ەكونوميكا • 16 قىركۇيەك، 2020

جاۋىن-شاشىن: كومباين قاڭتارىلىپ، ديقان اڭتارىلىپ قالدى

12 رەت كورسەتىلدى

توبىل وڭىرىندە تامىزدىڭ سوڭىنا قاراي باستالعان جايماشۋاق كۇزدىڭ قاراسۇر بۇلتىنا بارىپ ءسىڭىپ، كۇن رايى كۇرت قۇبىلدى.

كۇنى بويى تولاسسىز جاۋعان جاڭبىر جيىرما كۇننەن بەرى قىردا قىزۋ ءجۇرىپ جاتقان قاربالاس تىرشىلىكتى ءبىر-اق كۇندە توقتاتتى. وسىلايشا، كومباين قاڭتارىلىپ، ديقان اڭتارىلىپ قالدى. جاۋىن-شاشىننىڭ نەشە كۇنگە سوزىلارى بەلگىسىز. الايدا وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى جانە جەر قاتىناستارى باسقارماسى كولدەنەڭ جاڭبىردىڭ كۇزگى وراققا كوپ زيانى تيە قويمايتىنىن، ديقاندار القاپتاعى استىقتىڭ 88%-ىن جيناپ ۇلگەرگەنىن ايتىپ وتىر. باسقارما مالىمەتىنشە، وبلىس شارۋاشىلىقتارى بۇگىنگە دەيىن 3،5 ملن گەكتاردىڭ بيدايىن باستىرىپ العان. بيداي ءار گەكتاردان 10 تسەنتنەردەن ءونىم بەرۋدە. القاپتا 550 مىڭ گەكتارداي ورىلماعان استىق بار.

– بيىل 4 ملن 51 مىڭ گەكتار القاپقا ءدان ەگىلدى. وبلىستا وراق ناۋقانى اياقتالىپ قالدى. قازىر ەشبىر اۋدان ناۋقاندى تولىق اياقتادىق دەگەن مالىمەت بەرگەن جوق. بىراق شارۋاشىلىقتاردىڭ كوبى ارپا، س ۇلى، بيداي سياقتى ءداندى داقىل تۇرلەرىن جيناپ الدى. قازىر القاپتا نەگىزىنەن مايلى داقىلدار قالىپ وتىر. وراق قارقىنى و باستا جاقسى ەدى. تاۋلىگىنە 150-200 مىڭ گەكتار القاپتىڭ استىعى ورىلاتىن. قىركۇيەكتىڭ ءبىرىنشى جارتىسى كۇن رايى اشىق بولدى. ناۋقاننىڭ اياقتا­لۋىنا وسى سوڭعى جاۋىن كەدەرگى بولىپ تۇر. سوندىقتان سولتۇستىك اۋدان­داردا جۇمىس توقتاپ قالدى. كۇن رايى اشىلسا، ديقاندار 2-3 كۇن ىشىندە ال­قاپقا قايتا شىعادى، – دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ ءبولىم باسشىسى ەسىمجان بايماقانوۆ.

سالا ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا، مەڭدىقارا، قارابالىق، فەدوروۆ، سارى­كول اۋداندارىنداعى ىرگەلى شارۋا­شىلىقتاردىڭ دەنى القاپتاعى ءداندى شاشاۋسىز جيناپ العان. بۇل اۋدانداردا توپىراق قۇنارلى. كۇتىمى جاقسى القاپتان جوعارى ءونىم الۋعا بولادى. مىسالى، سارىكولدىك ديقان تۇرسىنباي سادۋاقاسوۆ بيىل ءبىر گەكتاردان 22 تسەنتنەرگە دەيىن ءونىم الىپ وتىر.

– ءداندى داقىلدى تۇگەلدەي ورىپ الدىق. مايلى داقىل دا ەڭسەرىلىپ قالدى. قىسقى مال ازىعىن دا ەرتە قام­داپ الدىق. ەندى زىعىر عانا قالدى. ونى كۇزدىڭ قارا سۋىعى باستالعان سوڭ ورۋ كەرەك. اۋا رايىنىڭ سۋىتۋىن كۇتىپ وتىرمىز، – دەدى كانىگى ديقان.

سارى بيدايلى سارىكول اۋدانىنىڭ ديقاندارى بىلتىر قۋاڭشىلىققا قاراماستان جوعارعى ونىمگە قول جەتكىزىپ، القاپتىڭ ءار گەكتارىنان 14 تسەنتنەردەن ءونىم العان. بيىل 293 مىڭ گەكتار القاپقا ءدان ءسىڭىردى. ونىڭ 345 مىڭىن بيداي، 35 مىڭىن س ۇلى، 70 مىڭ گەكتارىن مايلى داقىل الىپ جاتىر. توپىراعى قۇنارلى، تابيعاتى جومارت بۇل وڭىردە بيداي بيىل دا بىتىك شىقتى. بۇل وڭىردە ەگىنشىلىكپەن اينالىساتىن 600-دەن استام جەكە شارۋاشىلىق بار. بۇگىنگە دەيىن ديقاندار القاپتاعى استىقتىڭ 80 پايىزىن قامباعا قۇيىپ الدى.

– بيداي ورتاشا ەسەپپەن ءبىر گەكتاردان 13 تسەنتنەر ءتۇسىم بەردى. بۇل كورسەتكىشتى قازىرگى ەسەبىمىز بويىنشا ايتىپ وتىرمىن. ءالى دە وراق تيمەگەن القاپتار بار. ولاردى قوسساق، ءتۇسىم مولشەرى ءوسۋى دە مۇمكىن. ءبارى دە اۋا رايىنا بايلانىس­تى. بۇگىن، مىنە، تاعى دا جاڭبىر باس­تالدى. بۇگىن-ەرتەڭ توقتايتىن شىعار. ودان سوڭ استىق دەگدىگەنشە تاعى ءبىر كۇن كۇتۋگە تۋرا كەلەدى. وسىلايشا ۋاقىتتان ۇتىلۋعا تۋرا كەلىپ تۇر. كۇن رايى ەندى 5-10 كۇندەي اشىق بولىپ تۇرسا، كۇزگى جيىن-تەرىن ناۋقانىن تولىق اياقتايمىز دەپ وتىرمىز، – دەدى اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى قانات سابيەۆ.

قوستاناي وبلىسىنىڭ شارۋاشىلىق قۇرىلىمدارى سوڭعى جىلدارى نارىقتا جوعارى سۇرانىسقا يە ءارى قىمبات مايلى داقىلدار كولەمىن ۇلعايتۋعا بەت بۇرعان. بيىل ايماقتا 640،5 مىڭ گەكتار مايلى داقىل ەگىلدى. بۇل وتكەن جىل­عىدان 130،4 مىڭ گەكتارعا ارتىق. سالا ماماندارىنىڭ سوزىنە سەنسەك، سوڭعى 4 جىل ىشىندە القاپتاردى ءارتا­راپتاندىرۋ شەڭبەرىندە مايلى داقىلدار كولەمى 289،1 مىڭ گەكتارعا ۇلعايتىلعان. مىسالى، سارىكول اۋدانىنىڭ ديقاندارى بىلتىر 50 مىڭ گەكتارعا مايلى داقىل ەكسە، بيىل ونىڭ كولەمى 70 مىڭ گەكتارعا جەتكەن. ويتكەنى كۇنباعىس، راپس، زىعىر سياقتى مايلى داقىل تۇرلەرىنىڭ نارىقتاعى باعاسى بيدايدان بىرنەشە ەسە قىمبات دەيدى ديقاندار.

 

قوستاناي وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اشىقتىق – قوعام دامۋىنىڭ كەپىلى

ايماقتار • بۇگىن، 13:00

دوللار قايتا قىمباتتادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 12:18

قايران قالدىرعان قايىڭدى

فوتوگالەرەيا • بۇگىن، 11:56

ۇقساس جاڭالىقتار