەن الەمنىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى رۋسلان اشۋراليەۆ, ت.ب. كەتە بەرەدى.
تاۋلىقتاردىڭ قۇرامىنداعى دارعىندار سانى 490,4 مىڭ ادامدى قۇراسا, 14 جىگىتى ارقيلى كۇرەس تۇرلەرىنەن وليپيادا جانە الەم, ەۋروپا چەمپيونى اتانىپ ۇلگەرىپتى. اتاپ ايتقاندا, 1995 جىلى الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك بالۋانى اتاعىنا يە بولعان, ەركىن كۇرەستەن الەمنىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى, ەۋروپانىڭ 4 دۇركىن چەمپيونى ماگومەد ازيزوۆ, ەۋروپا چەمپيونى الي يساەۆ, الەم كۋبوگىنىڭ ەكى مارتە يەگەرى رۋسلان كاراەۆ, ەۋروپانىڭ ەكى مارتە جەڭىمپازى, الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى بۋزاي يبراگيموۆ, ت.ب.
داعىستاننىڭ قۇرامىنا كىرەتىن جوعارىداعى ءتورت حالىقتان باسقا: نوعاي (40,4 مىڭ), لاك (161 مىڭ), تاباساران (118 مىڭ), اگۋل (28 مىڭ), تساحۋر (9,8 مىڭ), تات (0,2 مىڭ)... ت.ب. جۇرتتاردىڭ ۇلاندارى دا قاشاننان بەرى تۋ ۇستاپ, تۇلپار ءمىنىپ ۇيرەنگەن. اتاپ ايتقاندا, ەركىن كۇرەستەن وليمپيادا چەمپيونى شيرۆاني مۇرادوۆ (لاك), وليمپيادانىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى ناسي بۋلگاەۆ (اگۋل), دزيۋدودان الەم كۋبوگىنىڭ يەگەرى كامال حان-ماگومەدوۆ (تاباساران) جانە 2002 جىلى فۋتبولدان وتكەن الەم بىرىنشىلىگىندە «التىن گول» سوعىپ, تۇرىك قۇراماسىن قولا مەدالعا جەتكىزگەن يلحان مانسىز (نوعاي), ت.ب.
جوعارىداعى ۇلت- ۇلىستار سياقتى داعىستاننىڭ قۇرامىندا بولماسا دا, جالپى تاۋلىقتار دەيتىن اتقا يە قاباردين-بالقار (545 مىڭ), ادىگەي (128,5 مىڭ), وسەتيندەردىڭ (516 مىڭ) سپورتتا جەتكەن جەتىستىكتەرى ءبىزدى ون ورايدى. 128 مىڭ ادىگەيدىڭ 48 ۇلانى سامبو, ەركىن كۇرەس, گرەك-ريم, دزيۋدودان وليمپيادا, الەم, ەۋروپا چەمپيونى نەمەسە جۇلدەگەرى (الەم, ەۋروپا كۋبوگىنىڭ يەگەرلەرى) اتانىپ ۇلگەرگەن ەكەن. جەتىستىكتىڭ باسى 1948 جىلى وليمپيادانىڭ جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن گۋشە ياشاردان باستالسا, ءارى قاراي اتالاي ماحمۇد, ارامباي ەميج, اسلانبەك حۋشتوۆ, ت.ب. كەتە بەرەدى.
ال الەمدە جارتى-اق ميلليون وسەتيننىڭ جەتىستىگى ادىگەيلەردەن كەم تۇسپەيدى. ەركىن كۇرەستەن الەمنىڭ ءتورت دۇركىن چەمپيونى بەسيك كۋدۋحوۆ, ەكى دۇركىن چەمپيونى تايمۋراز دزگوەۆ, وليمپيادانىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى سوسلان انديەۆ, ءۇش دۇركىن چەمپيونى ارتۋر تايمازوۆ (وزبەكستان اتىنان كۇرەسكەن), الەم جانە ەۋروپا چەمپيوندارى: يبراگيم الداتوۆ, يۋ.گۋسوۆ, الان دۋداەۆ, اراۆات سابەەۆ, يربەك فارنيەۆ... ت.ب.
قاباردين-بالقار باۋىرلارىمىزدىڭ دا ونشاقتى جىگىتى كۇرەستە الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرىلگەن ەكەن. اتاپ ايتقاندا, بيليال ماحوۆ, مۋليد لامپەجەۆ, انزور ۋريشەۆ, الەكسەي كازيەۆ, ارسەن مايروۆ, راسۋل ماشەزوۆ...
وسى ورايدا, «تاۋلىقتار نەگە مىقتى» دەگەن سۇراق تۋارى انىق؟ ارينە, بۇعان ءوز تاراپىمىزدان دا جاۋاپ بەرۋگە بولار ەدى. بىراق ەلىمىزگە تانىمال باپكەر ماماندار جانە سپورت سالاسىن زەرتتەپ جازىپ جۇرگەن قالامگەر-جۋرناليستەر نە ايتار ەكەن؟!
