ساياسات • 02 قازان, 2020

زاڭ بۇزعانداردىڭ ەسىمدەرى نەگە قۇپيا ساقتالادى؟

411 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قوس ازاماتتىق الىپ, ەكى ەلدەن دە حالقىنا جاسالاتىن الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتەردى الىپ جۇرگەندەر سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا دا بارشىلىق ەكەن. وندايلاردىڭ «زاڭدى بىلمەي قالدىق» دەپ ايتقانى سەنىمسىز. الايدا سوندايلارعا قارسى قولدانىلاتىن جاۋاپكەرشىلىك شارالارى وتە جەڭىل سياقتى, سوندىقتان ەكى جەپ بيگە شىعۋىن قويمايدى.

زاڭ بۇزعانداردىڭ ەسىمدەرى نەگە قۇپيا ساقتالادى؟

زاڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى باسقا مەملەكەتتىڭ ازاماتتىعىن السا, وندا سول ساتتەن باس­تاپ ول قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن جوعالتادى», دەيدى. بىراق ءبىر بارماعىن ىشىنە بۇككەن قۋ ءتۇرلى ايلا-شارعىمەن قازاقستان ازاماتى دا بولىپ قالا بەرەدى ەكەن. ءسويتىپ, زاڭسىز ارەكەت جاسايدى. ماسەلەن, رەسەيدىڭ ازاماتتىعىن العان ساتتەن باستاپ ادامعا قازاقستان ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن پاي­دالانۋعا, سونىڭ ىشىندە زەينەتاقى جانە باسقا دا الەۋمەتتىك تولەمدەر الۋعا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كاسىپورىندارىندا تىركەلمەي جۇمىس ىستەۋگە, اقىسىز ءبىلىم الۋعا, مەديتسينالىق قىزمەتتەر الۋعا, اتىس قارۋىن ساقتاۋعا جانە الىپ جۇرۋگە  جانە ت.ب. رۇقسات ەتىلمەيدى. وسىنى بىلسە دە ەكى ەلدىڭ دە ازاماتتىعىن الىپ, ەكى جاق­تىڭ دا جەڭىل­دىكتەرىن الىپ جۇرە بەرەدى. 

قوس ازاماتتىق الىپ جۇرگەنى ءۇشىن تارتاتىن جاۋاپكەر­شىلىك تەك ەلدەن شىعارىلۋ نەمەسە ايىپپۇل تولەۋمەن شەكتەلەدى. ال ايىپپۇلدىڭ كولەمى اقتك 496-بابىنا سايكەس بار بولعانى 100-دەن 300 اەك (2778 تەڭگە) مولشەرىندە عانا.  وبلىستىق پد-نىڭ كوشى-قون قىزمەتى­نىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا جەرىمىزدە تۇرعانىمەن قازاق­ستان ازاماتتىعىنان شىعۋشىلار سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. ماسەلەن, بىلتىر وندايلاردىڭ سانى 463 بولسا, بيىلعى سەگىز ايدىڭ ىشىندە عانا 303 ادام بولىپتى. بۇلار­دىڭ ءبارى دە نەگىزىنەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ازامات­تىعىن قابىلداعاندار. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىعىنان شىعىپ, بىراق پاسپورتى مەن جەكە كۋالىگىن پايدالانعان 24 ادام جاۋاپقا تارتىلعان. سونىڭ ىشىندە بيىل 5-ءۋى ەلدەن تىس جەرگە شىعارىلعان, ال 2019 جىلى وندايلاردىڭ بارلىعى 19 بولىپ,  سونىڭ 4-ەۋى ەل اۋماعىنان شىعارىلعان.

ءبىر قىزىعى, پوليتسيا دەپارتامەنتى ونداي ادامداردىڭ اتى-جوندەرىن دە كورسەتە المايدى. زاڭدى بۇزعانى بەلگىلى, بىراق ولاردىڭ ەسىمدەرى زاڭمەن قورعالىپ, جەكە دەرەكتەرى ايتىلمايتىنى قىزىق ەمەس دەپ كور. ەگەر قازاقستاندا تۇرىپ, قازاقستان ازاماتتىعىنان شىققان ادامداردىڭ اتى-جوندەرى جاريالانىپ تۇرسا جانە ولاردىڭ سوڭعى قىزمەت ەتكەن ورىندارىنا قاتىناس قاعازى جىبەرىلەتىن بولسا, پرەزيدەنتىمىزدىڭ ءوزىنىڭ نازارىن اۋدارعان مۇنداي بۇزۋشىلىقتار بولماس ەدى.

قازاقستان ازاماتتىعىنان شىقپاعان ادامداردىڭ وزدەرىندە زەينەتاقى الىپ جۇرەتىنى رەسەي فەدەراتسيا­سىنىڭ ورگاندارىن دا الاڭداتا باستاعان سياقتى. ويتكەنى, ەكىجاقتى كەلىسىم بويىنشا ەكى ەلدىڭ ءبىرىنىڭ زاڭىن بۇزعان ادام ەكىنشى ەلدىڭ اۋماعىندا تۇرسا, ول تۋرالى حابارلانادى نەمەسە قاجەت بولعان جاعدايدا ۇستالىپ بەرىلەدى ەمەس پە؟ سوندايلاردىڭ ءبىرى «ا» (جوعارىدا ايتقانىمىزداي اتى-ءجونىن تولىق ايتپايدى) «دەگەن ازاماتقا قاتىستى اكىمشىلىك سيپاتتاعى شارالار قولدانىلدى, قازاقستاننىڭ قۇجاتتارى الىندى, وسى فاكتى تۋرالى اقپارات سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى مەملەكەتتىك زەينەتاقى تولەۋ ورتالىعىنا جىبەرىلدى» دەپ جازادى پد-ءنىڭ كوشى-قون قىزمەتى باسقارماسى. ودان ءارى وسى قىزمەتتىڭ انىقتاماسىندا مىناداي دەرەك جازىلعان: «وسىنداي جاعداي ازامات «ز»-دان دا انىقتالدى, وسى ۋاقىتقا دەيىن پەتروپاۆل قالاسىنداعى وڭتۇستىك ورال تەمىر جولى قىزمەتكەرلەرىنىڭ اراسىندا دا قوس ازاماتتىق فاكتىلەرى انىقتالۋدا, مىسالى, ازامات «ن» انىقتالعان جاعداي بويىنشا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى, وعان 200 اەك مولشەرىندە ايىپپۇل سالىندى».

ءسويتىپ, بۇزۋشىلاردىڭ كىم ەكەنىن دە اتاپ, تۇستەپ بىلە الماي «ا», «ب» دەپ وتىردىق. ءبارى دە زاڭدارىمىزدىڭ سولقىلداقتىعىنان ەكەنى داۋسىز.

 

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار