قازىرگى كۇندەرى اقتوبە قالاسىنداعى ساۋدا نۇكتەلەرىنە ەت پەن ەت ونىمدەرى نەگىزىنەن رەسەيدىڭ ورىنبور وبلىسىنان جەتكىزىلەدى. سيىر ەتىنىڭ تاعى ءبىر بولىگى مۇندا قوستاناي مەن وبلىستىڭ ءوز اۋداندارىنان كەلەدى. بۇل تۋرالى «اكتوبە-تايمس» گازەتى حابارلادى.
قازىرگى كۇندەرى اقتوبە قالاسىنداعى ساۋدا نۇكتەلەرىنە ەت پەن ەت ونىمدەرى نەگىزىنەن رەسەيدىڭ ورىنبور وبلىسىنان جەتكىزىلەدى. سيىر ەتىنىڭ تاعى ءبىر بولىگى مۇندا قوستاناي مەن وبلىستىڭ ءوز اۋداندارىنان كەلەدى. بۇل تۋرالى «اكتوبە-تايمس» گازەتى حابارلادى.
«ورتالىق بازارعا ءار تاڭ سايىن ەت اكەلىنەدى. سونىڭ ىشىندە شوشقا ەتىنىڭ 99 پايىزى بەستاماق كەنتىندە ورنالاسقان «پاريج كوممۋناسى» جشس-نەن تۇسەدى. ونىڭ كوتەرمە ساتىپ الۋ باعاسى 650 تەڭگە بولسا, ساتىلۋ قۇنى 750 تەڭگە بولادى. بازارعا سيىر ەتىن «ەڭبەك» جشس تاپسىرادى. ال وعان ەت نەگىزىنەن قوستاناي وبلىسىنىڭ شارۋاشىلىقتارى مەن ورىنبوردان جەتكىزىلەدى. بۇل جەردە سيىر ەتىن رەسەيدەن ساتىپ الۋدىڭ ءتيىمدى ەكەنى بايقالادى. ونىڭ ساتىپ الۋ باعاسى كيلوسىنا 400 تەڭگەدەن اسپايدى. سىرتتان اكەلىنگەن سيىر ەتى الدەقايدا ارزان جانە ساتۋعا وتە ءتيىمدى», – دەلىنگەن وندا.
جاسىراتىنى جوق, قازىرگى تاڭدا اقتوبە وبلىسىندا جەرگىلىكتى ءىرى قارا مال شارۋاشىلىعى قاتتى تۇرالاپ تۇر. وبلىس ءالى كۇنگە دەيىن كەڭەس زامانىنىڭ قايتا قۇرۋ كەزەڭىندەگى مولشەرىنە جەتە الماي كەلەدى. ەگەر ايماقتا 1991 جىلى 586 مىڭ باس ءىرى قارا ەسەپتە تۇرعان بولسا, قازىر ونىڭ قاتارى 404 مىڭنان اسپايدى. اقتوبەدە بۇرىن قوي مەن ەشكىنىڭ باسى دا بارشىلىق ەدى. ايتالىق, بۇدان 20 جىل بۇرىن بۇل وڭىردە 2,7 ملن. باس قوي مەن ەشكى ءورىپ جۇرسە, بۇگىندە ولاردىڭ قاتارى 2 ەسەدەن دە جوعارى مولشەردە از. ماماندار شوشقا باسىنىڭ دا ايتارلىقتاي ازايىپ كەتكەنىن العا تارتادى. ول تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزەر الدىنداعى جىلدارداعى دەڭگەيدىڭ 40 پايىزىنا دا جەتپەيدى.
مال باسىنىڭ كۇرت كەمي ءتۇسۋى بيىلعى جىلى وبلىستىڭ مارتوك اۋدانىندا ايرىقشا بايقالعان. بۇل جونىندەگى مالىمەت مۇنىڭ الدىنداعى جىلدارعا قاراعاندا, ءىرى قارا سانىنىڭ 36 پايىزعا ءتۇسىپ كەتكەنىن كورسەتەدى. ال شالقار اۋدانىندا قوي مەن ەشكىنىڭ تەڭ جارتىسى جوق.
«مۇنىڭ نەگىزگى سەبەبى سوڭعى جىلدارى وبلىس جەرىن قۇرعاقشىلىق جاۋلاپ العانىنان شىعىپ وتىر, – دەيدى وسى ورايدا وبلىستىق ستاتيستيكا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى مانشۇك قوجاحمەتوۆا. – مال باسىنا ءجۇرگىزىلگەن ساناقتان كەيىن ولاردىڭ شىن مانىندە اۋىلدىق وكرۋگتەر اكىمدەرىنىڭ كورسەتكەن ءمولشەرىنەن ەداۋىر از ەكەنىنە كوز جەتكىزىلدى».
«اكتوبە-تايمس» گازەتى بۇدان بۇرىن اۋىل اكىمدەرىنىڭ شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ كىتاپتارىنا مالدىڭ باسىن قالاي قوسىپ جازعاندارى تۋرالى بايانداپ بەرگەن ەكەن. ال كەمىستىكتىڭ ورنىن مالدىڭ ەگىلۋىنە بايلانىستى تەكسەرۋ جۇرگىزۋ كەزىندە پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرى انىقتاپتى. ناتيجەسىندە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ 5 قىزمەتكەرى ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, 11 اۋىلدىڭ اكىمى سوگىس العان كورىنەدى.
گازەت ءتىلشىسى سونداي-اق ءۇستىمىزدەگى جىلعى 8 ايدا اقتوبەدەن 20,7 ملن. دوللار اقشانىڭ رەسەي مەن بەلارۋسكە كەتكەنىن جازادى. وعان سول جاقتاردان 9,2 مىڭ توننا ەت جانە ەت ونىمدەرى اكەلىنىپتى. «اقتوبەلىكتەر ەت اسىپ جەۋگە كەرەكتى مالدارىنىڭ ءوزىن قازىر شەتەلدەردە ءوسىرىپ جاتىر», – دەمەسكە امال جوق.
مۇرات ايتقوجا.
