قوعام • 17 قىركۇيەك، 2020

ۇيگە گاز كىرگىزۋ قۇنى نەلىكتەن 1 ملن تەڭگەدەن جوعارى؟

131 رەت كورسەتىلدى

مەملەكەت قولداۋىنىڭ ناتيجەسىندە بۇگىندە ەلىمىزدىڭ بىرقاتار وڭىرىندە، اسىرەسە اۋىلدى جەرلەرگە گاز تارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. دەگەنمەن جامبىل وبلىسى شۋ اۋدانىنىڭ ورتالىعى تولە بي اۋىلىنا گاز تارتۋ ماسەلەسى بەس جىلدان بەرى ءالى شەشىمىن تاپپاي وتىر.

كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباەۆ، EQ

كەزىندە، ياعني 2012 جىلى جەلتوقسان ايىندا تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى قارساڭىندا «بۇحارا – تاشكەنت – بىشكەك – الماتى» حا­لىقارالىق ماگيسترالدى گاز قۇبى­رىنا جالعانعان «قورداي – شۋ» جوعارى قىسىمدى گاز قۇبى­رىنىڭ تۇساۋىن ۇلتتىق تەلەكوپىر ارقىلى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوزى كەسىپ، ساتتىلىك تىلەگەن بولاتىن. جەر­گىلىكتى حالىق تا اۋىلعا كوگىل­دىر وتىننىڭ كەلەتىنىن ەستىپ، شىن قۋان­عان. الايدا 2015 جىلعى 14 مامىردان باستاپ «پاريەۆ» جشس تولە بي اۋىلىن گازداندىرۋ ءۇشىن بەلگىلەنىپ، گاز تارتۋ ءۇشىن مەردىگەر جوعارى باعا قويعان. اتالعان ماسەلەنى تۇرعىندار تالاي جىلدان بەرى اۋدان، وبلىس اكىمدەرىنە ايتىپ ءجۇرىپ شەشە الماي، اقىرى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتان كومەك سۇراپ، حات جازدى. اتالعان كومپانيا مەن جەرگىلىكتى بيلىك باسشىلارى ورتاق ءتىل تابىسىپ، باعانى شارىقتاتىپ وتىر دەگەن تۇرعىنداردىڭ جانايقايى ءالى باسىلار ەمەس. اسپانداعان باعا، ساپاسىز جۇمىس تا اۋىلدىقتاردىڭ اشۋىنا ابدەن تيگەن.

جالپى، تولە بي اۋىلىندا 21 مىڭنان استام حالىق تۇرادى. اتالعان كومپانيانىڭ ارەكەتى وسى ۋاقىتقا دەيىن جەرگىلىكتى جۇرتشىلىقتىڭ نارازىلىعىن تۋدىرىپ وتىر. شۋ اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى، تولە بي اۋىلى­نىڭ تۇرعىنى ماكەن ۋاقتەگىنىڭ ايتۋىنشا، 2017 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا باعانى تومەندەتۋ ماق­ساتىندا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 251 ملن 145 مىڭ تەڭگە بولىنگەن ەكەن. «ناتيجەسىندە، شۋ قالاسى مەن تولە بي اۋىلىنىڭ ارالىق 8،7 شاقىرىمدىق جوعا­رى قى­سىمدى گاز قۇبىرى اۋدان اكىم­دىگىنىڭ تەڭگەرىمىنە ساتىپ الىن­عانىمەن، ايلالى قۋلىق­پەن مۇنى مەردىگەر باسشىلا­رى ار­زان­داتپاعان. اۋىل تۇرعىن­دارىن ەلىمىزدەگى جوق قىمبات باعامەن جاس بالاداي الداپ كەلە جات­قاندارىنا بەس جىلعا اياق باس­قانىمەن، ماسەلەنىڭ ءالى دە شە­شىمى تابىلاتىن ەمەس»، دەيدى ول.

اۋىل تۇرعىندارىن گازبەن قامتۋ ءۇشىن «پاريەۆ» جشس-ءى باسىندا باعانى ءار ۇيگە 380 مىڭ تەڭگەدەن قويادى. «2015 جىلى 14 مامىردا جەردىڭ ءۇستى ارقىلى بولات قۇبىرلارمەن ءار ۇيگە 380 مىڭ تەڭگەدەن گاز جۇرگىزەمىز» دەپ «قازترانسگازايماق» اق جام­بىل وبلىستىق فيليالىنان تەحني­كالىق شارت الادى دا، ءدال سول 14 مامىردا جەراستى پوليەتيلەن قۇبىر­لارى­مەن گاز جۇرگىزۋ قىمباتقا تۇسە­دى دەپ حالىقتى الدايدى. كەيبىر قاتىس­پاعان ادامداردىڭ دا ورنىنا قول قويىپ، ەكى بىردەي جالعان حاتتاما تولتىرادى. ءسويتىپ، باعانى 40 مىڭ تەڭگەگە قىمباتتاتىپ، 420 مىڭ تەڭگەگە كوتەرەدى. اۋدان ورتالىعىنداعى 4200 ءۇيدى 40 مىڭ تەڭگەگە كوبەيتسەك، 168 ملن تەڭگە شىعادى ەكەن»، دەيدى ماكەن ۋاقتەگى. اڭگىمە مۇنىمەن دە بىتپەي، اقىرى 2016 جىلدىڭ جاڭا جىلىنان تاعى دا ماتەريالدار قىمباتتادى دەگەن جەلەۋمەن باعانى بىردەن 570 مىڭ تەڭگەگە كوتەرەدى. جالپى، تۇرعىندار وسىنداي نەگىزسىز قىمباتشىلىققا نارازى. نەگىزى ءاربىر اۋىل تۇرعىنى ۇيلەرىنە گاز تارتۋ ءۇشىن 503 مىڭ تەڭگەدەن تولەۋى كەرەك ەكەن. الايدا اۋىلدىقتار مۇنى دا قىمباتسىنۋدا. ويتكەنى ودان بولەك پەش جانە تاعى دا قاجەتتى زاتتاردى ساتىپ الۋ ءۇشىن تاعى سونداي كولەمدە قاراجات كەرەك. سوندىقتان تولەبيلىكتەر بۇل باعانىڭ نەگىزسىز ەكەنىن ايتىپ، دابىل قاعۋدا. اۋىل تۇرعىنى شۇكىر ابدۋللاەۆتىڭ ايتۋىنشا، ول وسىدان ەكى جىل بۇرىن ءوز قاراجاتىمەن ۇيىنە گاز كىرگىزگەن.

«الماتى قالاسىنا ەكى رەت بارىپ پەش، باتارەيا سياقتى قاجەتتى زاتتاردى ءوز قاراجاتىما الىپ كەلدىم. ءبىر پەشتىڭ ءوزى 240 مىڭ تەڭگە بولدى. جالپى، بارلىق شىعىندى قوسقاندا ءبىر ۇيگە گاز تارتۋ قۇنى 1 ملن 260 مىڭ تەڭگەگە شىقتى»، دەيدى تۇرعىن. ارينە، بۇل ءبىر وتباسى ءۇشىن از قاراجات ەمەس. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءبارىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ بىردەي ەمەس ەكەنىن ەسكەرسەك، ءتىپتى كوپ ۇيلەرگە گاز كىرمەي قالۋ قاۋپى بار. ماسەلەن، تاعى ءبىر اۋىل تۇرعىنى جەڭىس ءابسات 503 مىڭ تەڭگەنىڭ ءوزى قىمبات ەكەنىن ايتادى. «بيىلعى قاڭتار ايىندا ۇيگە گاز كىرگىزدىك. ەندى گاز كىرگىزۋ قۇنىن، جۇمىسىنىڭ اقىسىن، كەرەكتى ماتەريالداردىڭ كولەمىن ەسەپتەيتىن بولساق، 1 ملن تەڭگەدەن استام اقشا كەتەدى. ءبىز باستاپقى قاراجاتىن عانا تولە­دىك. ەندى قالعانىن وسى قازان ايى­نا دەيىن تولەۋىمىز كەرەك. اۋىلدا ىستەيىك دەسەك، جۇمىس جوق. ازىن-اۋلاق مالعا قاراپ وتىرمىز. امال جوق، سول مالدى ساتساق تا اقشاسىن بەرەمىز»، دەيدى جەڭىس ءابسات. نەگىزى­نەن قاراپايىم حالىقتىڭ پىكىرى وسى. كوپشىلىك اسپانداعان باعامەن ۇي­لەرىنە گاز تارتۋعا قاۋقارسىز.

«مەملەكەتتىك تىركەۋدەن وتپەگەن­دىكتەن، قۇرىلىس جۇمىستارى تەحنو­لو­­گيالىق تالاپقا ساي ورىندال­ما­عان­دىقتان 2018 جىلى 11 اقپان كۇنى «جاندوس» دۇكەنىنىڭ الدىندا جانە ءسادۋ شاكىروۆ پەن قوراعاتى كوشە­لەرىندە ءۇش جەردە جەراستى جارى­لىستارى ورىن الدى. سونىڭ كەسىرى­نەن تولە بي اۋىلىنداعى ۇيلەر بىر­نەشە تاۋلىك بويى جىلۋسىز قالعان كۇن­دەر دە بولدى. سوندىقتان شۋ اۋدا­نى­نىڭ اكىمى نۇرجان كالەن­دەروۆ­كە قوعامدىق كوميسسيا قۇرىپ، «پاريەۆ» كومپانياسىنىڭ 8،7 شا­قى­رىمدىق ماگيستالدى قۇبىر مەن اۋدان ورتالىعىنداعى گازدان­دىرۋ جۇمىستارىن جان-جاقتى تەك­سەرۋ قاجەتتىگىن ايتتىم. ما­گيست­رالدى قۇبىر دۇرىس ورنالاس­تى­رىل­ماعاندىقتان جانە تولە بي اۋىلى مەن تاعى دا باسقا كورشىلەس 4 اۋىلعا جالعانعاندىقتان قىستىڭ ايازدى كۇندەرى گاز قىسىمىنىڭ جەتىس­پەۋشىلىگى ورىن الۋى ابدەن مۇمكىن ەكەنىن جەتكىزدىم. سوندىقتان اۋدان ورتالىعىنداعى كوگىلدىر وتىنعا قوسى­لا الماعان 2600-دەن استام ءۇيدى ىرگەدەگى اباي اۋىلىنىڭ ماگيسترالدى قۇبىرىنا جالعاۋعا كومەك تە سۇرادىم»، دەيدى م.ۋاقتەگى.

سونداي-اق اتالعان سەرىكتەستىكتىڭ اۋىل ىشىندەگى اتقارعان جۇمىستارى ساپاسىز بولعاندىقتان «قازترانسگاز» مەكەمەسى وبلىستىق فيليالىنىڭ تەكسەرىسىمەن 163 ادام ومىرىنە اسا قاۋىپتى نۇكتەلەر انىقتالعان. ناتي­جەسى، مىنە ءۇش جەردەگى جارىلىس بو­ل­ىپ وتىر. تۇرعىندار ساپاسىز جۇ­مىس­تار وسىلاي جالعاسا بەرسە، ءتۇبى ادام ومىرىنە قاۋىپ تونە مە دەپ قورقاتىندارىن ايتۋدا.

نەگىزىنەن كوپشىلىك بۇل ارەكەتكە «پاريەۆ» جشس-ءى مەن اۋدان باس­شى­لىعىن دا كىنالايدى. ماسەلەن، وسى ماسەلە تۋىنداعالى سوڭعى بەس جىل­دىڭ بەدەرىندە اۋداندا ءبىراز اكىم اۋىس­تى. بىراق «جابۋلى قازان جابۋ­لى كۇ­يىندە» قالىپ وتىر. ء«تورت-بەس جىل اۋدان ورتالىعى تۇرعىن­دارىن گازداندىرۋداعى جوسىقسىز ارە­­كەت­­تەرىن اتىشۋلى مەردىگەر كوم­پا­­نيا­نىڭ باسشىلارى شۋ اۋدا­نى­­نىڭ كەي اتقامىنەرلەرىنىڭ قولداۋى­مەن ۇزبەي جالعاستىرۋمەن كەلەدى. تىپ­تەن، مەنى قورقىتىپ 2017 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا جۇمىسىمىزعا كەدەرگى كەل­تىر­دى دەگەن سىلتاۋمەن 2 ملن تەڭگە ايىپ­پۇل تولەتۋگە شۋ اۋداندىق سوتىنا تا­لاپ-ارىز دا بەردى. زاڭگەر م.ءنۇ­سىپوۆ باستاعان كوزى اشىق ازا­مات­تار­دىڭ قولداۋىمەن ءارى سۋديا گ.بو­لە­گە­نو­ۆانىڭ ادىلەتتى شەشىمىمەن ما­عان ايىپ­پۇل تولەتۋدىڭ ورنىنا وز­دەرى­نىڭ كەي بىلىقتارى اشىلىپ قال­دى. اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى نۇر­لان جاق­سىباەۆ كوپشىلىكتى قولداۋ­دىڭ ورنىنا، وبلىس اكىمىنەن باستاپ پرە­زي­دەنتكە دەيىن جالعان جاۋاپتار بەرىپ، مەر­دىگەر كاسىپورىن باسشىلارىن قول­داپ كەلەدى. ايتپەسە بۇل ماسەلە الدە­قاشان-اق شەشىلەتىن ەدى»، دەيدى م.ۋاقتەگى.

اۋىل تۇرعىندارى تالاي ۋاقىتتان بەرى ەلىمىزدىڭ بىرقاتار قۇزىرلى ورىن­دارىنا اتالعان ماسەلە بويىنشا شا­عىم­دانعان. جۋىردا شۋ اۋدانى­نىڭ اكى­مى ن.كالەندەروۆ اۋدان ورتا­لى­عى تولە بي اۋىلىنىڭ تۇرعىن­دارى­مەن كەز­دەسكەندە دە بۇل ماسەلە تاعى كوتەرىل­گەن. ءوز سوزىندە اۋدان اكىمى وب­لىس باس­­شى­سىمەن جانە ءتيىستى باس­قار­ما باس­­شى­لارىمەن اقىلداسىپ، وسى گاز­­­­دان­­­دى­رۋ ماسەلەسىن شەشۋگە ارە­كەت­­­تە­نىپ جاتقانىن جەتكىزگەن. ن.كا­لەن­­­دەروۆ­تىڭ ايتۋىنشا، 5 جىلدا اۋىل تۇر­­­عىن­­دارىنىڭ تەك 30 پايىزى عانا كو­گىل­­دىر وتىنعا قوسىلعان. ياعني مۇنداي قىم­­­بات باعاعا قاراجاتى بارلار عانا قول جەت­­كىزگەن. ال قالعان تۇرعىندار قايت­­پەك؟ بۇل دا تالاي جىلدان بەرى تۇر­عى­ن­دار ءۇشىن وزەكتى ماسەلە كۇيىندە قالىپ وتىر.

تولە بي اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى اتال­عان ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتان كومەك سۇرايتىنىن جەتكىزدى. بەس جىلدان بەرى قوردالانعان ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن تارقاتىپ، قاراپايىم حالىققا سالماق سالىپ كەلگەن ءتيىستى باسشىلارعا شارا قولدانۋعا جانە «پاريەۆ» جشس-ءنىڭ تۇرعىنداردان العان ارتىق اقشاسىن قايتارتىپ بەرۋگە پرەزيدەنتتىڭ كومەك­تەسۋىن سۇرايدى. ايتپەسە، بەس جىل بويى سوزىلىپ كەلگەن ماسەلە تاعى دا تالاي جىلعا جالعاسىپ كەتە مە دەگەن تۇر­عىنداردىڭ قورقىنىشى باسىم.

 

جامبىل وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

قوستانايعا العاشقى قار ءتۇستى

ايماقتار • بۇگىن، 10:02

سالىمشىلارعا 887 پاتەر

ايماقتار • بۇگىن، 09:10

قىسقا دايىندىق تولىق اياقتالدى

ايماقتار • بۇگىن، 07:46

قاجەتتى وتىننىڭ 70%-ى جەتكىزىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 07:43

قارسىلاسى اۋىرىپ قالىپتى

سپورت • بۇگىن، 07:38

چەمپيوندار ليگاسى باستالدى

فۋتبول • بۇگىن، 07:36

فرانتسياعا جول ءتۇسىپ تۇر

وقيعا • بۇگىن، 07:33

بوتەنگە سالەم

رۋحانيات • بۇگىن، 07:19

قوس ىشەكتى قوڭىرىم

رۋحانيات • بۇگىن، 07:14

وڭتايلى ينتەگراتسيالانعان جۇيە

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:13

نە وقىپ ءجۇرسىز؟

تانىم • بۇگىن، 07:00

ۇقساس جاڭالىقتار