قوستانايدا جۋرناليستيكا اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى ساعىمباي قوزىباەۆتىڭ «زۆەزدى ۆ نەبە» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى بولىپ ءوتتى
قوستانايدا جۋرناليستيكا اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى ساعىمباي قوزىباەۆتىڭ «زۆەزدى ۆ نەبە» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى بولىپ ءوتتى
حالقىمىز تاريحىندا بۇكىل ۇلتقا ۇلگى بولار, اتا-باباسىنان تەكتىلىك ۇزىلمەگەن اۋلەتتەر بولعان. ولار تۋرالى كوزى قاراقتى جۇرتشىلىق بىلەدى. مىسالى, اباي, شاكارىمدى, شوقاندى, ىبىرايدى, قانىشتى تاعى باسقا دا ءبىرتۋارلاردى حالقىمىزعا وسىنداي ءىرى اۋلەتتەردىڭ سىيلاعانى ءمالىم. قوستاناي وبلىسىنىڭ مەڭدىعارا اۋدانىنداعى قوزىباەۆتار اۋلەتىن دە وسى قاتارعا قوسقان ءلازىم. ل.تولستوي اتىنداعى قوستاناي وبلىستىق امبەباپ كىتاپحاناسىندا تۇساۋكەسەرى وتكەن پۋبليتسيست, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, قازاقستان جۋرناليستيكا اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى ساعىمباي قوزىباەۆتىڭ «زۆەزدى ۆ نەبە» كىتابىن وقىعان وقىرماننىڭ ءوزى دە وسىنداي ويعا توقتارى انىق.
تۇساۋكەسەر كەشىنىڭ باستى قوناعى كىتاپ اۆتورىنىڭ ۇلكەن اپاسى, قارت ۇستاز ساۋلەش قوزىباەۆا بولدى. بۇگىندە جەتپىستىڭ بەل ورتاسىنان اسقان ساۋلەش قاباشقىزىن جۇرتشىلىقپەن قاتار, وبلىستاعى جۋرناليستەر قاۋىمى جاقسى بىلەدى. ول ۇلكەن وتباسى, اكەسى قاباش قوزىباەۆ, اعالارى تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىنىڭ نەگىزىن جاڭا كوزقاراسپەن سالىپ بەرگەن اكادەميك ماناش قوزىباەۆ, قوعام قايراتكەرى, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى ورازالى قوزىباەۆ, ءىنىسى تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, بەلگىلى قالامگەر ساعىمباي قوزىباەۆ تۋرالى تالاي رەت تاعىلىمدى سۇحباتتار بەرگەن, ءوزى دە جەرگىلىكتى باسپاسوزدەرگە مولدىرەتە جازعان. ساعىمباي قاباش ۇلى كىتابىندا اپاسى تۋرالى تەبىرەنىپ: « ...ماعان وقۋشى داپتەرىنىڭ ەكى بەتىن تولتىرىپ جازىپ جىبەرگەن جولدارىنىڭ وزىنەن مەنىڭ اتا-اتانىمنىڭ بالالارى اراسىنداعى تالانتتىسى ساۋلەش اپام ەكەنىن بايقاعاندايمىن. ايەلدىڭ جانى نازىك, تاعدىردىڭ جولى ول ءۇشىن تەگىس تە بولا بەرمەدى. ال قولىنا قالام ۇستاپ, ىزىنە تۇسكەندە ءوزىن كلاسسيك سانايتىن وسى كۇنگى كەيبىر جازۋشىلار ساۋلەش اپامنىڭ قاسىندا شاڭ قاۋىپ قالار ەدى» دەپ جازادى.
«زۆەزدى ۆ نەبە» كىتابىندا ساعىمباي قوزىباەۆ اكەسى قاباش قوزىباەۆ تۋرالى ءوزى جازۋىمەن قاتار, ءار جىلدارداعى باسىلىمداردا جارىق كورگەن وزگە اۆتورلار ماتەريالدارىن دا توپتاستىرىپتى. ونىڭ اراسىندا اقىن عابباس جۇماباەۆتىڭ «قوزىباي سامولەتى» اتتى پوەماسى, ماناش قوزىباەۆتىڭ كىتابىنان ۇزىندىلەر بار. بۇلار شىنايىلىعىمەن اكە بەينەسىن اشا تۇسكەن. «جاڭا تۇرمىس» كولحوزىنىڭ توراعاسى قاباش قوزىباەۆ سوعىستىڭ ءورتى توقتاۋ بەرمەي قاۋلاعان 1943 جىلدىڭ باسىندا 190 مىڭ سوم قارجى جينايدى. كورشى «كراسنىي پوۆستانەتس» كولحوزىنىڭ توراعاسى يۆان ۆەرەششەنكو دا ءدال وسىنشا اقشا جينايدى. ەكەۋى چكالوۆ قالاسىنا (قازىرگى ورىنبور قالاسى) بارىپ, ءۇش اسكەري سامولەت ساتىپ الادى. ونىڭ ءبىرىنىڭ قاناتىنا قىزىلمەن «قاباش قوزىباەۆ», ەكىنشىسىنىڭ قاناتىنا «يۆان ۆەرەششەنكو», ال ءۇشىنشىسىنىڭ قاناتىنا ەكەۋىنىڭ اتىن قاتار جازادى.
– اكەم وسى قارجىنى جيناعاندا ۇيدەگى مالدى, ينە-جىپكە, بالالارىنىڭ كيىمىنە دەيىن ساتىپتى. اناما: «اشتىقتا دا ولگەن جوقپىز, ءبىز ەلدەمىز», دەگەن ەكەن. سوندا ءۇي تولى جان بولاتىن, ءىنىسى ورازالى مايداندا. اكەمىز اشتىقتى, كولحوزداستىرۋدى, رەپرەسسيانى, سوعىس قيىندىقتارىن باسىنان كەشتى. ول كولحوز باسقارسا دا كەدەي تۇردىق. سوعىس كەزىندە اۋىلداستارىنا «قارا قاعاز» تاسىپ, جانى جۇدەپتى. كەيىن: «قاراقىز دەگەن كەمپىردىڭ مايدانعا كەتكەن ءتورت بالاسىنا «قارا قاعاز» كەلگەندە, سوڭعىسىن ءۇمىتى ۇزىلمەي ءجۇرسىن دەپ اپارىپ بەرمەدىم» دەگەنىن ءوزىم دە تالاي ەستىپ ەدىم, – دەدى ساۋلەش اپا جينالعاندارعا ايتقان اڭگىمەسىندە. سونىمەن قاتار, ول اتا-اناسىنىڭ, باۋىرلارىنىڭ اراسىنداعى, جالپى قوزىباەۆ اۋلەتىندەگى تاماشا سىيلاستىق ۇلگىلەرىن دە مايىن تامىزا اڭگىمەلەپ بەردى.
كەشتە ساعىمباي قوزىباەۆتىڭ اكە جانە قوزىباەۆتار اۋلەتى جايىنداعى جاڭا كىتابى تۋرالى «قوستاناي تاڭى» گازەتى رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى ءسالىم مەڭدىباەۆ, «كوستانايسكيە نوۆوستي» گازەتىنىڭ رەداكتورى سەرگەي حارچەنكو, جۋرناليست گۇلجىبەك باەكەنوۆا, ورازالى جاقسانوۆ تاعى باسقالار جىلى لەبىزدەر ايتتى.
وبلىستىق كىتاپحانا ديرەكتورى گۇلجامەريا قازينا ايتقانداي, وبلىستاعى بەلگىلى, ۇلگىلى اۋلەتتەرمەن جۇرتشىلىق وكىلدەرىن كەزدەستىرىپ تۇرۋدى مادەنيەتتىڭ قارا شاڭىراعى الداعى ۋاقىتتا داستۇرگە اينالدىرماق. ادەمى باستاما ەكەنىندە ءسوز جوق.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي.
