قوعام • 23 قىركۇيەك، 2020

ۆيرتۋالدى ۆيرۋس

44 رەت كورسەتىلدى

الەمدى ابىگەرگە سالعان ىندەتتىڭ قار­قىنىن ازىرگە الەۋمەتتىك اراقاشىقتىق ساقتاپ قانا السىرەتە الامىز. شاراسىزدان جاسالىپ جاتقان بۇل قادامنىڭ كەرى اسەرى – وقشاۋلانعان جۇرتتىڭ قارىم-قاتىناسىن ونلاين بايلانىس قامتاما­سىز ەتىپ، ينتەرنەتكە تاۋەلدىلىك شاما­دان تىس اسىپ كەتتى. سوندىقتان گادجەت­تەن قاشىقتىق ۇستاۋدىڭ دا ماڭىزى ارتا ءتۇستى.

«تاياقتىڭ ەكى ۇشى بار» دەگەندەي، تاياق بولعان سوڭ ونىڭ قاي ۇشى دا وڭاي تيمەيتىنى انىق. توتەننەن كەلگەن ىندەتتىڭ ىلمەگىنە ءتۇسىپ قالماۋ ءۇشىن كوپشىلىكتەن ىرگەمىزدى بارىنشا اۋلاق ۇستاپ باققانىمىزبەن، بۇرىننان بار «اۋرۋدى» ودان سايىن قوزدىرىپ جىبەرگەن سياقتىمىز. بۇل جەردە اۋرۋ دەگەندى بۇدان بىلاي تىرناقشاعا الىپ جازۋدىڭ دا قاجەتى جوق. ويتكەنى وتكەن جىلى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى كومپيۋتەرگە تاۋەلدىلىكتى رەسمي تۇردە اۋرۋلاردىڭ حالىقارالىق ستاتيستيكالىق كلاسسيفيكاتسياسىنا قوستى.

ددۇ بۇل جاڭا اۋرۋدى دۇنيەجۇزى­لىك دەنساۋلىق ساقتاۋ اسسامبلەياسىنىڭ 72-سەسسيا­سىندا تىركەدى. اتالعان شەشىمدى 194 قا­تى­سۋشى قولداعان. ادام كومپيۋتەرلىك ويىن­دارمەن اسىرە اۋەستەنىپ، ومىرلىك قۇندى­لىق­تاردى قۇنتتاماي، وتباسىلىق، الەۋمەت­تىك، ءبىلىم، كاسىبي تۇرعىدان اۋىتقۋ­شى­لىق­تار بايقالسا، مۇنداي بەلگىلەر اۋرۋ­دىڭ سيمپتومدارى رەتىندە تانىلادى.

وسىلايشا ونلاين تىرشىلىكتىڭ وپا تاپتىرماس ويىن-ساۋىعىمەن كۇرەس كۇشەيە باستاعاندا جاھاندى جاھاننامعا اينالدىرىپ جىبەرە جازداعان جويقىن ۆيرۋس كەلىپ، بارلىق ءدۇنياۋي ماسەلەلەردى ءبىر شەتكە ىسىرىپ قويدى. ءتىپتى ددۇ باسشىسى تەدروس ادانوم گەبرەيەسۋستىڭ ءوزى قوعامنىڭ بۇتىندىگى ءۇشىن، كوروناۆيرۋستى جەڭۋ ءۇشىن كوپشىلىكتى الەۋمەتتىك اراقاشىقتىق ساقتاپ، ۇيلەرىندە كومپيۋتەرلىك ويىندار ويناۋعا شاقىردى.

دەگەنمەن دەرتىنە دەرت جاماعان دىمكاس قوعام كەز كەلگەن دۇنيەنىڭ شەگىن، شاماسىن بىلگەن ءجون. سەبەبى پاندەميادان كەيىن دە ءومىر بار، بولاشاقتى، ۇرپاق ساۋلىعىن ويلاۋ كەرەك. ونسىز دا قازىرگى ونلاين وقۋ جۇيەسى بالالاردىڭ ۆيرتۋالدى ويىندارعا كوبىرەك كوڭىل بولۋىنە جەتەلەپ وتىر. قاشىقتان وقىتىپ، قانشا جەردەن قاداعالاعانمەن، ويىنى قانباعان بالانىڭ ويى باسقا جاققا اۋىپ تۇرادى. ونىڭ ۇستىنە قازىر كوپشىلىكتىڭ قولىنان گادجەت تۇسپەيتىنى ەسكەرىلىپ، بىرىنەن سوڭ ءبىرى ءتۇرلى ويىن-ساۋىق قوسىمشالارى شىعىپ جاتىر. كارانتين كەزىندە كەڭىنەن تانىلىپ، تارالعان جەلىلەر قانشاما؟ اسىرەسە جاستار جاعى تىكتوك جەلىسىنىڭ جەلىگىنە ءتۇسىپ كەتكەنىن كوز كورىپ وتىر.

We Are Social جانە Hootsuite ساراپتامالىق توپتارىنىڭ ەسەبى بويىنشا جىل باسىندا جەر بەتىندەگى حالىقتىڭ 60 پايىزعا جۋىعى ونلايندا بولعان ەكەن. ناقتىراق ايتساق، 2020 جىلدىڭ باسىندا 4،5 ميللياردتان اسا ادام ينتەرنەتتى پايدالانسا، الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ اۋديتورياسى 3،8 ميللياردقا جەتكەن. ال ءموبيلدى تەلەفوندى 5،19 ميلليارد ادام پايدالانادى. ورتاشا ەسەپ بويىنشا ادام كۇن سايىن 6 ساعات 43 مينۋتىن ينتەرنەتكە ارنايدى ەكەن، ياعني ءبىر ادام جىلىنا 100-دەن اسا كۇنىن ينتەرنەتتە وتكىزەدى. ەگەر ادام شامامەن 8 ساعات ۇيىقتاسا، قالعان سەرگەك ۋاقىتىنىڭ 40 پايىزىندا ونلاين بولادى. بۇل – ىندەت كۇشىنە مىنگەنگە دەيىنگى دەرەك. ودان بەرى جاھان جۇرتى تۇگەلگە جۋىق ينتەرنەتكە بايلانعان بولار.

ەكرانعا تەلمىرگەن قوعامنىڭ اۋرۋى اسقى­نا تۇسكەنى انىق. بۇرىن دا تەلەفوننان باس كوتەرمەيتىن جۇرتتىڭ قازىر سانالى ۋاقى­تى ونلايندا ءوتىپ جاتىر. كاليفورنيا ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ زەرتتەۋشىلەرى ادامنىڭ زەيىن قويۋى اكۆاريۋم بالىعىنىڭ دەڭگەيىنە دەيىن تومەندەگەنىن، امەريكالىقتار سمارتفونىنا كۇنىنە 150 رەت، شامامەن ءار 5-10 مينۋت سايىن نازار سالاتىنىن اتاپ كورسەتىپتى. ال ويىن بالاسىنىڭ گادجەتكە قانشا ۋاقىتىن جۇمسايتىنىن باعامداي بەرىڭىز. مۇنىڭ ءبارى اقىل-وي ەنەرگياسىن ءتيىمسىز پايدالانۋدىڭ، ءتىپتى جويۋدىڭ تىكەلەي جولى بولىپ وتىر.

ينتەرنەتتىڭ يىرىمىنە ءتۇسىپ كەتكەن قوعام­دى ۆيرتۋالدى ۆيرۋس مەڭدەپ بارادى. زورايىپ كەلە جاتقان گادجەتكە تاۋەل­دىلىكتىڭ زيانىن ايتىپ بايبالام سالعان ماماندار بۇل دەرت­تىڭ دە داۋاسىن ىزدەپ الەك. قازىر الپاۋىت ءىت كومپانيالارى ينتەر­نەتكە جۇمسايتىن ۋاقىت­تى قاداعالايتىن قىزمەتتەرىن ىسكە قو­سىپ جاتىر. سونداي-اق ونلاين بەلسەندىلىك­تى باقىلاۋعا كومەكتەسەتىن Forest، Checky، Instant قوسىمشالارى نەمەسە Track Time، Rescue Time باعدارلامالارى بار. بىراق مۇنىڭ ءبارى قالاۋىمىزعا شەكتەۋ بولا المايدى. سوندىقتان اركىم ءوزىن، وتباسىن قولعا الىپ، ءبىر اۋىق ينتەرنەتتەن بويىن اۋلاق ۇستاۋعا تاربيەلەۋ كەرەك، كونتەنتتەردى تالعاممەن تۇتىنىپ، تسيفرلى ديەتاعا وتىرۋ قاجەت.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اتىراۋدا 9 بالانى يت تالادى

ايماقتار • 24 قازان، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار