– ءسىز ساحناعا دايىنداعان شاكىرتتەر تەك جەڭىسىمەن قۋانتىپ كەلەدى. ەندىگى دايىندىق بارىسى قالاي؟
– «Junior Eurovision-2020» بايقاۋىنىڭ ۇلتتىق ىرىكتەۋى ءتورت كەزەڭدە ءوتتى. وسى بايقاۋدا قاراقات باشانوۆا مەن ايكەرىم تىلەۋبەك ەسىمدى ەكى بالاعا ارناپ ءان جازدىم. وزدەرىڭىز كۋا بولعانداي, قازىلار القاسى مەن ونلاين داۋىس بەرۋ ارقىلى قاراقات جەڭىسكە جەتتى. الدا ۇلكەن جارىس, ءبىر ساتكە بوساڭسىپ كەتپەي دايىندىقتى پىسىقتاپ جاتىرمىز. جالپى, مۇنداي بايقاۋلاردىڭ كىشكەنتاي بالالار ءۇشىن ماڭىزى زور. نەگە دەسەڭىز, بالاعا جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەۋ ولاردىڭ وزىنە دەگەن سەنىمىن ارتتىرادى, بيىك ماقساتتارعا جەتكىزەدى.
– قاراقاتتىڭ ورىنداۋىنداعى «اكە» تۋرالى ءاندى كورەرمەن قاۋىم تەبىرەنە تىڭدادى. ءاننىڭ شىعۋ تاريحىن ايتا وتىرساڭىز.
– ۇمىتكەرلەرمەن العاش كەزىككەندە ءان تۋرالى مۇلدە اڭگىمە قوزعامايمىن. اۋەلى تەحنيكالىق ازىرلىگىن تەكسەرەمىن, ياعني داۋىس دياپازونى قانداي, قاي نوتادا ءوزىن ەركىن سەزىنەدى, قاي نوتادا قينالادى دەگەن تۇستارىن بىلۋگە تىرىسامىن. قاراقاتتىڭ مۋزىكانى تۇيسىكپەن ۇعىنۋ قابىلەتى جوعارى ەكەنىنە كوزىم جەتتى. مۋزىكالىق دايىندىعى مىعىم, اۋەندى ەستىپ تۇرىپ-اق قاي نوتا ەكەنىن جاتقا بىلەدى. ۇنادى. سودان سوڭ «قاراقات, ەگەر سەن فينالدان ءوتىپ, پولشاعا قاتىسۋعا جولداما الدىڭ دەلىك. ۇلكەن ساحنادا تۇرعاندا سەنى ميلليونداعان حالىق كورەدى. بۇكىل الەم تىڭدايدى. سول ۋاقىتتا حالىققا انىڭمەن نە ايتار ەدىڭ؟ جان دۇنيەڭدە قانداي وي تۇر؟», دەپ سۇرادىم. ويلانىپ تۇرىپ, «مەن ءاندى اكەمە ارناعىم كەلەدى», دەدى. الدەنە سەزگەندەي بولدىم. كوزى جاساۋراپ سويلەي الماي قالدى. قاسىندا اجەسى تۇر ەكەن, «اكەسى بەس جىل بۇرىن قايتىس بولدى», دەدى. تۋرا مەنىڭ جايىما ۇقساس بولىپ شىقتى. ءوز اكەم ءدال بەس جىل بۇرىن ومىردەن قايتقان ەدى. ءتىپتى ومىردەن قايتقان ايلارى دا سايكەس. قاراقاتتى ونەرگە باۋلىعان اكەسى بولسا, مەنى دە قاسىنان ءبىر ەلى قالدىرماي ەرتىپ ءجۇرىپ, ءان ۇيرەتكەن اكەم ەدى. قۇداي ءوزى قوسقانداي. اكەم ومىردەن وتكەلى ءبىر ءان ارناعىم كەلىپ, ويداعىداي شىقپاي قالا ما دەپ قورقاقتاپ جۇرگەنمىن. كوكەيىمدە سارناپ تۇرعان ءاندى, جازا سالۋ قيىنعا تۇسەتىن. ال قاراقات سول ءاندى مەنىڭ جانىمنان سۋىرىپ العانداي ەدى. سوندىقتان اكە تۋرالى شىنايى ءان جازىلدى, ال ونى قاراقات شەبەر ورىنداپ شىقتى. بۇل ءاننىڭ شىعۋ تاريحى, وزىنە ءتان تاعدىر جولى وسىنداي.
– شىعارماشىلىعىڭىزعا قاراي ويىسساق, ءان قورجىنىڭىزدا قانشا شىعارما بار؟ جالپى, العاشقى تاجىريبەڭىز قالاي باستالدى؟
– ەڭ العاش جەكەمەنشىك, شاعىن ستۋديالاردا جۇمىس ىستەپ ءجۇرىپ, ءان وڭدەۋمەن اينالىستىم. «دوس-مۇقاسان» توبىنان باستاپ, قايرات نۇرتاس بولسىن, مارجان اراپباەۆا, ءمادينا سادۋاقاسوۆا, رينگو توبى, مۋز-ارت توبى دەيسىز بە كوبىنىڭ ءانىن وڭدەپ, ساحناعا ىقشامدادىق. بىلتىر ەرجان ماكسيم Junior Eurovision بايقاۋىنان «ارمانىڭنان قالما» دەگەن انمەن ەكىنشى ورىن الىپ كەلدى عوي. وسى اننەن سوڭ ماعان كوپ ۇسىنىس ءتۇستى. «ەرجاندىكى سياقتى كەڭ اۋقىمدى ءان جازىپ بەرشى», دەپ روزا قۋانىشقىزى حابارلاستى. ودان بولەك ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت وتكەن VII قىسقى ازيادا, 2017 جىلعى دۇنيەجۇزىلىك قىسقى ۋنيۆەرسيادا, حالىقارالىق «ەكسپو-2017» كورمەسى كەزىندە ءبىر كىسىدەي اتسالىستىم. جۋىردا عانا استانا بالەت تەاترىنىڭ ۇسىنىسىمەن «سۇلتان بەيبارىس» بالەتىنە ارناپ مۋزىكا جازدىم. ءاربىر ساحنالىق وبرازدىڭ مۋزىكالىق سيپاتىن جاساۋ وڭاي ەمەس, عۇمىرنامالىق تۇلعانى ساحنالاۋ جاڭا تاجىريبە بولدى.
– ال ەرجانعا ءان جازۋعا ۇسىنىس قالاي ءتۇستى؟
– ەرجان ماكسيم Junior Eurovision-عا قاتىسىپ جاتقانىنان حابارىم بولدى, بىراق ءدال ماعان ء«ان جازىپ بەرسەڭ» دەپ ەشكىم ماعان ايتقان جوق. سودان ءبىر كۇنى ەرجانعا ساباق بەرگەن ەلميرا احمەدياروۆا دەگەن ۇستازى بار ەدى, سول كىسى حابارلاستى. «ەرجان ماكسيم ۇلكەن بايقاۋعا قاتىسىپ جاتىر, ءان جازىپ بەرشى», دەيدى. كەلىستىم دە, وزىمدە بار دايىن بىرنەشە ءان نۇسقالارىن جىبەردىم. بىردەن ۇناتتى. بىراق ەرجان ۇناتقان ءان ساتىلىپ كەتكەن ەكەن, ول ەسىمنەن شىعىپ كەتىپتى. قالاي قايتارامىز دەپ يەسىنە شىعىپ ەدىك, بەرە قويمادى. سودان ەرجاننىڭ داۋىس ەرەكشەلىگىن انىقتاعان سوڭ, دەرەۋ ىسكە كىرىسىپ كەتتىك. ءان جازار الدىنداعى ەڭ قيىن نارسە يدەياسىن انىقتاۋ. قانداي باعىتتا جازامىز؟ بىراق ەرجان نە كەرەكتىگىن بىردەن ايتتى. ءوزىنىڭ وتىنىشىمەن ديسنەي ستيلىندەگى كەڭ اۋقىمدى ءان 3-4 كۇندە جازىلدى.
– كاسىبي دامۋ جولىندا ءسىزدى تانىتقان قانداي جۇمىسىڭىزدى اتار ەدىڭىز؟
– نەگىزى ءوزىم باتىس قازاقستان وبلىسىنا قاراستى جوسالى اۋىلىندا تۋىپ-وسكەنمىن. كىشكەنتاي كەزىمدە اكەم بايان تارتىپ, مەن ءان ايتىپ كونتسەرتتەرگە شىعاتىنبىز. شەشەم اۋىل مەكتەبىندە مۋزىكا پانىنەن ساباق بەردى. سول جوسالىدا مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ, ورالداعى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە مۋزىكا ءبولىمىن اياقتاپ شىقتىم. پەداگوگپىن. كەيىن استاناعا اۋىسىپ, جاستار تەاترىنا جۇمىسقا ورنالاستىم. ۇمىتپاسام 2003 جىلدارى بولۋى كەرەك, 5 مىڭ تەڭگەگە ارانجيروۆكا جاساپ جۇرەتىنمىن. قالا كۇنى سياقتى مەرەكەلەردە ءارتۇرلى تاپسىرىستار الا باستادىم. ءبىر كۇنى تولەگەن مۇحامەدجانوۆ اعامىز حابارلاسىپ, «جەرۇيىق» اتتى روك-وپەراسىن وركەسترگە لايىقتاپ, ارانجيروۆكاسىن جازىپ بەرۋىمدى سۇرادى. تۇتاس ءبىر ساعاتتىق روك-وپەرا. العاشقى ۇلكەن جۇمىسىم وسىلاي باستالدى. سودان كەيىنگى ۇلكەن جۇمىستارىمنىڭ ءبىرى رەتىندە قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا قاتىسۋىمدى ايتار ەدىم. وندا يتاليادان كەلگەن رەجيسسەرلەرمەن تىزە قوسىپ جۇمىس ىستەدىك. ءارى قاراي بىرتىندەپ جولىم اشىلىپ كەتە باردى. كوبىنە مۋزىكاداعى كىرىسپە ءرولىن وينايتىن ۇلكەن مۋزىكالىق شىعارمانىڭ قىسقا باستاپقى بولىگى اتالاتىن ينترو, پرولوگ سىندى دۇنيەلەردى جازدىم.
– تىڭدارمان ءان مەن ءانشىنى جاقسى تانيدى, بىراق ارانجيروۆكا جاسايتىن مامانداردى نەلىكتەن بىلە بەرمەيدى؟
– بۇل باياعىدان كەلە جاتقان وزەكتى سۇراق. انشىلەرگە ارانجيروۆكا جاساپ جۇرگەندە ساحنانىڭ ارعى جاعىندا نە بولىپ جاتقانى ماعان عانا ايان. ەڭ اۋەلى ءانشىنىڭ داۋىسىن جازاسىز, نەشە مارتە دۋبل جاسالادى. تۇزەتەسىڭ, كۇزەتەسىڭ, بوياۋ قوساسىڭ. انشىلەر ادەمى بولىپ ساحناعا شىعا كەلگەندە بارىنە ۇنايدى, قولداۋ-قوشەمەتكە يە بولىپ جاتادى. ال سونىڭ ارتىنداعى قارا جۇمىستى ىستەيتىن ارانجيروۆكا ماماندارى كولەڭكەدە قالا بەرەدى, جۇمىستارى بايقالمايدى.
– انشىلەر ءوز كەزەگىندە ەسىمدەرىڭىزدى اتاپ, راحمەت ايتۋدى نەلىكتەن ۇمىتىپ كەتەدى؟
– بىرەۋلەرى ايتادى, بىرەۋلەرى ۇندەمەگەندى ءجون كورەدى. اقىسىن تولەگەن سوڭ ەسەپ ايىرىستىق دەپ كەتە بەرەدى نەمەسە جارناما جاساعىسى كەلمەيدى. ەندى ءبىرى ءوزىنىڭ عانا مەنشىگى ساناپ, «مەن عانا جۇمىس ىستەيمىن» دەپ قىزعانىپ, تىعىپ ۇستايدى. بىزدەگىلەر كوبىنە ارانجيروۆكانى كىم جاسايدى, مۋزىكالىق پروديۋسەردىڭ مىندەتى قانداي دەگەن قاراپايىم دۇنيەنى اجىراتا الماي جاتادى. مىسالى, «جازدا اپامنىڭ اۋلىنا, بارىپ ەدىم قىدىرىپ» دەلىك. باس قانداي, بارابان قانداي پارتيا وينايدى, قاعازعا نوتامەن جازىپ بەرەمىن – مۇنى ارانجيروۆكا دەيدى. سودان كەيىن دىبىستالۋ قاتارىن جيناپ, سكريپكانى بارابانعا قوسىپ, گيتارانى جازىپ, تالعاممەن ەكشەپ, قازىرگى سوڭعى زاماناۋي دىبىستار مىناداي دەگەن قاداممەن جۇرسەڭىز, بۇل – پروديۋسەرلىك جۇمىس.
– جالپى, بالالارعا ارنالعان ءان, ەرەسەكتەرگە ارنالعان ءان دەپ بولۋگە بولا ما؟
– ۆلاديمير شاينسكي دەگەن كومپوزيتوردى ەستۋىڭىز بار ما؟ «كاجدومۋ, كاجدومۋ ۆ لۋچشەە ۆەريتسيا, كاتيتسيا, كاتيتسيا گولۋبوي ۆاگون» نەمەسە «وت ۋلىبكي حمۋرىي دەن سۆەتلەي, وت ۋلىبكي ۆ نەبە رادۋگا پروسنەتسيا», دەيدى. كىلەڭ جايدارى, مەيىرىمدى اۋەندەردى اكەلدى. قازىر شە؟ بىزدە ونداي كومپوزيتورلار جوق, ويتكەنى سۇرانىس جوق. بالالار قازاقشا كونتەنت جەتىسپەگەندىكتەن ينتەرنەتكە كىرەدى دە ورىسشا, اعىلشىنشا اندەردى تىڭداۋعا ءماجبۇر. مىسالى, «قوشاقانىم قايدا ەكەن» دەپ تەرىڭىزشى, 5 ميلليون رەت تىڭدالعان. مۋزىكاسىن, ارانجيروۆكاسىن, ورىندالۋىن تىڭداپ كورىڭىزشى. اناداي اننەن كەيىن ءتىپتى ومىردەن باز كەشىپ كەتۋگە بولادى. كىشكەنتاي بالالار تۇسىنبەگەننەن سوڭ, ەرىكسىز تىڭداپ ءجۇر. اككورد, ءوزارا ۇيلەسىمى, ۇندەسە جاراسۋى, ءاننىڭ ىرعاعى دەگەننەن جۇرداي.
– ءتىلدى بويعا ەڭ جاقسى سىڭىرەتىن قۇرال – ءان. Baby Shark دەگەن ءاندى قازىر كەز كەلگەن ەكى جاستاعى بالادان سۇراساڭىز جاتقا سوعادى. بالالارعا ارنالعان قازاق تىلىندە ءجوندى ءاننىڭ جوق ەكەندىگىن ءوزىڭىز دە ايتىپ وتىرسىز. بۇل تىعىرىقتان شىعۋعا بولا ما؟
– ارينە رەتتەلەتىن دۇنيە. كەيىنگى شىعىپ جاتقان شەتەلدىك مۋلتفيلمدەردىڭ مۋزىكاسىن تىڭداپ, ءوزىمىزدى سالىستىرىپ كورەيىكشى. بىزدە وسىنداي بالالار ءانى بار ما؟ جوق. سوندىقتان مۇنىڭ كۇردەلى ەشتەڭەسى جوق. تەك مەملەكەتتىك دەڭگەيدە نازار اۋدارىلۋى قاجەت, ءان جازۋعا مۇمكىندىك تۋدىرۋى كەرەك. ايتپەسە بەتىمەن كەتىپ جاتقان دۇنيە كوپ. بالالارعا ارنالعان ءتۇرلى كونتەنتتى كوبەيتۋدى ماقسات ەتۋ باعىتىندا تانىمدىق, اعارتۋ-ناسيحات جۇمىستارى وتە قاجەت. ءوز بالاما ادەيى قازاقشا قويىپ بەرەمىن, قىزىقپايدى. بىزدەگىلەر بالالارعا وسى دا جارايدى دەگەن نەمقۇرايلىقپەن ىستەيدى, يا بولماسا قيىنداتىپ, كۇردەلەندىرىپ جىبەرەدى.
– مۋزىكانت قانداي مۋزىكا تىڭداپ ءجۇر؟
– مەن ەشكىمدى تىڭداماۋعا تىرىسامىن. ويتكەنى جاتتالىپ قالعان اۋەندى جۇمىس كەزىندە ابايسىزدا ۇرلاي باستايمىن (ك ۇلىپ). ايتپەسە ۇنايتىن انشىلەر بار, سوۋل ءانشى ستيۆي ۋاندەر, Boyz II Men كۆارتەتى, سوڭعى دجەيسون دەرۋلو مەن بيللي ايليشتەر شىنايىلىعىمەن تارتىمدى. باتىستى ايتا بەردى دەمەڭىز, ولار جاساندىلىقتان ادا. بىزدە جاساندى اندەر كوپ. ول دەگەنىمىز نە؟ كەنەت ءبىر ءانشى سازگەرگە كەلەدى دە اۋەن تاڭداپ الادى. كەيىن ونى الىپ-ۇشىپ ءسوز جازدىرتۋعا ءبىر اقىنعا الىپ بارادى. جوپەلدەمەدە جازىلعان ءان مەن سوزدە قانداي ماعىنا بولادى؟ لەدي گاگانى جۇلدىز دەيمىز, ويتكەنى ول ءوزىنىڭ جانىنان شىققان يدەياسىن ىسكە اسىرادى. قاناتتاس, مۇراتتاس جاندارمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەيدى. حالىق قۇرمەتتەسە, وسى شىنايىلىعى ءۇشىن قادىرلەيدى. Z ۇرپاقتىڭ جۇلدىزى سانالاتىن بيللي ايليش ەشكىمدى قايتالامايتىن مىنەزىمەن دارالانادى. ورىندايتىن اندەرىندە ءوزىنىڭ ءومىرى جاتىر. ەش ايقايسىز, ەشكىمگە ۇقسامايتىن باعىتى بار. ءجۇرىس-تۇرىسى دا بولەك, جاستارعا سونىمەن ۇنايدى. «گرەممي 2020» سىيلىعىن العان كەزدە ساحناعا شىقتى دا «راحمەت» دەگەن جالعىز اۋىز ءسوز ايتىپ ءتۇسىپ كەتتى. بولدى. قازىرگى جاستار سويلەگىسى كەلمەيدى. وسىنى ءدوپ باستى.
– الداعى جوسپارىڭىز قانداي؟
– جوسپار قويمايمىن, ءبارىن اللاعا تاپسىرامىن. ءان جازۋ كەرەك پە, جازىلادى. كەرەك ەمەس پە, جازىلمايدى. «قۇدايدى كۇلدىرگىڭ كەلسە, جوسپارىڭدى ايت», دەگەن. جوسپار ەمەس, ارمانىم بار. ءبىزدىڭ قازاقستان ديسنەي, نەتفليكس سياقتى تاماشا مۋلتفيلم تۇسىرسە, عالامات مۋزىكالار جازسا دەگەن ارمانىم بار. ءوزىم اۋىلدىڭ بالاسى بولعان سوڭ اۋىلدىڭ بالالارىن جاقسى تۇسىنەمىن. ۇيالشاق, ۇياڭ. پىسىق بالالار ءوزى دە ءبىر جەردى جارىپ شىعادى. اۋىلدا نەبىر تالانتتى بالالار بار, سولارعا كومەكتەسكىم كەلىپ تۇرادى. بىلتىر ەرجان ماكسيم بايقاۋعا قاتىسقاندا تاۋەلسىز قازىلار تۇگەل ەرجاندى قولداپ داۋىس بەردى. ەرجاننىڭ ورىنداۋىنداعى مەنىڭ جازعان ءانىم ءبىرىنشى ورىندا تۇردى. بايقاۋدىڭ ەكىنشى ساتىسىندا ءار ەل ءوزى داۋىس بەرۋى ءتيىس ەدى. سول داۋىس بەرۋ كەزىندە قازىلار باعاسىمەن ءبىرىنشى ورىندا تۇرعان قازاقستان ەكىنشى ورىندا قالىپ كەتتى. كوپشىلىكتەن سۇرايتىنىم, ەلدىگىمىز, بەرەكە-بىرلىگىمىز سىنالار وسىنداي ساتتەردە نەمقۇرايلى قالماساق ەكەن. سوعان ءىشىم اشيدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
ايا ءومىرتاي,
«Egemen Qazaqstan»
