2020 جىلى اقپان ايىنىڭ 12-سىندە ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى حالىققا قورىتىندى ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋىن وتكىزدى. سول كۇنى ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمدىگىنەن «ماڭعىستاۋ وبلىسىندا ەلدى مەكەندەردى سۋمەن جابدىقتاۋ بويىنشا 16 جوبا ىسكە استى» دەگەن اقپارات تارادى. «بۇل تۋرالى حالىق الدىندا قورىتىندى ەسەپ بەرگەن وبلىس اكىمى سەرىكباي ترۇموۆ مالىمدەدى. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا «وڭىرلەردىڭ 2020 جىلعا دەيىن دامۋى» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 4,2 ملرد تەڭگە, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 1,4 ملرد تەڭگە ءبولىندى. شالعايدا ورنالاسقان بەينەۋ اۋدانىنىڭ ەسەت, تولەپ, سارعا, بەينەۋ اۋىلدارىن سۋمەن جابدىقتاۋ قۇرىلىسىن جانە قاراقيا اۋدانداعى سەنەك, قۇلاندى اۋىلدارىندا سۋ سورعى ستانساسىن, تۇپقاراعان اۋدانى تاۋشىق اۋىلىن, ومىرزاق اۋىلى پريمورسكي تۇرعىن ءماسسيۆىن, مۇنايلى اۋدانى باسقۇدىق اۋىلىن سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىن سالۋ تولىق اياقتالدى. جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ كورسەتكىشى 69%-دان 75,86%-عا ارتتى. تۇتاستاي العاندا 2019 جىلى 327,7 كم سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرى مەن 52,68 كم سۋ بۇرۋ جەلىلەرى سالىندى. ەلەكترمەن جابدىقتاۋ توراپتارىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 11 349,2 كم قۇرايدى. جوسپارلانعان 943,3 كم جەلىلەرىنە جوندەۋ جۇمىسى 100% ناقتى ورىندالدى. وبلىس بويىنشا جىلۋمەن جابدىقتاۋدىڭ جالپى ۇزىندىعى 772,9 كم قۇرايدى. جوسپارلانعان 12 كم جىلۋ توراپتارىن جوندەۋ 100% ورىندالدى. 2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جىلۋمەن جابدىقتاۋ توراپتارىن جاڭعىرتۋدىڭ ۇلەسى – 1,5%, ەلەكترمەن جابدىقتاۋ – 8,3% جانە گازبەن جابدىقتاۋ 2,5%-دى قۇرادى» دەلىنگەن اقپاراتتى «egemen.kz» سايتىنان باسقا «Kazakhstan Today», «Mangistau Media» سايتتارى حالىققا تاراتتى. اقپاراتتاعى «بەينەۋ اۋدانىنىڭ سارعا اۋىلىن سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىن سالۋ تولىق اياقتالدى» دەگەن جولعا نازار اۋدارعانىممەن «اكىم وتىرىك ايتپاس, ارادا قانشا جىل ءوتتى, بىتسە بىتكەن بولار» دەگەن ويمەن نۇر-سۇلتانعا جونەلتتىم...
سويتسەم «قۋىرداقتىڭ كوكەسىن تۇيە سويعاندا كورەرسىڭ» دەگەندەي, قىزىقتىڭ كوكەسى ارادا جەتى اي وتكەندە بولدى.
ايماق باسشىسىنىڭ قورىتىندى ەسەبىنە سىلتەمە جاساپ ماڭعىستاۋ وبلىستىق اكىمدىكتەن جولدانعان اقپاراتتا سارعا اۋىلىنا قاتىستى «تولىق اياقتالدى» دەلىنگەن اقپارات جالعان بولىپ شىقتى. 2017 جىلى شىلدە ايىنىڭ العاشقى كۇندەرى ەلوردا مەرەكەسىنە وراي سارعا اۋىلىندا سۋ تازالاۋ عيماراتى مەن اۋىلىشىلىك سۋ قۇبىرى قۇرىلىسىنىڭ تۇساۋى كەسىلگەن بولاتىن. تۇرعىنداردى تازارتىلعان اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىنداعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلاتىن نىسان قۇرىلىسىنىڭ قۇنى 487,583 ملن تەڭگەگە باعالاندى. سۋ قۇيۋ ستانساسى – 91,2 م³/ساع, تازارتىلعان سۋعا ارنالعان رەزەرۆۋار سىيىمدىلىعى – 1000 م³; باستاپقى سۋعا ارنالعان سۋ قۇيما رەزەرۆۋار سىيىمدىلىعى – 500 م³ سىندى نىسانداردى قامتيتىن قۋاتتى جوبادا سۋ قۇبىرىنىڭ ۇزىندىعى 27,275 شاقىرىمدى قۇرايدى. «سيكو» جشس مەردىگەر رەتىندە تىزگىندى قولىنا العان ءىس 2018 جىلى اياقتالىپ, 30 جەرگىلىكتى تۇرعىندى جۇمىسپەن, 200 تۇرعىن ءۇيدى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك بولاتىن.
جوسپار بويىنشا 2018 جىلى اياقتالۋى ءتيىس, 2020 جىلعى اكىم ەسەبىندە اياقتالدى دەپ بەرىلگەن جوبا شىندىعىندا باستالا بەرە تاستالعان. تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, ۇيلەر اراسىنا شۇڭقىرلار قازىلىپ, رەزەرۆۋارلار سالىنا باستالعانىمەن ارتى سيىرقۇيىمشاقتانعان ءىستىڭ كەتەۋى كەتىپ, باستاپقى كەزدە سالىنعان نارسەلەردىڭ ءوزى قازىر قاراۋسىز, كەيبىر بولشەكتەرى قولدى بولعان كۇيدە اڭعال-ساڭعال قالپىندا تۇر. «سيكو» سەرىكتەستىگىنە قىزمەت ەتىپ جاسالعان جۇمىستارى ءۇشىن جالاقىسىن الا الماي جۇرگەندەر بۇل ىستەگى قوردالانعان قات-قابات ماسەلەنى اڭعارتادى.
شۋلى نىساننىڭ قازىرگى جاعدايى, الدا قانداي شارالار جوسپارلانىپ, ماسەلەنى شەشۋدىڭ قانداي جولدارى ناقتىلانعاندىعى تۋرالى بەينەۋ اۋدانى اكىمىنە حات جولداعانىمىزدا:
«بەينەۋ اۋدانى سارعا سەلوسىنا سۋ تازارتۋ عيماراتىن جانە كەنتىشىلىك سۋ قۇبىرىن سالۋ» نىسانىنىڭ مەردىگەرى «سيكو» جشس قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىن 2017 جىلدىڭ 18 شىلدەسىندە باستادى, 2018 جىلى قۇرىلىس جۇمىستارىن جالعاستىردى. بيۋدجەتتەردىڭ بولىنۋىنە بايلانىستى قارجى كەلەسى جىلعا اۋىستىرىلدى, سول سەبەپتى نىسان 2019 جىلعا وتپەلى بولدى.
2019 جىلعا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىن اياقتاۋ ءۇشىن قوسىمشا كەلىسىمشارت جاساقتالدى. الايدا «سيكو» جشس تاراپىنان قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى جۇرگىزىلمەۋىنە بايلانىستى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى شارتتارى بويىنشا ءوز مىندەتتەمەلەرىن تولىق ورىنداماعانى ءۇشىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدىڭ جوسىقسىز قاتىسۋشىسى دەپ تانۋ, تۇراقسىزدىق ايىپپۇل ءوندىرۋ جونىندە ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق ەكونوميكالىق سوتىنا تالاپ-ارىز جىبەرىلدى. سوت تالاپ-ارىزىمىزدى ءىشىنارا قاناعاتتاندىرىپ, 7 226 090 تەڭگە ايىپپۇل سوماسىن ءوندىرۋ جونىندە شەشىم ەتتى.
«سيكو» جشس بەرگەن 2020 جىلعا ارنالعان جۇمىس كەستەسىنە سايكەس قۇرىلىس مونتاج جۇمىستارىن 2020 جىلدىڭ 23 ماۋسىمىندا اياقتاۋعا مىندەتتەندى. وسىعان بايلانىستى قوسىمشا كەلىسىمشارت جاساقتالدى. الايدا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىن جۇرگىزگەن جوق. سول سەبەپتى «سيكو» جشس بويىنشا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق ەكونوميكالىق سوتىنا 2020 جىلدىڭ 11 قىركۇيەگىندە كەلىسىمشارتتىڭ كۇشىن جويۋ, ايىپپۇل ءوندىرۋ جانە بانكتىك كەپىلدىك سوماسىن مەملەكەت پايداسىنا ءوندىرۋ جونىندە تالاپ-ارىز جىبەرىلدى.
سوت شەشىمىنە سايكەس قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىن جالعاستىرۋ جونىندە ءىس-شارالار قابىلداناتىن بولادى» دەلىنگەن جاۋاپ كەلدى. بۇدان بولەك بەينەۋ اۋداندىق قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ باسشىسى س.بيسەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, سوت شەشىمىمەن «سيكو» سەرىكتەستىگىنە ەكىنشى رەت 3 ملن تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىنعان. «سيكونىڭ» ءىسى نەگە سۇيىق – قارجىلاي قيىندىق پا, الدە باسقالاي سەبەبى بار ما – ونى سوت ورىندارى انىقتاي جاتار, قىزىعى «اپاما جەزدەم, ەتىگىمە ءبىزىم ساي» بولىپ بىلدەي اكىمدىكتەن بىتپەگەن ىستە ءبىتتى دەپ جالعان اقپاراتتىڭ تاراۋى بولىپ تۇر. وبلىستىق اكىمدىك بۇلتقا قاراپ بال اشىپ, جەلدى تىڭداپ ءتىل قاتپاعان بولار, ەندەشە بۇل اقپاراتتى قايدان العانى وزدەرىنە ءمالىم...
وسىلايشا بىتپەگەن ىستەرى بىتتىگە سانالعان سارعالىقتار شۋ كوتەردى, ولاردىڭ تالابى ورىندى. كوپتەن جانە سارىلا كۇتكەنمەن ءتيىستى ورىنداردىڭ قۇجاتىندا, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا «تولىق اياقتالدى» دەپ ايتىلعان, ال شىندىعىندا باياعىشا اۋىلداعى جالعىز عانا سۋ تاسيتىن كولىككە كەزەككە تۇرىپ اۋىل-ايماق, بوتا-تايلاعىنا دەيىن تاسىمالدانعان سۋ ىشەتىن, سۋ جوقتىقتىڭ سالدارىنان كەڭشاردان قالعان ەل-جۇرتقا, وتكەن-كەتكەنگە ماقتاۋلى جاسىل جەلەگى قۇردىمعا كەتىپ الا شاڭعا ورانعان سيداڭ اۋىل اتانعان سارعا تۇرعىندارى قاشان سۋ قۇبىرلارىنان اققان سۋعا قول جەتكىزەدى؟ قاشان قالاۋىنشا باۋ-باقشا ەگىپ, قوزى-لاعىن سۋ تاسيتىن كولىكتى كۇتىپ قۇدىق باسىنا يىرىلگەن جاعدايدان قۇتقارادى. بەلگىسىز! سوتتىڭ شەشىمى, «سيكومەن» اراداعى جاعدايدى رەتتەۋ نەمەسە كەلىسىم-شارتتى توقتاتىپ وزگە مەردىگەر تابۋ, ءىستى ونىڭ جالعاستىرىپ, اياقتالۋىن كۇتۋ ءۇشىن ءالى قانشا ۋاقىت كەرەك ەكەندىگىن ەشكىم دە تاپ باسىپ ايتا الماي وتىر, «اقىرى بىتەدى» دەگەن ءسوز عانا كوڭىلگە مەدەۋ.
سونىمەن ماڭعىستاۋ وبلىستىق اكىمدىگى تاراپىنان تاراتىلعان جالعان اقپاراتتىڭ ۇياتى كىمگە, نىسان جۇمىسى باستالعاندا لەنتاسىن قيىپ, اۋىلدىقتارعا ءتان سەنگىشتىكپەن اڭقىلداي شاشۋىن شاشىپ, ءماز-مەيرام باتاسىن بەرگەن, بىراق كۇنى بۇگىنگە دەيىن كۇتۋدەن كوزدەرى تالعان سارعا تۇرعىندارىنىڭ وبالى كىمگە؟
جاقىندا عانا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا «دەموكراتيانىڭ باستى جاۋى – بىلىمسىزدىك پەن پوپۋليزم. وسىنى ەستەن شىعارماعان ءجون. ازاماتتارىمىز رەفورمالارعا قولداۋ بىلدىرەدى دەپ سەنەمىن. ولار جاڭا ساياسي مۇمكىندىكتەردىڭ ارقاسىندا قوعامدا «حايپوكراتيانىڭ» بەلەڭ الۋىنا جول بەرمەيدى دەپ ۇمىتتەنەمىن» دەگەن بولاتىن. ولاي بولسا سارعا اۋىلىنىڭ حالقى وسى «حايپوكراتيانىڭ» ارقاسىندا ەسەپ بەرگەندە سۋعا قارىق بولىپ, ال شىن مانىندە ءالى سۋسىز وتىرعان جايى بار.
ءتۇيىن. اكىم – مەملەكەت باسشىسى سەنىم ارتىپ تاعايىنداعان لاۋازىمدى تۇلعا, ءبىر ءوڭىردىڭ تاعدىرى سەنىپ تاپسىرىلعان مەملەكەتتىك قىزمەتكەر. دەمەك, ونىڭ ەسەبىنە سەنبەۋگە تاعى بولمايدى. جۋرناليست الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى كەلىپ جاتقان وتىرىك-شىنى بەلگىسىز اقپاراتتار بولسا زەرتتەپ, اقيقاتىنا كوز جەتكىزۋگە ۇمتىلادى, ال وبلىس اكىمىنىڭ ەسەبىنىڭ نەمەسە وبلىستىق اكىمدىكتەن كەلگەن اقپاراتتىڭ سوڭىنا شام الىپ ءتۇسىپ, ەسەپتە «بىرىنە جول توسەلدى, بىرىنە مەكتەپ, بىرىنە بالاباقشا سالىندى, كەلەسى اۋىلدا كاسىپكەرگە قولداۋ كورسەتىلىپ, ءمۇجالسىز وتباسىنا كومەك بەرىلدى, تاعى ءبىر اۋىلدا سپورت الاڭى جاساقتالىپ, انا اۋىلعا عالامتور, مىنا اۋىلعا گاز جەلىسى تارتىلدى, كۇردەلى جوندەۋ جاسالدى» دەپ كەلەتىن شەتى جوق اۋىلداردى ارالاپ, ءبارىن تەكسەرىپ جۇرۋگە مىندەتتى ەمەس. ول اكىمگە نەمەسە اكىمدىككە سەنبەۋدىڭ, سىيلاماۋدىڭ ءبىر كورىنىسى بولار ەدى.
«سەنگەن قويىم سەن بولساڭ, كۇيسەگەنىڭە بولايىن» دەگەندەي, سەنىپ كەلگەن ورىننىڭ وتىرىك اقپارات تاراتۋىنىڭ الدى-ارتى وسى ما ەكەن...
ماڭعىستاۋ وبلىسى
