ءار اي سايىن جاڭارىپ تۇراتىن شاحماتشىلاردىڭ الەمدىك رەيتينگىنە زەر سالساق, ۇزدىكتەر تىزىمىندە قازاقستاندىقتاردى كورىپ, كوڭىلىمىز ءبىر مارقايىپ قالادى. اسىرەسە ءبىزدىڭ قىزداردىڭ قارقىنى كۇشتى. قازىرگى كەزدە قوس ارۋىمىز «توپ-20» ويىنشىنىڭ قاتارىنا ەنىپ وتىر. ولار – دينارا سادۋاقاسوۆا مەن جانسايا ابدىمالىك. ەكەۋى دە, اسا ءىرى حالىقارالىق دودالاردا دارالانىپ جۇرگەن مىقتىلار. ماسەلەن, قازان ايىنىڭ سوڭىندا 24 جاسقا تولعالى وتىرعان دينارا رامازانقىزى بەس جاسىنان باستاپ وسى ونەرگە دەن قويدى. سول كەزدەگى استانا قالاسىنداعى ح.وماروۆ اتىنداعى شاحمات كلۋبىندا شەبەرلىگىن شىندادى. 2010 جىلى – 14, 2012 جىلى – 17, 2014 جىلى – 28 جانە 2016 جىلى 20 جاستاعى قىزدار اراسىنداعى الەم بىرىنشىلىگىندە التىننان القا تاقتى. د.سادۋاقاسوۆا – ايەلدەر اراسىندا ازيا چەمپيونى اتانعان قازاقستاننىڭ تۇڭعىش تۇلەگى.
20 جاستاعى جانسايا ابدىمالىكتىڭ دە ورەلى ونەرى مەن تولاعاي تابىسىنا تامسانباۋ مۇمكىن ەمەس. اكەسى دانيار ءاشىروۆ بالاۋسا كەزىنەن ءوز پەرزەنتىن شاحماتقا باۋلي باستادى. التى جاسىندا الماتى قالاسىنىڭ چەمپيونى اتانعاننان كەيىن-اق ول كوپشىلىكتىڭ نازارىنا ىلىكتى. جانسايانىڭ ودان كەيىنگى ءجۇرىپ وتكەن جولى جارقىن جەڭىستەرگە تولى. ول دا ءتۇرلى جاس ەرەكشەلىكتەرى بويىنشا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك دودالاردا دارالاندى. 2017 جىلى يتاليانىڭ تراۆيزيو قالاسىندا 20 جاستاعى شاحماتشىلار اراسىندا ۇيىمداستىرىلعان الەم بىرىنشىلىگىندە 17 جاسار قازاق قىزى باس جۇلدەنى ولجالادى. وسى جارىستا ابدىمالىك 11 كەزدەسۋدىڭ توعىزىندا جەڭىسكە جەتىپ, بىرەۋىندە تەڭ ويناپ, تەك بىرەۋىندە عانا ۇتىلدى. ارينە, بۇل – وتە كەرەمەت كورسەتكىش!
شاحمات ونەرىندەگى قوس شىنارىمىز جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار بۋىنى اراسىنداعى جارىستاردا جاسىنداي جارقىراپ, كوپتەگەن تولاعاي تابىسقا قول جەتكىزدى. تىپتەن الەم بىرىنشىلىكتەرىندە دە سان مارتە دارالانعانى جايىندا دا جوعارىدا ايتتىق. ءبىراز ۋاقىتتان بەرى ولار ايەلدەر سايىسىندا وزدەرىن جاقسى قىرىنان كورسەتىپ, بىرقاتار ءدۇبىرلى دودادا ولجا سالدى. قازىرگى كەزدە فيدە رەيتينگىندە دينارا سادۋاقاسوۆا 12-ورىندا (2500 ۇپاي) تۇرسا, جانسايا ابدىمالىك 16-ساتىعا (2478) جايعاستى. وسىلايشا قازاقتىڭ قوس سۇلۋى جەر-جاھانداعى ەڭ مىقتى, ەڭ ويلى, ەڭ شەبەر شاحماتشىلاردىڭ الدىڭعى لەگىندە ءجۇر. بۇل جاعداي ءبىزدى قاتتى قۋانتىپ, ەرەكشە تەبىرەنتەدى. بىراق جانكۇيەرلەر دينارا مەن جانسايا بۇل بەلەستەردى باعىندىرۋمەن عانا شەكتەلىپ قالمايدى دەپ ۇمىتتەنەدى. ولاردىڭ الار اسۋلارى بۇگىنگىدەن دە بيىك بولۋعا ءتيىس. سونداي-اق «توپ-100» شاحماتشىنىڭ قاتارىندا قازاقستاننىڭ تاعى ءبىر وكىلى بار. ول – ءبيبىسارا اساۋباەۆا. 16 جاسار قىزىمىز ۇزدىكتەر تىزىمىندە 79 ورىندى (2378) يەلەنۋدە.
الەمدىك رەيتينگتىڭ كوشباسشىلارى جايىندا ايتار بولساق, حوي يفان اعارىپ الدا كەلەدى. ءتورت دۇركىن الەم چەمپيونى دەگەن اتاعى بار 26 جاستاعى ايگىلى قىتاي سپورتشىسى 2658 ۇپايدى ەنشىلەپ وتىر. ونى 33 جاستاعى ۇندىستاندىق كونەرۋ حامپي مەن 22 جاستاعى ۋكراينالىق الەكساندرا گورياچكينا وكشەلەپ كەلەدى. ولاردىڭ قورجىنىندا 2586 جانە 2582 ۇپايدان بار. 29 جاستاعى قىتايلىق تسزيۋي ۆەنتسزيۋن (2560) مەن 30 جاستاعى ۋكراينالىق ەكاتەرينا لاگنو (2546) ءتورتىنشى جانە بەسىنشى ورىنداردى يەلەنۋدە. سونىمەن قاتار ۋكراينانىڭ ماقتانىشتارى – ماريا (28 جاس, 2544) مەن اننا مۋزىچۋكتەر (30 جاس, 2535), گرۋزيالىق نانا دزاگنيدزە (33 جاس, 2524), ءۇندىستاننىڭ وكىلى حاريكا دروناۆاللي (29 جاس, 2515), قىتايدىڭ تۇلەگى تان چجۋني (29 جاس, 2510) سىندى ويىنشىلار وزىق وندىقتىڭ قاتارىندا.
ايەلدەردىڭ الەمدىك رەيتينگىندە رەسەيدىڭ – 19, قىتايدىڭ – 12, ءۇندىستاننىڭ – 8, ۋكراينا مەن گرۋزيانىڭ – 6, اقش-تىڭ – 5, فرانتسيانىڭ – 4, قازاقستان, ارمەنيا, ازەربايجان, پولشا, يسپانيانىڭ – 3, ماجارستان, موڭعوليا, تۇركيا, رۋمىنيا, بولگاريا, نيدەرلاند, يتاليانىڭ – 2, گەرمانيا, بەلارۋس, ليتۆا, شۆەتسيا, يندونەزيا, گرەكيا, شوتلانديا, وزبەكستان, انگليا, كۋبا جانە يراننىڭ 1 شاحماتشىسى بار.
ەرلەر رەيتينگىندەگى قازاقستاننىڭ جاعدايى ءماز ەمەس. ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇزدىك شاحماتشىسى رينات جۇماباەۆ بار-جوعى 91 ورىنعا تابان تىرەپ تۇر. 31 جاستاعى شىمكەنت قالاسىنىڭ تۋماسى قازىرگى كەزدە 2654 ۇپايدى يەمدەنۋدە. وكىنىشكە قاراي, وزگە جەرلەستەرىمىزدىڭ ناتيجەلەرى ودان دا تومەن. بۇل جاعداي وسى سپورت ءتۇرىنىڭ باسى-قاسىندا وتىرعان ازاماتتاردى ويلاندىرۋعا ءتيىس. سەبەبى بۇگىنگى تاڭدا كۇللى الەمدە شاحمات قارىشتاپ دامىپ كەلەدى. بارلىق قۇرلىقتا بەكزادا ونەرگە دەگەن قۇرمەت, «ويلىلار ويىنىنا» دەگەن قىزىعۋشىلىق ايرىقشا. ال وسىنداي باسەكەلەستىك بەلەڭ الىپ تۇرعان كەزەڭدە قازاقستان كوشتەن قالىپ قويسا, ەلدىگىمىزگە سىن.
ەرلەردىڭ ۇزدىكتەر تىزىمىندە ماگنۋس كارلسەن جەكە-دارا كوش باستاپ تۇر. ونىڭ ەنشىسىندە – 2863 ۇپاي بار. كەلەسى ايدىڭ اياعىندا 30 جاسقا تولعالى وتىرعان نورۆەگيانىڭ ماقتانىشى 2013 جىلى ءۇندىستاننىڭ جۇلدىزى ۆيشۆاناتان اناندتان ايلاسىن اسىرىپ, الەم چەمپيونى اتانعان ەدى. سول كەزدەن بەرى ول ەشىمىگە دەس بەرمەي كەلەدى. قارىمتا ماتچتى قايتا ءوز پايداسىنا شەشىپ, ءار جىلدارى ۇمىتكەرلەر تۋرنيرىندە توپ جارعان رەسەيلىك سەرگەي كارياكين مەن امەريكالىق فابيانو كارۋانانى قاپى قالدىرعان كارلسەنگە بۇگىنگى تاڭدا تەڭ كەلەر ەشكىم جوق.
چەمپيوندىق ءتاج ءۇشىن تارتىستا ماگنۋس كارلسەنگە ەسە جىبەرگەن فابيانو كارۋانا فيدە رەيتينگىندە ەكىنشى ورىندى يەلەنۋدە. 28 جاستاعى اقش-تىڭ وكىلى 2828 ۇپايدى يەمدەنۋدە. 28 جاستاعى قىتايلىق دين ليجەن (2791) ءۇشىنشى تۇعىرعا تۇراقتاسا, 30 جاستاعى فرانتسيالىق ماكسي́م ۆاشە-لاگراۆ (2784) ءتورتىنشى ساتىعا تابان تىرەدى. ولاردان بولەك, رەسەيلىك يان نەپومنياششي (30 جاس, 2784) مەن الەكساندر گريششۋك (37 جاس, 2777), ازەربايجاندىق شاحريار مامەدياروۆ (35 جاس, 2770), امەريكالىق ۋەسلي سو (27 جاس, 2770), ارمەنيالىق لەۆون ارونيان (38 جاس, 2767) جانە ازەربايجاننىڭ تاعى ءبىر مىقتىسى تيمۋر رادجابوۆ (33 جاس, 2765) ۇزدىك وندىقتىڭ ساناتىندا.
ەرلەر اراسىندا دا «توپ-100» تىزىمىندە رەسەي سپورتشىلارىنىڭ قاتارى قالىڭ. ولاردىڭ 22 ويىنشىسى ۇزدىكتەر ساناتىندا. سونىمەن قاتار اقش-تىڭ – 10, قىتايدىڭ – 8, ۋكراينانىڭ – 7, انگليا مەن ازەربايجاننىڭ – 5, ارمەنيا, ماجارستان, فرانتسيا, ءۇندىستاننىڭ – 4, يسپانيا مەن گەرمانيانىڭ – 3, شۆەتسيا, پولشا, يراننىڭ – 2, بولگاريا, ۆەتنام, چەحيا, مىسىر, گرۋزيا, ءباا, اۋستريا, يزرايل, نيدەرلاند, وزبەكستان, لاتۆيا, رۋمىنيا, قازاقستان, حورۆاتيا جانە پەرۋدىڭ – 1 شاحماتشىسى مىقتىلار قاتارىنا قوسىلدى.
