ازىق-ت ۇلىكتى مولايتۋ – باستى مىندەت

ازىق-ت ۇلىكتىڭ 12 تۇرىمەن قامتۋدا

ءبىرىنشى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ساپارحان وماروۆ بۇگىندە ءداندى جانە ءداندى-بۇرشاقتى داقىلداردى جيناۋ جۇمىستارى 99,4%-عا ورىندالعانىن مالىمدەدى. اكىمدىكتەردىڭ جەدەل مالىمەت­تەرى بويىنشا مايلى داقىلداردى جيناۋ جالعاسۋدا. رەسپۋبليكا بويىنشا ەگىن جيناۋ الاڭى 15,8 ملن گەكتاردى قۇراعان ەدى. ءار گەكتاردان 12,8 تسەنتنەر ورتاشا ونىمدىلىكپەن جيىنى 20,1 ملن توننا استىق باستىرىلدى. «ەگىن جيناۋ جۇمىستارى وتكەن جىلعا قاراعاندا ءبىر اي بۇرىن اياقتالعانىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. بۇعان قولايلى اۋا رايى مەن شارۋالاردىڭ تەحنيكالىق دايىندىعى ىقپال ەتتى. ەلەۆاتورلارعا استىق جەتكىزۋ 2019 جىلدىڭ وسى مەرزىمىندەگىدەن 1 ملن تونناعا ارتتى. كەلىپ تۇسكەن استىق­تىڭ 80%-ىنىڭ ساپالىق سيپاتتامالارى جو­عارى بولدى», دەدى س.وماروۆ.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان بيىلعى جولداۋىندا بەرىلگەن تاپسىرماعا سايكەس بارلىق الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى بويىنشا ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيىنە قول جەتكىزۋ مىندەتى العا قويىلدى. ونىڭ مونيتورينگى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ نەگىزگى 29 ءتۇرى بويىنشا جۇرگىزىلەدى. ونىڭ ىشىندە 12 تاۋار ءتۇرى بويىنشا ىشكى نارىق 100%-عا جانە ودان دا كوپ مولشەرگە قامتاماسىز ەتىلگەن. 11 ازىق-ت ۇلىك تاۋارى بويىنشا قامتاماسىز ەتۋ 80%-دان اسادى. بۇل حالىقارالىق اۋىل شارۋاشىلىعى ۇيىمى فاو-نىڭ جىكتەمەسى بويىنشا ءوزىن-ءوزى جەتكىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيى بولىپ سانالادى. ەندى تەك ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ 6 ءتۇرى بويىنشا ءوندىرىستى ۇلعايتۋ جانە ىشكى نارىقتى وتاندىق ونىمدەرمەن تولىق­تىرۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋ قاجەت. بۇل – قۇس ەتى, شۇجىق ونىمدەرى, ىرىم­شىك پەن سۇزبە, الما, قانت جانە بالىق. «بۇگىنگى تاڭدا مينيسترلىك ىشكى نارىق­تى وتاندىق ونىمدەرمەن مولايتۋ جو­نىندەگى 2021–2023 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپار جوباسىن دايىندادى. ءاربىر باعىت بويىنشا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ناقتى پۋلى انىقتالدى», دەدى س.وماروۆ.

قازىر قۇس ەتى بويىنشا ءوز ءوندىرىسىمىز­دىڭ كولەمى ىشكى نارىق قاجەتتىلىگىنىڭ 58%-ىن عانا جابادى. ىشكى نارىقتى تولىقتاي مولايتۋ ءۇشىن قۇس ەتىن ءوندىرۋ قۋاتىن قوسىمشا 171 مىڭ تونناعا ارت­تىرۋ قاجەت. بۇل مىندەت جاڭا قۇس فاب­ري­كالارىن ىسكە قوسۋ, سونداي-اق قۇس فابريكالارىنىڭ قولدانىستاعى قۋا­ت­ىن كەڭەيتۋ ەسەبىنەن 2023 جىل­دىڭ سوڭىنا دەيىن ىسكە اسىرىلادى. وتاندىق ءوندىرىس ەسەبىنەن قۇس ەتى يمپورتى كولە­مىن قىسقارتۋ ەل ەكونوميكاسىندا جىل سا­­يىن شامامەن 177 ملن دوللاردى نەمەسە 77 ملرد تەڭگەنى ساقتاپ قالۋعا مۇمكىن­دىك بەرەدى.

«اتالعان مىندەتتى ورىنداۋ ءۇشىن جالپى قۋاتى 285 مىڭ توننا قۇس ەتىن وندىرەتىن 19 قۇس فابريكاسى, ونىڭ ىشىندە بيىل جالپى قۋاتى 70 مىڭ توننا بولاتىن 6 قۇس فابريكاسى, 2021 – 2023 جىلدارى جالپى قۋاتى 215 مىڭ توننا بولاتىن 13 قۇس فابريكاسى ىسكە قوسىلا­دى. بۇل ىشكى نارىق قاجەتتىلى­گىن تولىق كولەمدە قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى س.وماروۆ.

ءسۇت ونىمدەرى يمپورتىنىڭ جالپى كولەمى شامامەن 500 مىڭ توننانى قۇرايدى.

«وتاندىق ءسۇت زاۋىتتارى بۇل تاۋارلاردى وزدەرى وندىرە الادى. بۇعان قوسا, ولاردىڭ وندىرىستىك قۋاتى تولىق جۇك­تەلمەگەن. ساپالى تاۋارلىق ءسۇت شيكى­زاتىن ءوندىرۋ كولەمىن ۇلعايتۋ ءۇشىن مي­نيستر­لىك ورتامەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ونەر­كاسىپتىك تاۋارلىق ءسۇت فەرمالارىن ىسكە قوسۋ جانە ولاردىڭ قۋاتتىلىقتارىن كەڭەيتۋ ەسەبىنەن تاۋارلىق ءسۇت ءوندىرىسىن ۇلعايتۋ مىندەتىن العا قويىپ وتىر», دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اتالعان ماسەلە جايىندا.

ءسۇتتى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن مينيسترلىك مىنا­داي شارالار قابىلدادى: ءسۇت فەرما­لارىن سالۋ كەزىندەگى مىندەتتى مەملەكەت­تىك ساراپتاما تالابى الىنىپ تاستال­دى, بۇل فەرمالاردى جوبالاۋ مەرزىمىن التى ايدان ءبىر جارىم ايعا دەيىن قىس­­قارتۋ­عا مۇمكىندىك بەردى. ەكىنشى دەڭ­­گەيدەگى بانكتەردىڭ كرەديتتەرىنە قول­­جەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماق­ساتىندا كرەديت سوماسىنىڭ 85%-نا دەيىن ينۆەستوردىڭ قارىزدارىن كەپىل­دەن­دىرۋ تەتىگى ەنگىزىلدى. ءسۇتتى, ساتىپ الىن­عان اسىل تۇقىمدى مالدى سۋبسي­ديالاۋ نورماتيۆتەرى, ينۆەستي­تسيا­لىق سۋبسيديالاۋ نورماتيۆتەرى قايتا قارال­دى. مالدىڭ ءوزىن كەپىلگە قويا وتى­رىپ, اسىل تۇقىمدى مالدى ساتىپ الۋدى قارجىلاندىرۋ قۇرالى ەنگىزىلدى. اتال­عان وزگەرىستەر اۋىل شارۋاشى­لىعى تا­ۋارىن وندىرۋشىلەرىنىڭ ىسكەرلىك بەل­سەن­دى­لىكتەرىنە وڭ اسەر ەتتى. ەگەر بۇ­دان بۇرىن جىلىنا 3-5 ونەركاسىپتىك ءسۇت فەر­ماسى ىسكە قوسىلسا, بيىل 33 ءسۇت فەر­ما­سى­نىڭ جوباسى ىسكە اسىرىلۋدا.

الما باقتارىن ارتتىرۋ قاجەت

وتاندىق شۇجىق ونىمدەرىمەن ىشكى نارىق 62%-عا قامتاماسىز ەتىلگەن. ونىڭ يمپورتى 33,3 مىڭ توننانى قۇراي­دى. مۇنىڭ 85%-ى كورشى رەسەيدەن اكەلى­نەدى. جالپى, ىشكى نارىقتى شۇجىق ونىم­­دەرى­مەن مولايتۋ جونىندەگى مىندەت ەت وڭدەۋشى كاسىپورىنداردىڭ اينالىم قار­جىلارىن تولىقتىرۋ جانە فەرمەر­لەر­دى مالدى سويۋعا وتكىزۋگە ىنتالاندىرۋ ەسەبىنەن ىسكە اسىرىلادى. سونداي-اق قۋاتى 103 مىڭ توننانى قۇرايتىن ەت وڭدەۋشى كاسىپورىنداردى سالۋ بويىنشا 9 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا.

مينيستر اتاپ وتكەندەي, قازىرگى ۋاقىت­تا رەسپۋبليكادا جالپى الاڭى 35,1 مىڭ گەكتار جەردە 216,5 مىڭ توننا الما وندىرىلەدى. بۇل ىسپەن 34 ءىرى كومپانيا, 195 ورتا, 1 370 شاعىن شارۋاشىلىق جانە جەكە قوسالقى شارۋاشىلىق اينالىسادى. ونەركاسىپتىك قارقىندى باقتاردا المانىڭ تۇسىمدىلىگى گەكتارىنا 40-45 توننانى, ال ۇساق جانە جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردا گەكتارىنا 7-10 توننانى قۇرايدى. سوندىقتان الما باقتارىنىڭ الاڭدارىن ۇلعايتۋ بويىنشا باستى نازاردى ءىرى جانە ورتا شارۋا­شىلىقتارعا اۋدارىپ, ۇساق شارۋا­شى­لىقتار مەن جەكە قوسالقى شارۋاشى­لىقتاردى كووپەراتيۆتەرگە بىرىكتىرۋ قاجەت.

«المانى جالپى تۇتىنۋ كولەمى 344,3 مىڭ توننانى قۇراسا, ونىڭ يمپورتى – 128 مىڭ توننا. ىشكى نارىقتى اتالعان ونىممەن مولايتۋ ءۇشىن 6,6 مىڭ گەكتار جەرگە جاڭا قارقىندى باقتار وتىرعىزۋ قاجەت», دەگەن س.وماروۆ ولاردى باق شارۋاشىلىعىمەن بۇرىننان اينالىساتىن الماتى, جامبىل جانە تۇركىستان وبلىستارىنا, شىمكەنت قالا­سىنا شوعىرلاندىرۋدى ۇسىندى. بۇل وڭىرلەردە قازىردىڭ وزىندە الاڭى 5,5 مىڭ گەكتار بولاتىن جوبالار پۋلى بار.

سوڭعى 5 جىلدا قانت قىزىلشاسى ەگىستىك­تەرىنىڭ الاڭى 9,8 ەسە, قانت قىزىل­شاسىنىڭ ونىمدىلىگى 1,3 ەسە, ال جالپى جيىنى 20 ەسەدەن استام ۇلعايدى.

«بۇل فاكتىلەر وتاندىق قانت سالاسى­نىڭ دامۋ الەۋەتى مول ەكەنىن راستايدى. ەندى قانت قىزىلشاسىنىڭ ەگىس الاڭىن كە­مىندە 2 ەسە ۇلعايتۋ قاجەت. 90-شى جىل­دارى رەسپۋبليكانىڭ 13 وڭىرىندە قانت قى­زىل­شاسى وتىرعىزىلعانىن ەسكەرە وتى­رىپ, بۇل جۇمىسقا ءاربىر وبلىس قاتى­سۋى ءتيىس دەپ ەسەپتەيمىز», دەدى مينيستر.

قازىرگى ۋاقىتتا وتاندىق ءوندىرىس قانتى­نىڭ تاپشىلىعى 240 مىڭ توننانى نەمەسە قاجەتتىلىكتىڭ جارتىسىنان كوبىن قۇرايدى. قانت قىزىلشاسى ەگىستەرىن ۇلعايتۋ, زاماناۋي اگروتەحنولوگيالاردى, ساپالى تۇقىمداردى پايدالانۋ جانە تەحنيكالىق قايتا جاراقتاندىرۋ ەسەبىنەن ونىڭ ونىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ ارقىلى ىشكى نارىقتى مولايتۋ بولجانىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا جۇمىس ىستەپ تۇرعان 4 قانت زاۋىتىن جاڭعىرتۋ, سونداي-اق جامبىل جانە پاۆلودار وبلىستارىندا جاڭا قانت زاۋىتتارىن سالۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋ قوسىمشا 180 مىڭ توننا قانت ءوندىرۋ ارقىلى تاپشىلىقتى قىسقارتۋعا جانە قامتاماسىز ەتۋ بو­يىنشا 80%-عا شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىردىڭ وزىندە ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالاۋ, وڭدەۋگە تاپسىرىلعان قانت قىزىلشاسىنىڭ ءار تونناسىن سۋبسيديالاۋ تۇرىندەگى سالانى قولداۋ شارالارى قابىلداندى.

«اگروونەركاسىپتىك كەشەن ونىمدەرى­نىڭ ەكسپورتىن ۇلعايتۋ جانە ىشكى نارىق­­تى مولايتۋ ماقساتىندا اۋىل شا­­رۋا­­­شى­لىعى مينيسترلىگى الداعى بەس جىلدا ترانسۇلتتىق كومپانيالار قاتى­ساتىن جوبالاردى قوسا العاندا, 380 ينۆەس­تي­تسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋدى جوس­پار­لاپ وتىر. ولاردىڭ اينالاسىندا اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ باسىم باعىت­تارى بويىنشا 7 ەكوجۇيە قالىپ­تاستى­رىلاتىن بولادى. سالاعا 5 ترلن تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسيا تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن س.وماروۆ.

ماسەلەنى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامين اۋىل شارۋا­شىلىعىنىڭ بارلىق قىزمەتكەرلەرىنە پاندەميا جاعدايىندا كوكتەمگى ەگىس جانە ەگىن جيناۋ جۇمىستارىن ۋاقتىلى ءارى ساپالى جۇرگىزگەنى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى, بۇل وتكەن جىلعىدان جوعارى ءونىم جيناۋعا مۇمكىندىك بەردى.

بۇۇ ازىق-ت ۇلىك جانە اۋىل شارۋا­شى­لى­ع­ى ۇيىمىنىڭ (FAO) بولجامدارى بويىنشا قازاقستان اقش, اۋستراليا, برازيليا جانە ارگەنتينا ەلدەرىمەن قاتار الەمدىك ازىق-ت ۇلىك حابتارىنىڭ بىرىنە اينالۋ ءۇشىن ۇلكەن الەۋەتكە يە. مەملەكەت تاراپىنان اوك-ءتى قولداۋدىڭ بارلىق قاجەتتى شارالارى كورسەتىلەدى, سۋبسيديالار بەرىلەدى (16 باعىت بويىنشا سۋبسيديالاردىڭ 47 ءتۇرى), جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرۋ جانە سالىق پرەفەرەنتسيالارى كوزدەلگەن. 2020 جىلدىڭ 8 ايىندا قابىلدانعان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى ءوندىرىسىنىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا سالىنعان ينۆەستيتسيالار وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىس­تىرعاندا 25,4%-عا, 54,7 ملرد تەڭ­گەگە دەيىن ۇلعايدى.

قۇرىلاتىن ۇلتتىق تاۋار وتكىزۋ جۇيەسى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ساق­تاۋ جاعدايلارىن جاقسارتۋعا, ونىڭ ءوندىرىسى مەن ماۋسىمارالىق كەزەڭدە نارىقتاعى كولەمىن ۇلعايتۋعا, سونداي-اق ەكسپورتتى ەداۋىر ارتتىرۋعا جول اشادى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ۇسىنعان نارىقتى وتاندىق ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىمەن مولىقتىرۋ جونىندەگى 2025 جىلعا دەيىنگى كەشەندى جوسپارعا سايكەس 5 ترلن-نان استام تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتا وتىرىپ, 380 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلاتىن بولادى, بۇل ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ ماڭىزدى تۇرلەرى – ەت, بالىق, جەمىستەر مەن كوكونىستەر, قانت, ءداندى, مايلى داقىلدار, ءسۇت ونىمدەرى بويىنشا 7 ەكوجۇيەنى قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«ىشكى نارىقتى وتاندىق ازىق-ت ۇلىك­پەن مولىقتىرۋ – ۇكىمەتتىڭ ستراتە­گيا­لىق مىندەتى» دەگەن ا.مامين, اۋىل شارۋا­شىلىعى مينيسترلىگىنە ءبىر اي ىشىن­دە نارىقتى وتاندىق ازىق-ت ۇلىك تاۋار­لارىمەن مولىقتىرۋ جونىندەگى كە­شەندى جوسپاردى قابىلداۋدى تاپسىر­دى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيستر­لىگى­نە ەكولوگيا, ۇلتتىق ەكونوميكا, قار­جى مينيسترلىكتەرىمەن بىرلەسىپ, ىشكى نارىق­تا جەتىسپەيتىن ونىمدەر ءوندىرى­سىن مەم­لەكەتتىك قولداۋ جانە ىنتا­لان­دىرۋ شارالارىن كەڭەيتۋ ماسەلە­لەرىن پىسىقتاۋ, بۇل رەتتە بالىق شارۋاشى­لىعى سالاسىن دا­مىتۋ جوسپارلارىن ەسكەرۋ تاپسىرىلدى. وڭىرلەردىڭ اكىم­دەرىنە اوك-تە جوسپارلانعان جوبالار­دىڭ ىسكە اسى­رىلۋىن جەكە باقىلاۋ­عا الۋ جانە قاجەت­تى ينجەنەرلىك ينفرا­قۇرىلىم­داردى جۇر­گىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق ينۆەس­تورلارمەن شيكىزاتتان باستاپ ەكس­پورت­قا دەيىنگى بۇكىل تىزبەك بويىنشا بار­لىق ماسەلەنى پىسىقتاۋ مىندەتتەلدى. سون­داي-اق پرەمەر-مينيستر قاجەتتى لوگيس­تي­كانى قامتاماسىز ەتۋ جانە وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ىشكى جانە سىرت­قى نارىقتاردا وتكىزۋدى ىلگەرىلەتۋ جو­نىن­دەگى شارالاردى قابىلداۋدى تاپسىردى.

فارماتسەۆتيكالىق ونەركاسىپتى دامىتۋ

سونداي-اق ۇكىمەت وتىرىسىندا فار­ماتسەۆتيكا ونەركاسىبىن دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى كەشەندى جوسپارى قارالدى. يندۋستريا جانە ينفراقۇ­رى­لىمدىق دامۋ ءمينيسترى ب.اتام­قۇلوۆ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ا.تسوي, «حيمفارم» اق ديرەكتورى ا.يسەنوۆا, «Dolce-pharm» جشس كوم­مەر­تسيا­لىق ديرەكتورى ب.دەمەۋوۆا, قازاق­­ستان­نىڭ فارماتسەۆتيكالىق جانە مەدي­تسي­نا­لىق ونىمدەردى وندىرۋشىلەر قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى گ.ماناقپاەۆانىڭ باياندامالارى تىڭدالدى.

2020 جىلدىڭ 8 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدىڭ فارماتسەۆتيكا ونەركاسىبىندەگى ءوندىرىس كولەمى 34,1%-عا نەمەسە 81,5 ملرد تەڭگەگە دەيىن, ينۆەستيتسيالار 5,2%-عا نەمەسە 4,1 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوستى. بەلگىلى كومپانيالاردىڭ قاتىسۋىمەن 41 جوبا ىسكە اسىرىلدى, ولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ ىرىلەرى – انتيبيوتيكتەر, الكولويدتەر, انتيسەپتيكتەر («حيمفارم» اق, «نوبەل افف» اق, «ابدي يبراحيم گلوبال فارم» جشس), سونداي-اق جەكە قورعانىش قۇرالدارى مەن حيرۋرگيالىق ماقتا («Kelun Kazpharma» جشس, «قاراعاندى فارماتسەۆتيكالىق كەشەنى» جشس, «Dolce» جشس) ءوندىرىسى بويىنشا جوبالار.

5 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلدى. ءدارى-دارمەكتەر مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى ساتىپ الۋداعى وتاندىق ون­دىرۋشىلەردىڭ ۇلەسى 30%-عا دەيىن ارتتى جانە تۇراقتى تۇردە ءوسۋ ۇستىندە (5 مىڭ­نان استام اتاۋ بويىنشا 88 شارت جاسالدى).

دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيى­مى­نىڭ باعالاۋى بويىنشا ەلدىڭ دارىلىك قاۋىپسىزدىگى مەنشىكتى فارماتسەۆتيكا ءوندىرىسى بولعان جاعدايدا كەمىندە 30% قامتاماسىز ەتىلەدى, ال قازاق­ستان 2025 جىلعا قاراي ءوز ءوندىرىسىنىڭ ۇلەسىن زاتتاي ماندە 50%-عا دەيىن جەتكىزۋ­دى كوز­دەپ وتىر. وسىلايشا, فارماتسەۆ­تيكا­لىق جانە مەديتسينالىق ونەركاسىپتى دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى كەشەندى جوسپارىنا سايكەس 77,8 ملرد تەڭگەگە 30-دان استام جاڭا ءىرى فارماتسەۆتيكالىق ءوندىرىس ىسكە قوسىلادى, بۇل ءدارى-دارمەك ءوندىرىسىنىڭ كولەمىن 2,5 ەسەگە (92-دەن 230 ملرد تەڭ­گەگە دەيىن), ەكسپورتتى 3 ەسەگە (25-تەن 75 ملرد تەڭگەگە دەيىن) ۇلعايتۋعا, 2 مىڭ­نان استام جوعارى بىلىكتى مامانداردى دايار­لاۋعا جانە ولارعا ارناپ تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا جول اشادى. 

ۇكىمەت باسشىسى وتاندىق فارماتسەۆتيكا ءوندىرىسى ءۇشىن, اسىرەسە كلينيكالىق جانە كلينيكاعا دەيىنگى سىناقتاردى ىنتالاندىرۋ تۇرعىسىنان مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن اۋقىمدى تۇردە كەڭەيت­ۋدى تاپسىردى. يندۋستريا, دەن­سا­ۋ­لىق ساقتاۋ جانە سىرتقى ىستەر مي­نيستر­­لىكتەرىنە دارىلەر ءوندىرىسىن ەلى­مىزدە جەر­گىلىكتەندىرۋگە Big Pharma – Top-50 تىزىمىنەن الەمدىك فارماتسەۆتيكا ون­دىرۋشىلەردى تارگەتتەۋ بويىنشا ۇسى­نىستار ەنگىزۋ تاپسىرىلدى. دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە ۇزاق­مەر­زىمدى كەلىسىمشارتتاردى ىسكە اسىرۋ تە­تىك­تەرىن كەڭەيتۋ, ەلدەگى دارىلىك زات­تار­دىڭ قاجەتتىلىگىن ناقتى جوسپارلاۋ مەن ايقىنداۋدى قامتاماسىز ەتۋ, مەدي­تسينالىق بۇيىمدار مەن ءدارى-دارمەكتەر­گە سىناقتار جۇرگىزەتىن زەرتحانا­لار­دىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن كۇشەيتۋ, كەشەندى جوسپاردى ىسكە اسىرۋدى ەسكەرە وتىرىپ, فارماتسەۆتيكا سالاسى ءۇشىن بىلىكتى كادرلار دايارلاۋ جونىندە شارالار قابىلداۋ مىندەتى جۇكتەلدى. وبلىستار مەن نۇر-سۇلتان, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىنىڭ اكىمدىكتەرىنە جەرگىلىكتى جەرلەردە ءدارى-دارمەكتەر مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى ساتىپ الۋ كەزىندە جەرگىلىكتى قامتۋ بويىنشا نىسانالى ينديكاتورلاردى (KPI) بەكىتۋ مىندەتتەلدى. «فارماتسەۆتيكا ونەركاسىبى – ەكونوميكانىڭ وتە ماڭىزدى سەكتورى جانە حالىقتىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعى قاۋىپسىزدىگىنىڭ نەگىزى», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ا.مامين.