شىعىس قازاقستان وبلىسىندا 9 ايدا 1287 جول-كولىك اپاتىنان 158 ادام قازا تاۋىپ, 1615-ءى ءتۇرلى جاراقات العان
جول – تىرشىلىك كۇرەتامىرى. جول ساپالى بولماسا, جۇرگىزۋشىلەر اپاتقا ءجيى ۇشىراپ, ءولىم قۇشىپ جاتاتىنى جاسىرىن ەمەس. ءبىر عانا مىسال. ماسەلەن, بيىلعى جىلدىڭ ون ايىندا وبلىس كولەمىندە 1287 جول-كولىك اپاتىنان 158 ادام قازا تاپسا, 1615 جول قوزعالىسىنا قاتىسۋشى ءارتۇرلى دارەجەدەگى دەنە جاراقاتىن الدى. ءسويتىپ, 2012 جىلمەن سالىستىرعاندا جول-كولىك وقيعاسىنىڭ سانى 46,6 پايىزعا جانە جاراقات العاندار سانى 49,6 پايىزعا وسكەن. قازا بولعاندار سانى 11,2 پايىزعا تومەندەگەن. جول-كولىك اپاتى سوعىستان قيىن بولىپ وتىر. وسىعان وراي جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىنىڭ ماسەلەلەرىن ءبىلۋ ءۇشىن ءبىز, شقو ءىىد اكىمشىلىك پوليتسياسى باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى دۋلات نۇرسولتانوۆقا بىرنەشە ساۋال قويعان ەدىك.
شىعىس قازاقستان وبلىسىندا 9 ايدا 1287 جول-كولىك اپاتىنان 158 ادام قازا تاۋىپ, 1615-ءى ءتۇرلى جاراقات العان
جول – تىرشىلىك كۇرەتامىرى. جول ساپالى بولماسا, جۇرگىزۋشىلەر اپاتقا ءجيى ۇشىراپ, ءولىم قۇشىپ جاتاتىنى جاسىرىن ەمەس. ءبىر عانا مىسال. ماسەلەن, بيىلعى جىلدىڭ ون ايىندا وبلىس كولەمىندە 1287 جول-كولىك اپاتىنان 158 ادام قازا تاپسا, 1615 جول قوزعالىسىنا قاتىسۋشى ءارتۇرلى دارەجەدەگى دەنە جاراقاتىن الدى. ءسويتىپ, 2012 جىلمەن سالىستىرعاندا جول-كولىك وقيعاسىنىڭ سانى 46,6 پايىزعا جانە جاراقات العاندار سانى 49,6 پايىزعا وسكەن. قازا بولعاندار سانى 11,2 پايىزعا تومەندەگەن. جول-كولىك اپاتى سوعىستان قيىن بولىپ وتىر. وسىعان وراي جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىنىڭ ماسەلەلەرىن ءبىلۋ ءۇشىن ءبىز, شقو ءىىد اكىمشىلىك پوليتسياسى باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى دۋلات نۇرسولتانوۆقا بىرنەشە ساۋال قويعان ەدىك.
– دۋلات قادەس ۇلى, جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟ وبلىستىق اكىمدىك سىزدەرگە جۇزدەن استام جاڭا كولىكتەر بەردى, قاجەتتى جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتتى. شىعىس قازاقستان وبلىسىندا 2012-2014 جىلدارعا جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ سالالىق باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنان ناتيجە بولا ما؟
– جول-كولىك اپاتىنىڭ كوبەيىپ وتىرعانى ءبارىمىزدى الاڭداتىپ وتىر. ەلباسى ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلىمىزدىڭ كۇرە جولدارىندا ءولىمنىڭ كوبەيىپ كەتكەنىنە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ, بۇدان تەز ارادا قورىتىندى شىعارۋدى تاپسىردى. ءبىز قابىلدانعان باعدارلامادان ءۇمىت كۇتىپ وتىرمىز. قالا, ءتىپتى كەيبىر اۋدانداردا 13 باعدارشام ورناتىلعان جانە قاجەتتى بەلگىلەرمەن جابدىقتالعان. 57 باعدارشامدىق نىسان تايمەرلى ولشەۋىشپەن جابدىقتالعان. 2013 جىلى وسكەمەن, سەمەي, ريددەر قالالارى مەن زىريان, گلۋبوكوە, كاتونقاراعاي, اباي, كوكپەكتى, ۇلان اۋداندارىندا 33,8 شاقىرىم كوشە بويىندا جارىق بەرۋ جۇيەلەرى ورناتىلدى. اعىمداعى جىلى 9,5 شاقىرىم كوشەگە قوسا تارتىلماق.
– الىسقا بارماي-اق, وسكەمەننىڭ ءوزىن الايىق. وسىدان ءبىر جىل بۇرىن تاۋەلسىزدىك داڭعىلىندا ەكى بىردەي ايەلدى كولىك قاعىپ, ەكەۋى دە كوز جۇمدى. ونىڭ ۇستىنە جۇرگىنشىلەر وتپەسىندە ادامدى قاعىپ كەتۋ فاكتىلەرى كۇندەلىكتى ورىن الىپ جاتادى. وسى ورايدا قانداي ءىس-شارالار قابىلداندى؟
– جۇرگىنشىلەردىڭ قاتىسۋىمەن 520 جول-كولىك وقيعاسى تىركەلسە, ناتيجەسىندە 43 ادام كوز جۇمدى, 518-ءى جاراقات الدى. ءار ءتورتىنشى جاعدايدا جۇرگىنشىنىڭ كىناسى بايقالادى. جاياۋ جۇرگىنشىلەردىڭ قاۋىپسىزدىگى كۇردەلى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولۋدا. كولىك جۇرگىزۋشىلەرى جول ءجۇرۋ ەرەجەلەرىن بۇزعاندىعى ءۇشىن جۇرگىزۋشى كۋالىگىنەن ايىرىلىپ نەمەسە ايىپپۇل سالىناتىندىقتان جولدا اسا جاۋاپكەرشىلىكپەن ءجۇرۋى مۇمكىن, ال وسى تۇرعىدا جاياۋ جۇرگىنشى ءوزىنىڭ جوعالتارى از, ياعني تەك قانا ايىپپۇل تولەۋمەن شەكتەلەمىن دەپ ويلايدى. بىراق تا, بۇل پايىمداۋلارى جول ءجۇرۋ ەرەجەلەرىن ساقتاماي جاياۋ جۇرگىنشى وتكەلىنەن ەمەس جولدىڭ كەز كەلگەن جەرىنەن قيىپ وتكەن كەزدە جول-كولىك وقيعاسىنا ۇرىنىپ جاراقات الىپ, ءتىپتى قازا تاۋىپ جاتادى.
جۇرگىنشىلەر قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا باعدارلاما اياسىندا بىرقاتار ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى. وسكەمەن جانە سەمەي قالالارىندا 15000 مەتر تروتۋارلار جوندەۋدەن وتەدى, وعان قوسا بورديۋرلەر اۋىستىرىلادى. جىل باسىنان 4600 مەتر جۇرگىنشىلەر جاساعىنا ۇستاۋ قورشاۋلارى قايتا ورناتىلسا, 490 پوگوندىق مەتر قۇرايتىن جۇرگىنشىلەر قورشاۋلارى ورناتىلدى. 306 جۇرگىنشىلەر وتكەلدەرى ارنايى جول بەلگىلەرىمەن جابدىقتالعان. وسكەمەن قالاسىنداعى «45 ءدارىحانا», «ديۋيموۆوچكا», «يمپەراتور», «دانيەل» ساۋدا ۇيلەرىنىڭ ماڭايىندا جەر استى وتكەلدەرى سالىنادى. قازىرگى تاڭدا قارجىلاندىرۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلۋدا.
«قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ» باعدارلاماسى اياسىندا اتقارىلعان ءىس-شارالار دا از ەمەس, سونىڭ ءبىرى مەكتەپتەر مەن مەكتەپكە دەيىنگى بالالار مەكەمەلەرىمەن بايلانىس نىعايا ءتۇستى. باعدارلاما اياسىندا بيىلعى جىلى قوزعالىس جاس ينسپەكتورلارىنىڭ وبلىستىق سلەتى وتكىزىلدى.
جول-كولىك جاراقاتىنىڭ الدىن الۋدا وبلىس اۋماعىندا كەڭ كولەمدە «قاۋىپسىز جول», «ابايلا, بالالار!», «جۇرگىنشى» جانە ت.ب. ءىس-شارالارى جۇرگىزىلۋدە.
– جۇرگىزۋشىلەردىڭ جول ءجۇرۋ ەرەجەلەرىن ساقتاماعاندىقتان, جولدىڭ قارسى جولاق باعىتىنا شىعۋدىڭ, جىلدامدىقتى ارتتىرۋدىڭ سالدارىنان اۆتوكولىك قۇرالدارى بەتپە-بەت سوقتىعىسىپ جاتادى. وسى ورايدا قاڭداي جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزىلەدى؟
– اپاتتىلىق دەڭگەيى جوعارى 23 تۇرعىن بەكەتتەردىڭ 19-ىندا تۇراقتى جىلدامدىق ولشەۋىش ورناتىلدى, ونىڭ ەكەۋى «اۆتودوريا» جۇيەسى. بىرەۋى – وسكەمەن قالاسىندا باجوۆ كوشەسىنىڭ «باقتار» اۆتوبۋس ايالداماسىنان «اۋەجاي» ۋچاسكەسىنە دەيىن باقىلاۋعا السا, ەكىنشىسى – اقمەر كەنتى – پونتون كوپىرى تەلىمى بويىنشا تەستىلەۋ تارتىبىندە جۇمىس ىستەۋدە.
وبلىس ورتالىعى كوشە-جول جۇيەسىنىڭ 10 تەلىمىندە تۇراقتاندىرىلعان جۇيەلەر ورناتىلعان. وسىعان قوسىمشا قاراشا ايىنان باستاپ 5 جول قوزعالىسىن باقىلايتىن ينتەللەكتۋالدى جۇيە ەنگىزىلەدى. ولاردىڭ ەرەكشەلىگى, ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ باسقارۋ ورتالىعى باسقارماسىنىڭ بەينەباقىلاۋ جۇيەلەرىمەن بىرىگىپ جول قوزعالىسى ەرەجەلەرى بۇزۋشىلىعىن تىركەۋ فۋنكتسيالارىن اتقارادى. جۇرگىزۋشىلەردىڭ جىلدامدىقتى اسىرۋ, «توقتا» سىزىعىنان ءوتىپ كەتۋ, باعدارشامنىڭ قىزىل شامىنا ءوتۋ جانە ت.ب. بۇزۋشىلىقتارىن انىقتايدى. وسى قۇرال ارقىلى تىركەلگەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتار بويىنشا كولىك يەسى نەمەسە سول ۋاقىتتا رۋلدە وتىرعان جۇرگىزۋشى (راستايتىن قۇجات بولعان جاعدايدا) اكىمشىلىك جاۋاپقا تارتىلادى.
جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى ماسەلە وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى راشيد جاقىپوۆتىڭ كۇندەلىكتى باقىلاۋىندا. ءاربىر ورىن العان وقيعالارعا, اسىرەسە, بالالاردىڭ جانە جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋمەن اينالىساتىن كولىك قۇرالدارىنىڭ جۇرگىزۋشىلەرىمەن بولعان وقيعالارعا قىزمەتتىك تەكسەرۋلەر جۇرگىزىلەدى. وسى جاڭا ادىستەر ارقىلى جۇرگىزۋشىلەر تارتىپكە شاقىرىلادى.
وڭداسىن ەلۋباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
وسكەمەن.
