اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى گۇلميرا يساەۆانىڭ مالىمەتىنشە, قۇستاردىڭ قىرىلۋى سولتۇستىك قازاقستان, اقمولا, قوستاناي, پاۆلودار جانە قاراعاندى وبلىستارىندا تىركەلىپ وتىر. دالىرەك ايتساق, وسى وبلىستارداعى 26 اۋداننىڭ 47 ەلدى مەكەنىندە كەلەڭسىز جاعداي ورىن العان. ونىڭ ىشىندە جەكە اۋلاداعى قىرىلعان قۇستاردىڭ ناقتى سانى – 12 926.
جالپى, مۇنداي جاعداي سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ 11 اۋدانىنداعى 27 ەلدى مەكەندە ورىن الدى. بۇل رەتتە 8 اۋداننىڭ 23 ەلدى مەكەنىندە قۇس تۇماۋى راستالدى. 17 قىركۇيەكتەن باستاپ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ۆەتەرينارلىق باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ كوميتەتى ءوڭىردىڭ 7 اۋدانى – تيميريازەۆ, جامبىل, قىزىلجار, تايىنشا, شال اقىن, عابيت مۇسىرەپوۆ جانە ماعجان جۇماباەۆ اۋداندارىنان, سونداي-اق ايىرتاۋ اۋدانىنىڭ ءبىر اۋىلدىق وكرۋگىنەن قۇس جانە قۇس ونىمدەرىن شىعارۋعا ۋاقىتشا شەكتەۋلەر قويدى.
– اقمولا وبلىسىنا قاراستى بەس اۋداننىڭ 9 ەلدى مەكەنىندە 286 قۇس ولگەن. 19 قىركۇيەكتەن باستاپ جارقايىڭ اۋدانىندا شەكتەۋلەر ەنگىزىلدى. سونداي-اق قوستاناي وبلىسىنىڭ 6 اۋدانىندا 505 قۇس ولگەنى انىقتالدى. بۇدان بولەك پاۆلودار وبلىسىنىڭ ءۇش اۋدانىندا 1463 قۇستىڭ قىرىلۋ فاكتىسى تىركەلدى. سونىمەن قاتار قاراعاندى وبلىسى نۇرا اۋدانىنىڭ ءبىر ەلدى مەكەنىندە 43 قۇستىڭ ولۋىنە بايلانىستى زەرتحانالىق جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر, – دەدى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندەگى بريفينگكە قاتىسقان گۇلميرا يساەۆا.
وسى ورايدا ۆەتەرينارلىق باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ كوميتەتى بيىل 4 تامىزدان باستاپ رەسەيمەن شەكارالاس وڭىرلەردەن ءتىرى قۇس پەن قۇس ونىمدەرىن اكەلۋگە شەكتەۋ قويعانىن اتاپ وتكەن ءجون. سەبەبى كورشى ەلدە قۇس تۇماۋىنىڭ تارالۋى وسى كەزەڭمەن تۇسپا-تۇس كەلەدى. ىلە-شالا شەكارالاس ايماقتارداعى ەپيزووتيكالىق جاعدايدى باقىلاپ, قاداعالاۋ ءۇشىن وبلىس اكىمدىكتەرى جانىنان جەدەل شتابتار قۇرىلدى.
– ءدال قازىر قۇستار جىلى جاققا اۋىپ جاتىر. سولتۇستىكتەن وڭتۇستىككە باعىت العان قۇستار قازاقستان اۋماعىنان دا وتەدى. ولار جولاي سۋقويمالارعا ايالدايدى. وسىلايشا قۇس تۇماۋىن ءۇي قۇستارىنا دا جۇقتىرعان. الدىمەن دالاداعى جابايى قۇستار ولە باستادى. كەيىن جەكە اۋلاداعى قۇستار قىرىلدى, – دەدى ۆيتسە-مينيستر.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى تيمۋر سۇلتانعازيەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا تارالعان قۇس تۇماۋى (ن5N8) رەسەي فەدەراتسياسىنداعى ۆيرۋسپەن بىردەي. تۇماۋدىڭ تەك ن5N1 ءتۇرى عانا ادامعا جۇعادى.
– بۇل ادام دەنساۋلىعىنا قاۋىپتى ەمەس. ادامنان ادامعا جۇقپايدى, تارالمايدى. ونى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىمەن بايلانىستىرۋدىڭ دا قاجەتى جوق. اتالعان ۆيرۋستىڭ ادامعا جۇعۋى سيرەك كەزدەسەدى. ونىڭ ءوزى ىندەتتى جۇقتىرعان ءتىرى نەمەسە ءولى قۇسپەن قاۋىپسىزدىك شارالارىن ساقتاماي, تىكەلەي بايلانىسقا تۇسكەندە عانا جۇعادى. تيىسىنشە, قازىر ادامدار اراسىندا قۇس تۇماۋىن جۇقتىرۋ فاكتىسى تىركەلگەن جوق. سانيتارلىق-ەپيدەميالىق باقىلاۋ قىزمەتى ىندەت وشاعى رەتىندە تىركەلگەن قۇس فابريكاسىندا جۇمىس ىستەگەن 400 ادامدى انىقتادى. مەديتسينالىق باقىلاۋعا الىندى. ولاردىڭ جاعدايى – قاناعاتتانارلىق دەڭگەيدە. قازىر ەلدەگى جاعدايعا بايلانىستى قۇس ونىمدەرىن باقىلاۋ جۇمىستارى كۇشەيدى, – دەدى تيمۋر سۇلتانعازيەۆ.
گۇلميرا يساەۆا شەكتەۋ شارالارى ىندەتتى وزگە وڭىرلەردەگى قۇستارعا جۇقتىرماۋ ماقساتىندا قولعا الىنىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
– قۇس تۇماۋى انىقتالعاننان كەيىن رەسپۋبليكالىق قوردان 1,4 ملن دوزا ۆاكتسينا ءبولىندى. ول 4,7 ملن قۇستى ەگۋگە جەتەدى. سونداي-اق بۇگىن تاعى قوسىمشا 1 ملن دوزا ۆاكتسينا جەتكىزىلەدى. بۇعان 3,5 ملن قۇستى ەگۋگە مۇمكىندىك بار. جالپى, جىل باسىنان بەرى كوميتەت وڭىرلەرگە قۇس تۇماۋىنا قارسى 3,4 ملن دوزا ۆاكتسينا ۇلەستىرگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە جەكە اۋلاداعى 11,8 ملن قۇس ۋاقتىلى ەگىلدى. ستاتيستيكا بويىنشا قازاقستاندا 46,7 ملن قۇس تىركەلگەن. ونىڭ 14,7 ملن-ى جەكە اۋلاعا تيەسىلى. ياعني, بولىنگەن ۆاكتسينا ءۇي قۇستارىن ەگۋگە تولىق جەتىپ تۇر, – دەدى گ.يساەۆا
ۋاقىتشا شەكتەۋلەر قويىلىپ, كارانتين ەنگىزىلگەن ەلدى مەكەندەردە رەسپۋبليكالىق ەپيزووتياعا قارسى وترياد جۇمىس ىستەۋدە. اتالعان مامانداندىرىلعان ۇيىم اسا قاۋىپتى اۋرۋلاردىڭ وشاعىن وقشاۋلاۋمەن جانە جويۋمەن شۇعىلدانادى. بۇگىندە 220 ادام وسى باعىتتا جۇمىس ىستەپ جاتىر. ارنايى تەحنيكالار دا جۇمىلدىرىلعان. ولار ولگەن قۇستاردى جويۋمەن, دەزينفەكتسيا جۇمىستارىمەن اينالىسۋدا. سونداي-اق قىرىلعان قۇستار بويىنشا وتەماقى تولەۋ دە ءدال وسى وتريادقا جۇكتەلگەن.
– اكىمدىكتەردە ارنايى قۇرىلعان كوميسسيالار جۇمىس ىستەيدى. ولار ءار وڭىردەگى قۇستاردىڭ نارىقتاعى ورتاشا باعاسىن انىقتايدى. ۆەتەرينارلىق قىزمەتتەر جىبەرگەن ماتەريالداردى رەسپۋبليكالىق وترياد قابىلدايدى. وتەماقى قۇس يەسىنىڭ جەكە شوتىنا اۋدارىلادى. ەگەر قۇجاتتاردىڭ ءبارى دۇرىس رەسىمدەلسە, ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە تولەم جاسالادى. قازىر رەسپۋبليكالىق وتريادتا شامامەن 390 ملن تەڭگە جيناقتالعان. ونىڭ ءبارى وتەماقى تولەۋگە جۇمسالادى, – دەدى ۆيتسە-مينيستر.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋ جانە قايتا وڭدەۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ەركەبۇلان احمەتوۆتىڭ دەرەگىنشە, قازاقستاندا جىلىنا 5 ملرد 400 مىڭنان استام جۇمىرتقا جانە 223 مىڭ توننا قۇس ەتى وندىرىلەدى. جۇمىرتقا ءوندىرىسى بويىنشا قازاقستان ىشكى نارىقتى 106 پايىزعا قامتىپ وتىر. بۇدان بولەك 500 ملن جۇمىرتقا شەتەلگە ەكسپورتتالادى. ول سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇس فابريكالارىندا تىركەلگەن جاعداي ىشكى نارىقتاعى ءونىم باعاسىنا اسەر ەتپەيدى دەپ سەندىردى. ونسىز دا جىل باسىنان بەرى قۇس ەتىنىڭ باعاسى 5 پايىزعا تومەندەدى.
– قازاقستاندا جۇمىرتقا وندىرەتىن 35 قۇس فابريكاسى بار. ونىڭ بەسەۋى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ورنالاسقان. مۇنداعى «ياكورسكايا», «ادەل كۋس», «تايىنشا» قۇس فابريكالارى ۆاكتسينانى ۋاقتىلى جۇرگىزۋدىڭ ناتيجەسىندە قۇس قىرعىنىنان امان قالدى. ال قالعان ەكەۋىندە كەلەڭسىز جاعداي تىركەلدى. قالىپتى رەجىمدە جۇمىس ىستەپ تۇرعان ءۇش فابريكا ءوڭىردى قاجەتتى ونىممەن جەتكىلىكتى كولەمدە قامتي الادى. وزگە وڭىرلەرگە ساۋدالاۋعا دا مۇمكىندىك بار, – دەدى ەركەبۇلان احمەتوۆ.
بەلگىلى بولعانداي, قۇس تۇماۋى العاش بولىپ انىقتالعان سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ فابريكالارى جىل سايىن 650 ملن جۇمىرتقا وندىرەدى ەكەن. ونى نەگىزىنەن جەرگىلىكتى حالىق تۇتىنادى. سونداي-اق باسىم بولىگى قوستاناي, اقمولا وبلىستارىنا, نۇر-سۇلتان قالاسىنا دا جەتكىزىلەدى. وڭىردە جۇمىرتقا وندىرەتىن 5 فابريكادان بولەك, قۇس ەتىن شىعاراتىن ءبىر فابريكا جۇمىس ىستەيدى. اگروونەركاسىپتى دامىتۋ باعدارلاماسىنا سايكەس, قۇس فابريكالارىنا وندىرىلگەن ءونىم ءۇشىن سۋبسيديا قاراستىرىلعان. جىل سايىن بۇل ماقساتقا بيۋدجەتتەن 15 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات بولىنەدى.
