37 ميلليارد سالىق تولەدى
سەنات دەپۋتاتتارى «2007 جىلعى 27 ماۋسىمداعى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى بىرلەسكەن اسكەري وقۋ-جاتتىعۋلار وتكىزۋ تۋرالى كەلىسىمگە تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىن قابىلدادى.
زاڭعا سايكەس, 2017 جىلدان باستاپ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ تولىق قۇقىلى ەكى مۇشەسى – ءۇندىستان مەن پاكىستانعا بىرلەسكەن اسكەري وقۋ-جاتتىعۋلارعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى.
«حاتتامانىڭ ماقساتى – ۇيىم شەڭبەرىندە اسكەري وقۋ-جاتتىعۋلاردى وتكىزۋ ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىز سانالاتىن كەلىسىمگە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا ەنگەن كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ قوسىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, 2017 جىلعى ماۋسىمدا استانادا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ سامميتىندە وڭىرلىك جانە حالىقارالىق ارەنادا ءرولىن ايتارلىقتاي نىعايتقان, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا ءۇندىستان مەن پاكىستاننىڭ قوسىلۋى تۋرالى تاريحي شەشىم قابىلدانعان-دى. وسىعان بايلانىستى كەلىسىمگە تولىقتىرۋ ەنگىزۋ قاجەتتىگى تۋىندادى», دەدى زاڭ جوباسىن سەناتورلارعا بايانداعان قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى تيمۋر داندىباەۆ.
كەلىسىم شەڭبەرىندە ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىندا 2 جىلدا 1 رەت كەزەكپەن تەررورعا قارسى باعىتتاعى «بەيبىت ميسسيا» دەپ اتالاتىن بىرلەسكەن اسكەري وقۋ-جاتتىعۋلار وتكىزىلەدى. مۇنداي وقۋ-جاتتىعۋلاردى وتكىزۋ قارۋلى كۇشتەردىڭ كاسىبي داعدىلارى مەن جاۋىنگەرلىك دايارلىعىن ارتتىرۋعا جانە ولاردىڭ اراسىندا ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋعا ىقپال ەتەدى.
«حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ قارۋلى كۇشتەرى اراسىندا ءارى قاراي ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا قىزمەت ەتەتىنىنە سەنىمدىمىن. زاڭدى قابىلداۋ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا قاراجات ءبولۋدى قاجەت ەتپەيدى, سونداي-اق تەرىس الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, قۇقىقتىق جانە ەكولوگيالىق سالدارعا اكەپ سوقتىرمايدى», دەدى ت.داندىباەۆ.
بۇدان كەيىن ءسوز العان سەناتور تالعات مۇساباەۆ حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ ارقىلى بىرلەسكەن اسكەري وقۋ-جاتتىعۋلاردى وتكىزۋ گەوگرافياسىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك مول ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«حاتتامانىڭ ماقساتى – شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ بارلىق مۇشە مەملەكەتتەرىنە تولىق قۇقىقتىق جاعداي جاساۋدى قامتاماسىز ەتۋ. اتاپ ايتقاندا 2017 جىلدان باستاپ ۇيىمنىڭ قۇقىلى مۇشە مەملەكەتتەرى اتانعان ءۇندىستان مەن پاكىستانعا ۇيىم مۇشەلەرىنىڭ تەرريتوريالارىندا وتەتىن بىرلەسكەن اسكەري وقۋ-جاتتىعۋلارىنا, بىرلەسكەن اسكەري انتيتەررورلىق جاتتىعۋلارىنا قاتىسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ت.مۇساباەۆ.
ءوز كەزەگىندە سەنات توراعاسى م.اشىمباەۆ قازىرگى تاڭدا الەم بويىنشا گەوساياسي احۋالدىڭ قيىنداي تۇسكەنىن جەتكىزدى. شارتاراپ جاڭا سىن-قاتەرلەرگە بەتپە-بەت كەلىپ وتىر. سوندىقتان تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ, تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋ – ەڭ ماڭىزدى ماسەلە. سەنات توراعاسى وسى تۇرعىدان كەلگەندە, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن جەتكىزدى.
ء«بىز وڭىرلىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وسى ۇيىم اياسىندا بىرلەسىپ ارەكەت ەتۋىمىز كەرەك. ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ ارقىلى جاڭا قاۋىپتەرگە قارسى تۇرۋدا الەۋەتىمىزدى كۇشەيتەمىز. بۇگىن قابىلداپ وتىرعان زاڭ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ تيىمدىلىگىن ودان ءارى ارتتىرادى دەپ سەنەمىز», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونداي-اق دەپۋتاتتار «2012 جىلعى 3 مامىردا ليۋكسەمبۋرگتە قول قويىلعان حاتتامامەن ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردى ەسكەرە وتىرىپ, 2008 جىلعى 26 ماۋسىمدا استانادا قول قويىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن ليۋكسەمبۋرگ ۇلى گەرتسوگتىگىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى تابىس پەن كاپيتالعا سالىناتىن سالىقتارعا قاتىستى قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ جانە سالىق سالۋدان جالتارۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى كونۆەنتسياعا تولىقتىرۋ ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىن قابىلدادى.
اتالعان قۇجات جونىندە قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆ بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, زاڭ سالىق سالۋدان ديۆيدەندتەردى بوساتۋ ماقساتىندا ەل بيۋدجەتىنىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ قاجەتتىلىگىنە نەگىزدەلگەن. بۇل مەملەكەتتىك مەنشىكتەگى ليۋكسەمبۋرگتە تىركەلگەن وتاندىق كاسىپورىندارعا قولدانىلادى.
«قولدانىستاعى كونۆەنتسياعا تولىقتىرۋ ەنگىزۋ تولەنەتىن ديۆيدەندتەردى مەملەكەتتىك مەنشىككە بايلانىستى سالىق سالۋدان بوساتۋ ارقىلى ەل بيۋدجەتىنىڭ مۇددەسىن قورعاۋ قاجەتتىگىنەن تۋىنداپ وتىر.
پروتوكول ارقىلى ديۆيدەندتەردىڭ ءىس جۇزىندەگى يەلەرىن ناقتىلادىق. قازاقستاندا – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى, ورتالىق نەمەسە جەرگىلىكتى بيلىك ورگانى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بانكى نەمەسە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتىنە تولىق تيەسىلى كەز كەلگەن باسقا مەكەمە.
حاتتامانىڭ باستى ماقساتى – ليۋكسەمبۋرگ اۋماعىندا تىركەلگەن كاسىپورىنداردىڭ اكتسيالارىن يەلەنگەن جاعدايدا ليۋكسەمبۋرگ تاراپىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتىنە تولەنەتىن ديۆيدەندتەردى سالىق تولەۋدەن بوساتۋ.
سوڭعى 10 جىلدا ەكى مەملەكەت اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 106 ملن دوللارعا جەتتى. وسى ۋاقىت ىشىندە ليۋكسەمبۋرگتەن قازاقستان ەكونوميكاسىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيالار اعىنى 1,4 ملرد دوللاردى قۇراعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. قازاقستاندا ليۋكسەمبۋرگ كاپيتالى قاتىسۋىمەن 27 زاڭدى تۇلعا, فيليال مەن وكىلدىك قىزمەت ەتىپ جاتىر. ولار 2019 جىلى 37 ملرد تەڭگە سالىق تولەدى. حاتتامانى ىسكە اسىرۋ مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن قارجى شىعىندارىن تالاپ ەتپەيدى», دەدى ە.جاماۋباەۆ.
جاستاردىڭ كوبى اسكەرگە جارامسىز
سەناتتىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار بىرقاتار ساۋالدار جولدادى. التىنبەك نۇح ۇلى اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ جۇمىسىن قالپىنا كەلتىرۋدى كەزەڭ-كەزەڭىمەن شەشۋگە بايلانىستى ماسەلە كوتەردى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسويعا ساۋال جولداعان دەپۋتاتتى اۋىلدىق جەردەگى قاشىقتان ءبىلىم الاتىن مەكتەپتەر ماسەلەسى تولعاندىرادى. مۇنداي مەكتەپتەر سانيتارلىق-ەپيدەميالىق تالاپتار مەن قاشىقتىق شارالارىن ساقتاي وتىرىپ, ادەتتەگى قالىپتا وقي الادى.
اۋىلدىق مەكتەپتەردىڭ وقۋ جابدىقتارى جەتكىلىكسىز ءارى ءبىلىم بەرۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ دەڭگەيى تومەن. اۋىلدىق جەرلەردە ينتەرنەت ساپاسىنىڭ ناشارلىعى كارانتين كەزىندە مەكتەپتە ونلاين-رەجىمدە ساباق وتكىزە الماۋىنىڭ باستى سەبەپتىڭ ءبىرى. سونداي-اق اۋىل وقۋشىلارىنىڭ كوپشىلىگىندە قاشىقتان وقۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ينتەرنەت تە, كومپيۋتەر دە جوق.
«پاندەميا ەلىمىزدەگى ينتەرنەت بايلانىسى ءالسىز ءارى جالپى جۇكتەمەگە توتەپ بەرە المايتىنىن كورسەتتى. وسىدان وقۋشىلاردىڭ اقپاراتتىق-كومپيۋتەرلىك ساۋاتىنىڭ ساپاسى مەن دەڭگەيى تۋرالى ماسەلە تۋىندايدى. اۋىلدا ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس مەملەكەتتىك سانيتارلىق دارىگەرىنىڭ قاۋلىسىنا اۋىلدىق جەردە ورنالاسقان 181-دەن 600 ادامعا دەيىنگى وقۋشىسى بار, سىنىپتاعى بالالاردىڭ سانى 15 ادامعا دەيىنگى مەكتەپتەردىڭ جۇمىس ىستەۋىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن شەشۋ بولىگىندە وزگەرىس ەنگىزۋ قاجەت», دەدى التىنبەك نۇح ۇلى.
سەنات دەپۋتاتى نۇرجان نۇرسيپاتوۆ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ە.توعجانوۆقا بالالاردى اسكەري-پاتريوتتىق, وتانشىلدىق رۋحتا تاربيەلەۋ تۋرالى دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى.
«ۇلتتىق رۋحاني قۇندىلىقتارمەن, وتانشىل سەزىممەن سۋارىلعان بالا عانا ەرتەڭ مەملەكەتتىڭ قاۋىپسىزدىگىنە, تاۋەلسىزدىگىنە الاڭدايتىن, وتانىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى موينىنا الا بىلەتىن ازامات بولىپ وسەدى. اسكەر قاتارىندا ءبىلىمدى, بىلىكتى ساربازعا اينالادى. قوعام مۇددەسىن بارىنەن بيىك قوياتىن ازامات رەتىندە قالىپتاسادى. وتاندى قورعاۋ – ءاربىر قازاقستان ازاماتىنىڭ ابزال بورىشى. ول ەڭ الدىمەن, وتانشىلدىقتان, اسكەري-پاتريوتتىق تاربيەدەن باستالادى», دەدى سەناتور ءوزىنىڭ ساۋالىندا.
ن.نۇرسيپاتوۆ 2019 جىلدى ەلباسى «جاستار جىلى» دەپ جاريالاعانىن, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ مەملەكەت تاراپىنان جاستاردى قولداۋعا جانە ولاردى وتانشىلدىق رۋحتا تاربيەلەۋگە ايرىقشا نازار اۋدارىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
«جىل سايىنعى əسكەرگە شاقىرىلاتىن ازاماتتاردىڭ سانى 300 مىڭعا جۋىق. سونىڭ 40 مىڭىنىڭ عانا دەنساۋلىعى اسكەري بورىشىن وتەۋگە جارامدى. اسكەر قاتارىنا شاقىرۋ قاعازىن العان ازاماتتاردىڭ 25,4 پايىزى اسكەري قىزمەتكە پسيحولوگيالىق جانە مورالدىق تۇرعىدا دايىن ەمەس. اسكەري قىزمەتكە شاقىرىلۋدان جالتارۋ ماسەلەسى ءالى دە كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن جوق», دەدى سەناتور.
دەپۋتات ناسيحات جۇمىسى اياسىندا اسكەري-پاتريوتتىق رۋح, مادەنيەت پەن ۇلتتىق تاريحتى, ۇلت باتىرلارىن, ءوز كاسىبىنىڭ شەبەرى بولعان وتاندىق تۇلعالاردى ناسيحاتتايتىن حابارلار, فيلمدەر ءتۇسىرىلىپ, كىتاپتار شىعارىلىپ, ينتەرنەت-كونتەنت جاسالعانى ءجون ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق اسكەري-پاتريوتتىق تاربيە ماسەلەسى قولدانىستاعى زاڭنامادا بەكىتىلمەگەنىن ايتا كەلىپ, اسكەري-پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باستى تاپسىرمالارىنىڭ ءبىرى رەتىندە زاڭنامالىق تۇرعىدا بەكىتۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى.
سۋبسيديا تالابىن ازايتۋدى سۇرايدى
دەپۋتات عۇمار دۇيسەمباەۆ مال شارۋاشىلىعىن سۋبسيديالاۋ ەرەجەلەرىن وزگەرتۋ قاجەت دەپ سانايدى. بۇل تۋرالى ۇكىمەت باسشىسىنا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا ايتتى.
دەپۋتاتتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, ەلىمىزدە وندىرىلەتىن تاعام ونىمدەرى كولەمىن ارتتىرۋ جانە يمپورتتىق ازىق-ت ۇلىكتەردى ازايتۋ – پاندەميا كەزەڭىندە ەرەكشە سيپاتتاعى وتكىر ماسەلە. بۇل تۋرالى مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا «اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتپاي, باسەكەگە قابىلەتتى ەكونوميكا قۇرۋ مۇمكىن ەمەس» دەپ ايتقانىن ەسكە سالدى.
«وسى باعىتتا بەرىلەتىن سۋبسيديالاۋ ەرەجەلەرى مال بورداقىلاۋ ورىندارىندا ءبىر مەزگىلدە كوپ مولشەردە مال باسىنىڭ بولۋىن تالاپ ەتەدى. ونىڭ تالاپتارىن كىشى شارۋاشىلىق تۇگىلى, ءىرى شارۋاشىلىقتاردىڭ ءوزى ورىنداي الماي وتىر», دەدى سەناتور.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, قولدانىستاعى ەرەجەدە ءىرى قارا مالىن بورداقىلاۋ ورىندارىندا ءبىر مەزگىلدە 5000 باس مالدى ۇستاۋ قاجەت. وسى ورايدا, قاتال كونتينەنتالدى, قۇرعاق كليماتتى جاعدايىمەن ەرەكشەلەنەتىن, اۋىز سۋ تاپشى اتىراۋ مەن ماڭعىستاۋ وبلىستارىنىڭ كاسىپكەرلەرى ءبىر مەزگىلدە 2000 باس ءىرى قارا سانىن 500 باسقا دەيىن ءتۇسىرۋ تۋرالى مينيسترلىككە ۇسىنىس ەنگىزگەنىن اتاپ ءوتتى.
جەرگىلىكتى جەردە شابىلعان ءشوپ جەتكىلىكسىز بولۋىنا بايلانىستى مال شارۋاشىلىعىنا قاجەتتى قوسپا قۇراما جەم مەن ازىقتىق ءدان ەلىمىزدىڭ استىقتى ايماقتارىنان ساتىپ الىنىپ, تاسىمالدانىپ جەتكىزىلەدى. بۇل فەرمەرلەرگە قارجىلاي اۋىرتپالىق تۇسىرەدى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, وسىنىڭ ءبارى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا جانە ايماقتاردى جەرگىلىكتى ەت ونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتۋگە كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر.
«ەلىمىزدە جاڭا دامىپ كەلە جاتقان كىشى شارۋاشىلىقتاردى كوتەرۋ جانە ءوزىمىزدى تازا ساپالى ەت ونىمدەرىمەن قامتاماسىزۋ ەتۋ ءۇشىن بورداقىلاۋ الاڭدارىندا ءبىر مەزگىلدە تۇراتىن مال سانىن تومەندەتۋ قاجەت دەپ سانايمىز», دەدى سەناتور.
دەپۋتات نۇرلان بەكنازاروۆ پرەمەر-مينيسترگە جولدانعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا كومىرسۋتەكتەر بويىنشا ەلەكتروندى اۋكتسيوندار ۇيىمداستىرۋ تارتىبىنە بايلانىستى ماسەلەلەردى قوزعادى.
ونىڭ سوزىنە ساي, ەلدە شەتەلدىك ينۆەستورلارعا جەر قويناۋىن پايدالانۋ قۇقىعىن قايتا ساتاتىن دەلدالدار كوپ. سەناتور جەر قويناۋىن پايدالانۋعا, ونىڭ ىشىندە شەتەلدىك كومپانيالارعا بەرۋدىڭ ترانسپارەنتتىك ەمەس مەحانيزمىن قۇرۋ ارەكەتى قوعامداعى الەۋمەتتىك شيەلەنىستەرگە اكەلۋى مۇمكىن ەكەنىن جەتكىزدى.
«كودەكس قابىلدانعاننان بەرگى 2,5 جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى ونى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قاجەتتى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردى دايىندادى جانە وسى كەزەڭدە كومىرسۋتەكتەر سالاسىندا بىردە-ءبىر كونكۋرس وتكەن جوق. وسىلايشا كونكۋرس ءۇشىن جەر ۋچاسكەلەرىنىڭ جاساندى جەتىسپەۋشىلىگى قالىپتاسىپ, ناتيجەسىندە ەل ايماقتارىنا تارتىلاتىن ينۆەستيتسيا كولەمى ايتارلىقتاي تومەندەدى», دەدى ن.بەكنازاروۆ.
سەنات دەپۋتاتىنىڭ پىكىرىنشە, مينيسترلىك قابىلداعان ەرەجەلەردە ءىس جۇزىندە قاتىسۋشىلارعا اشىق ەمەس جانە تەڭ ەمەس جاعدايلار جاساي وتىرىپ, كاسىپكەرلەر ءۇشىن زاڭنامادا كوزدەلمەگەن شەكتەۋلەر ورناتىلعان. قابىلدانعان ەرەجەلەر پرەزيدەنتتىڭ اشىق ۇكىمەت تۋرالى, حالىقتىڭ اقپاراتقا قولجەتىمدىلىگى, سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك رەسۋرستاردى قوعامدىق باقىلاۋ تۋرالى تاپسىرمالارىنا قايشى كەلەدى. سونىمەن قاتار ەرەجەلەردىڭ كەمشىن تۇسى كوپ.
«ەلەكتروندى اۋكتسيونداردىڭ وپەراتورى رەتىندە جارعىلىق كاپيتالىندا مەملەكەتتىڭ قاتىسۋى بار كوممەرتسيالىق ۇيىم تاڭدالدى جانە وعان مەملەكەتتىك فۋنكتسيالاردىڭ ءبىر بولىگى سەنىپ تاپسىرىلدى, ونى بەرۋ زاڭمەن قاراستىرىلماعان. سونىمەن بىرگە وپەراتور الدىن الا ساتىلاردا, سونداي-اق اۋكتسيون كەزىندە بولۋى مۇمكىن تەرىس ءىس-ارەكەتتەرى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك تارتپايدى. وپەراتوردى سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىق قۇرامى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ دا كۇمان تۋدىرادى», دەدى سەنات دەپۋتاتى.
مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسقارۋ شەشىمدەرىندەگى جانە كومىرسۋتەكتەر بويىنشا ەلەكتروندى اۋكتسيوندار وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋداعى كەمشىلىكتەر الەۋەتتى جانە شىنايى ينۆەستورلارمەن سپەكۋلياتيۆتى كەلىسىمشارتتار ۇيىمداستىراتىن ءتۇرلى دەلدالدىق جانە رەيدەرلىك كومپانيالاردىڭ جاندانۋىنا سەبەپشى.
وسىعان وراي سەناتورلار نۇرلان بەكنازاروۆ, قاناتبەك سافينوۆ جانە ءلاززات سۇلەيمەن ۇكىمەت باسشىسىنا جولداعان ساۋالىندا ەڭ ماڭىزدى تابيعي رەسۋرستاردى بەرۋ بويىنشا ەلەكتروندى اۋكتسيوندار كەزىندە قوعامدىق باقىلاۋدى ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا ساراپشىلار مەن قوعامدى تارتۋ قاجەتىن اتاپ ءوتتى.
قۇس تۇماۋى ءورشىپ تۇر
سەناتور دۇيسەنعازى مۋسين قۇس تۇماۋىنىڭ ەكونوميكالىق زالالىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. سەبەبى, ەلىمىزدە قۇس ەتىنىڭ 45 پايىزى يمپورتتالاتىنىن ەسكەرسەك, قۇس تۇماۋى سالدارىنان بۇل كورسەتكىشتىڭ وسەتىنى ءسوزسىز. بۇل وتاندىق ونىمدەر باعاسىنىڭ قىمباتتاۋىنا الىپ كەلۋى مۇمكىن.
ەكىنشىدەن, مۇنىڭ سالدارى ءۇي قۇستارىنىڭ يەلەرىنە عانا ەمەس, مەملەكەت تاراپىنان كارانتيندىك جانە ۆەتەرينارلىق-سانيتارلىق ءىس-شارالاردى جۇرگىزۋدى ەنگىزۋگە اۋرۋ قۇستاردى جويۋعا, جاپپاي ۆاكتسيناتسيالاۋعا, قۇس يەلەرىنە وتەماقى بەرۋگە مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە قوسىمشا سالماق تۇسىرەدى.
وعان قوسا, دەپۋتات اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ ءتيىستى كوميسسيالارى كەي شارۋاشىلىقتاردا قۇس شىعىنىنىڭ تەحنولوگيالىق, وندىرىستىك سەبەپتەرىن انىقتاۋدا, قۇس تۇماۋىنان ولگەن قۇستاردىڭ ناقتى سانىن ەسەپتەۋدە قاتەلىكتەردى انىقتاعانىن ايتىپ وتىر.
«اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ سوڭعى مالىمەتتەرى بويىنشا, قازاقستاننىڭ بىرنەشە ءوڭىرىنىڭ 117 ەلدى مەكەنىندە ىندەتتەن 576 مىڭ باس ءارتۇرلى قۇس ولگەن. ال قازاقستان قۇس وسىرۋشىلەر وداعىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا, قۇس تۇماۋىنان سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا 2 قۇس فابريكاسىندا 768,8 مىڭ باس جانە قوستاناي وبلىسىندا ءبىر قۇس فابريكاسىندا 360 مىڭ باس قۇس شىعىنى تىركەلگەن. تەك ءۇش قۇس فابريكاسىندا قىرىلعان قۇستىڭ سانى 1 ملن 128 مىڭنان اسقان», دەدى سەناتور.
وسىعان وراي د.مۋسين قۇس تۇماۋىنىڭ ءورشۋ سەبەپتەرىنە, ءتيىستى ۆەتەرينارلىق ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋىنا تەكسەرۋ جۇرگىزۋ, قۇستارعا مىندەتتى ۆاكتسيناتسيالاۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى زاڭناماسىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ, ىندەت سالدارىنان جويىلعان ءۇي قۇستارى ءۇشىن نارىقتىق قۇنى بويىنشا وتەماقى تولەۋ, جۇمىرتقا ءوندىرۋدىڭ كولەمىنە قاراماستان, بارلىق قۇس فابريكالارى ءۇشىن بىرىڭعاي نورماتيۆ بەلگىلەي وتىرىپ, سۋبسيديالاۋ ەرەجەلەرىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋ جانە ۆەتەرينارلىق پرەپاراتتاردى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى وڭتايلاندىرۋ جانە ءۇي قۇستارىن ساقتاندىرۋ باعدارلاماسىن ازىرلەۋگە قاتىستى ءوز ۇسىنىستارىن جەتكىزدى.
