ەجەلدەن ءان-جىردىڭ التىن بەسىگى اتانعان كوكشەتاۋ توپىراعىندا ءداستۇرلى ونەر جاناشىرلارىنىڭ ءبىرى, ءان سۇيگەن قاۋىمعا تابيعي تالانتىمەن, كوركەم مىنەزىمەن, اجارلى ازاماتتىعىمەن تانىلعان ونەرپازدىڭ ءبىرى – قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىنىڭ تۇلەگى, وبلىستىق فيلارمونيانىڭ ءانشىسى سارسەنباي حاسەنوۆ. ەل ەگەمەندىگىن الىپ, اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلعان شاقتا سولتۇستىك ءوڭىر رۋحاني نارگە سۋساۋلى ەدى. جەرگىلىكتى ۇلت وكىلدەرى سيرەك قونىستانعان سولتۇستىكتە العاش وتباسىلىق انسامبلدەر قۇرىلىپ, ونەرلەرىمەن ءتامام جۇرتتى ءتانتى ەتكەن تۇستا حاسەنوۆتەر وتباسىلىق ءانسامبلى ءتول ونەرلەرىمەن ون بەسىندە تولعان ايداي جارقىراپ كورىندى. ءانىن تىڭداعان جۇرت اسا ءبىر رازىلىقپەن سۇيسىنە ايتىپ وتىراتىن. سارسەنبايدىڭ اكەسى ورازالى, اناسى ايمان, ءىنىسى نۇرقاسىم, قارىنداسى سىمبات تا ايتۋلى انشىلەر. بەسىگىندە اسەم ءان تەربەتىپ, سامال ءۇندى اتا-انانىڭ تاربيەسىندە وسكەن سارسەنبايدىڭ ءداستۇرلى ءاننىڭ جوقشىسى بولماۋعا حاقىسى جوقتاي.
وتكەن جىلى ءوز قالاۋىمەن ەل ارالاعان. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اقجار, ءۋاليحانوۆ, اقمولا وبلىسىنىڭ ءبىرجان سال, زەرەندى ءتارىزدى بىرنەشە اۋداندارىندا بولىپ, ءداستۇرلى انگە اڭسارى اۋىپ وتىرعان اۋىل تۇرعىندارىنا تەگىن كونتسەرت قويعان.
– ەل ىشىنە بۇرىنعىداي كونتسەرتتىك بريگادالار بارا بەرمەيتىندىكتەن بە ەكەن, انگە سۋساپ وتىرعان جايى بار, – دەيدى سارسەنباي ورازالى ۇلى, – ىقىلاستارى كەرەمەت بولدى. مەن دە بويىمداعى بارىمدى اياپ قالعان جوقپىن. انمەن بىرگە ءان تاريحىن, كوكشەدەگى ءاننىڭ تۋىن كوتەرگەن, رۋحاني الەمىمىزگە ماڭگى ولمەس بايلىق سىيلاعان اقان سەرى, ءبىرجان سال, ۇكىلى ىبىراي, ورتا ءجۇزدىڭ ىشىندە الدىنا اقىن سالماعان ورىنباي ءتارىزدى تۇلعالاردىڭ ەرتەگىدەي سۇلۋ, عاجايىپ ومىرلەرىن, مول مۇراسىن ءتىلىم جەتكەنشە ايتىپ بەردىم. ءان ساپارى باستالعان ءبىرجان سال ەلىندە ءدۇلدۇل كومپوزيتوردىڭ «جانبوتا», «اداسقاق», «تەمىرتاس», «ايتپاي» ءتارىزدى اندەرىن شىرقادىم. قاريالار كوزدەرىنە جاس الىپ وتىردى. تويدا ەمەس, توپتا ايتاتىن ءاننىڭ اسىلى عوي, شىركىن. اسىرەسە «تەمىرتاستى» كۇڭىرەنە سالعانىمدا, تولعانبايتىن جان قالمايدى. مەن سوعان قۋاندىم. ءان تىڭدايتىن ورتا بار ەكەن, ەل ەركەسىن ۇمىتپاپتى.
ءانشىنىڭ ءوز سوزىنە قاراعاندا, ءبىر اۋىلدا تۇستەنىپ, ءبىر اۋىلدا قونىپ, باعزى زاماننىڭ سال-سەرىلەرى ءتارىزدى جالپاق جۇرتتى انىمەن سۋسىنداتقان. جول شىعىنى وزىنەن, جاقسىلىعى تۋعان ەلگە جۇعىستى. قۇلاقتانعان جۇرت قۇشاق جايا قارسى الادى. بار بولسا اۋىلدىق كلۋبتا, جوق بولسا دالادا شىرقاعان. ءبىرجان ءانىن بەرىلىپ سالعاندا, جوكەي كولى دە اقباس تولقىندارى اسپانعا اتىپ, تەبىرەنە تولقىعانداي بولىپتى.
كەلەسى ءبىر ساپارىندا ەل ىشىندە قالعان قازىنانىڭ كومبەسىن اقتارىپتى. ءان جيناعان. «ەل ءىشى – ونەر كەشىنى» دەگەن ءسوز تەگىن ايتىلماعان عوي, ونەرلى جاستارمەن جۇزدەسىپ, ءان الەمىندەگى اجارلى سيپاتتى, ءداستۇرلى ونەردىڭ ساباقتاسۋى جايلى اڭگىمە قوزعاعان. ونەرلى ەلدىڭ ورەسىندە دە مۇرتى بۇزىلماعان قازىنانىڭ جاتقانى انىق. ءبىر ساپارىندا سوناۋ قىزىلتۋدان اسپانداعى اققۋعا ءۇنىن قوسقان ۇكىلى ىبىرايدىڭ «گاككۋىنىڭ» وزگەشە ءبىر نۇسقاسىن تاۋىپتى. قۇقىق قورعاۋ سالاسىندا قىزمەت ەتكەن, ۇلتتىق ونەردىڭ ۇلكەن جاناشىرى, مارقۇم تاقاۋ سەيىتوۆ اقساقالدىڭ شاڭىراعىنان. 1970 جىلى دىبىس تاسپاسىنا جازىلعان ءان ەكەن. العاشقىدا تاڭىرقاعان, بۇرىن ەستىپ كورمەگەن جوسىعى بولەك تۋىندى. «گاككۋدى» ءوزى دە ايتىپ ءجۇر عوي. تالاي مىقتىنىڭ ورىنداۋىندا تىڭداعان. ال مىنا نۇسقا ءتىپتى وزگەشە. تاعى ءبىر ولجاعا كەنەلىپتى, جاياۋ مۇسانىڭ «اق مونشاعىن» تاپقان. ات باسىنداي التىن تاۋىپ العان جانشا قۋانعان. انشىگە بۇدان اسقان ولجا بار ما؟! زەرەندى اۋدانىنداعى قىزىلسايا اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ەندىولمەس قارەر ۇلىنان حالىق ءانى «بەس ساۋساقتى» جازىپ الىپتى. نوبايى ۇكىلى ىبىرايدىڭ ءان سورابىنا كەلگەنىمەن, ءالى دە انىقتايتىن جەرى, سانامەن سالماقتاپ, وي ەلەگىنەن وتكىزەتىن تۇسى بار كورىنەدى.
جامان تۇماۋ جان القىمىنان العان كەزدە دە ۇلت مۇراتىن كوزدەگەن سارسەنباي قاراپ وتىرعان جوق. ءۇش جيناق شىعاردى. العاشقىسى ءار جىلدارى كوكشەتاۋ توپىراعىندا اۋىزدىعا ءسوز بەرمەگەن ايتىس اقىندارىنىڭ ماتىندەرى جيناقتالعان «ايتىس كەرۋەنى» كىتابى. ەكىنشى جيناعى «سۇراعان ساعان امانات» دەپ اتالاتىن ۇكىلى ىبىرايدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى حاقىنداعى جيناق. ال اقان سەرىنىڭ قيلى-قيلى تاعدىرىن, شىعارماشىلىعىنىڭ شىڭىن ارقاۋ ەتەتىن «جىگىتتىڭ پاديشاسى» جيناعى ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني الەمىنە ويىپ تۇرىپ ولجا سالعان تۋىندى.
وسى جيناقتاردى وبلىستىق فيلارمونيادان الاتىن جارىتىمسىز جالاقىسىنا شىعارعان ءتورت بالانىڭ اكەسى سارسەنباي حاسەنوۆتىڭ بەتىنەن قالقىپ قانا ايتقان جاناشىرلىعىن ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني الەمىنە سىڭىرگەن ەسەلى ەڭبەگى دەپ ايتساق, ابدەن جاراسپاي ما؟!
اقمولا وبلىسى
