قازىرگى زامانعى ونەر مۇراجايىندا سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى, «مادەنيەت» تەلەارناسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, قىلقالام شەبەرى جانۇزاق ءمۇساپىردىڭ «تۋعان جەر بوياۋلارى» اتتى جەكە كورمەسى جانە «قارا شاڭىراعىم» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى.
قازىرگى زامانعى ونەر مۇراجايىندا سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى, «مادەنيەت» تەلەارناسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, قىلقالام شەبەرى جانۇزاق ءمۇساپىردىڭ «تۋعان جەر بوياۋلارى» اتتى جەكە كورمەسى جانە «قارا شاڭىراعىم» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى.
«جانۇزاق ءمۇساپىردىڭ سۋرەتشى بولماسقا ەشقانداي امالى جوق ەدى. ونىڭ ءبىرنەشە سەبەبى بار. بىرىنشىدەن, قازاقتىڭ ەڭ اتاقتى, بەلگىلى دەگەن سۋرەتشىلەرىنىڭ ءبارى قۇمنىڭ ىشىندە تۋعان. مىسالى, باتىسقازاقستاندىق ساكەن عۇماروۆ قۇمدا دۇنيەگە كەلگەن ەڭ ۇلكەن سۋرەتشى بولدى. ءابىلحان قاستەەۆتىڭ كىندىك قانى تامعان جەر – الماتى وبلىسىنىڭ پانفيلوۆى, ىلەنىڭ ارعى جاعى – تۇگەل قۇم. بالقاشتىڭ, باقاناستىڭ قۇمىندا جانۇزاق ومىرگە كەلدى.
قۇم – بوياۋ, تاڭەرتەڭ تۇرىپ قاراساڭىز, ءار كۇنى ءارتۇرلى بوياۋ تاپ كەلەدى. كەشەگى ءىزىڭىز بۇگىن جوق, كوز الدىڭىزدا باسقا كارتينا تۇرادى. تاۋ ونداي ەمەس, ول جىل مەزگىلدەرىنە قاراي ءتورت-اق رەت وزگەرەدى. ال قۇم كۇن سايىن وزگەرىپ تۇرادى. كوك اسپاننان بىرتە-بىرتە جەرگە دەيىن جەتى بوياۋدىڭ رەڭكتەرى تابىلادى. جەتى بوياۋ قىرىق قۇبىلىپ, قىرۋار تۇسكە ەنەدى. دالا, تاۋ, وزەن جانى مۇنشالىق عاجاپ ەمەس. ەكىنشىدەن, بۇل كىسىنىڭ تۋعان جەرىندە قازاقى ءداستۇردىڭ قايماعى ەش بۇزىلماعان. سول سەبەپتى ونىڭ كوكپار, قۇرت جايۋ, بەسىككە بالا بولەۋ, شي توقۋ, كەلى ءتۇيۋ سياقتى ۇلتتىق داستۇرلەرگە ارناعان كارتينالارىنىڭ قاي-قايسىسى بولسىن جانعا جاقىن, بۇلارمەن تەز ارادا ءتىل تابىسىپ كەتەسىز. شىعارمالارىنىڭ دەنى قازاقى داستۇرمەن بىتە-قايناسىپ جاتىر. سونى جەتكىلىكتى بىلەتىندىكتەن دە «قۇرت جايعان كەلىنشەكتەر» اتتى كارتيناسىنداعى اناۋ سىقپا قۇرتتان باستاپ تومەندە سونىڭ يىسىنە تەلمىرىپ تۇرعان كىشكەنتاي كۇشىككە دەيىنگى ارالىقتا قازاقتىڭ بۇكىل ءومىرى, تىرشىلىگى جاتىر.
ەكىنشى قىرى, بۇل كىسى ەشقاشان كولەم قۋمايدى. ەكى-ءۇش مەترلىك كارتينالاردى سالىپ, وعان تالاي تاريحي وقيعالاردى سىيعىزعىسى كەلەتىن كولەم قۋعان سۋرەتشىلەر بار. جانۇزاق ولاردىڭ اۋقىمىن نەعۇرلىم شاقتاپ الىپ, سوعان كوپ ءنارسە سىيعىزىپ جاتىر. بۇل – سىعىمداۋ. ونەردىڭ ەڭ ۇلكەنى – ويدى, يدەيانى سىعىمداي ءبىلۋ. ويتكەنى, كىشكەنتاي كولەمنىڭ ىشىنە كوپ ءمان, كوپ بوياۋ, كوپ وقيعا, كوپ كوركەمدىك شەشىم سىيىپ كەتەدى. ونان كەيىنگى ەرەكشە جاعى, جيناقتاۋشىلىق قاسيەتى بار. مىسالى, ەكى كارتينانى ءبولىپ ايتۋعا بولادى. بىرەۋى – استانا تۋرالى, كەشەدەن كەلەشەككە دەيىنگى بەلەستى بەينەلەيتىن ەڭبەگى. استانانىڭ بارلىق جاقسىلىعى قازاقتىڭ بۇرىنعى تاريحىمەن قوسىلا ءبىر شەڭبەردىڭ ىشىنە سىيىپ كەتكەن. ەكىنشىسى – قىزدارعا ارناعان سۋرەتى. مىسالى, ءبىر قىزعا ءباسىبۇتىن ءبىر كارتينا ارنالىپ جاتادى. قازاق قىزدارىنىڭ وزدەرى نەشە الۋان بولىپ كەلەدى, سول الۋاندىقتى ۇيلەستىرىپ جەتكىزۋگە كەلگەندە, ول كىسى پالەنباي مىنەزدى, پالەنباي تاعدىردى, پالەنباي ءتۇر مەن سيپاتتى ءبىر كارتيناعا شەبەر سىيعىزىپ بەرە العان. مىنە, سىعىمداۋ.
تاعى ءبىر ەرەكشە نارسە – تەك قانا سىزىقتارمەن سالعان كارتينالارى. سونىڭ ءبىرى, ارۋلار تۋرالى كارتيناسىنان شىنايى كورىنىس تابادى. مۇندا ءبىر يرەكتەن ەكىنشى يرەك تۋىندايدى, يرەكتىڭ اراسىنان ءبىر قىزدىڭ بەتى, ەندى ءبىر ارۋدىڭ كوزى كورىنىپ قالۋىمەن عاجاپ. يرەك سىزىقتاردان باسقا, تاعى ونىڭ «الاتاۋ شىڭدارى» دەگەن كارتيناسى بار. مۇندا سۋرەتشى تەك تىك سىزىقتاردى پايدالانادى. تىك سىزىقتارمەن تاۋدىڭ شىڭدارى, تاستار, جارتاستار پايدا بولادى. دەمەك, مۇنىڭ ءبارى شەبەرلىكتى بىلدىرەدى.
سودان كەيىنگى نەگىزگى نارسە – مىنەز. «اۆتوپورترەتتەن» ءوزىنىڭ, ال «اكەدەن» اكەسىنىڭ مىنەزى بايقالىپ تۇرادى. قورىتىپ ايتقاندا, الگى باستاپقى سوزگە قايتىپ كەلسەك, كەزىندە مۇقاعاليدىڭ ءوزى تۋرالى «ماحاڭدار جوق, ماحاڭداردىڭ سارقىتى, مۇقاعالي ماقاتاەۆ بار مۇندا» دەپ ايتاتىنىنداي, بۇگىندە قاستەەۆتەر جوق, بىراق سول ابەكەڭدەردىڭ سارقىتى جانۇزاق ءمۇساپىرلەر بار مۇندا». بۇل بەلگىلى جۋرناليست قاينار ولجايدىڭ ج.ءمۇساپىر تۋىندىلارى تۋرالى وسى كەشتە بىلدىرگەن لەبىزىن سول كۇيى تاسپامىزعا ءتۇسىرىپ العان ءتۇرىمىز.
جانۇزاق ءمۇساپىردىڭ كىم ەكەنىن, جان سىرىن تانىپ, ۇعۋ ءۇشىن جۇرتقا كوپ نارسەنى سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋدىڭ ەش قاجەتى جوق. قازىرگى زامانعى ونەر مۇراجايىنا باس سۇقسىن. كىشى زالداعى قىلقالام شەبەرىنىڭ 30-عا جۋىق پەيزاجدارى, پورترەتتەرى, ناتيۋرمورتتارى مەن دالا جىرىمەن سۋسىنداتار شۋاقتى بوياۋلارى كوڭىلىڭىزدى كورگەن ساتتەن-اق كوركەم باۋرايلارعا باستاپ بارارىنا ەش كۇمان كەلتىرمەيمىز. ال جانۇزاق كەرىمبەك ۇلىنىڭ «قارا شاڭىراعىمىنا» كەلسەك, كىتاپ كەيىنگى ۇرپاعىڭ ءۇشىن, تاۋسىلماس ماڭگى قۋاتىڭ, رۋحاني بۇلاعىڭ دەگەن ءسوز راس. سۋرەتشى قالامگەردىڭ كەشىنە جيىلعان زيالى قاۋىم سول بۇلاققا ەپتەپ دەن بۇرا ءسوز سويلەدى. پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى رامازان سارپەكوۆ, نۇرتاي سابيليانوۆ, اقىن باقىت قايىربەكوۆ, سۋرەتشى سەيسەنحان
ماحامبەتوۆ, تاعى باسقالار قوس ونەردى قوسا مەڭگەرگەن ازاماتتىڭ شىعارماشىلىعىنا تابىس تىلەدى.
قاراشاش توقسانباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
