سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا توراعا مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەلگىلەگەن مەجەلەرىنە قول جەتكىزۋ ءۇشىن پارلامەنت الدىندا اسا جاۋاپتى مىندەتتەر تۇرعاندىعىن ەرەكشە اتادى.
ەلباسى باستامالارىنا ۇدايى قولداۋ كورسەتىپ كەلە جاتقاندارى ءۇشىن قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ءوز ءارىپتەستەرىنە ۇلكەن ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. «بارشاڭىزدى ەلىمىزگە تانىمال قوعام قايراتكەرى, تاجىريبەلى كاسىبي مامان رەتىندە جاقسى بىلەمىن.
سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا توراعا مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەلگىلەگەن مەجەلەرىنە قول جەتكىزۋ ءۇشىن پارلامەنت الدىندا اسا جاۋاپتى مىندەتتەر تۇرعاندىعىن ەرەكشە اتادى.
ەلباسى باستامالارىنا ۇدايى قولداۋ كورسەتىپ كەلە جاتقاندارى ءۇشىن قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ءوز ءارىپتەستەرىنە ۇلكەن ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. «بارشاڭىزدى ەلىمىزگە تانىمال قوعام قايراتكەرى, تاجىريبەلى كاسىبي مامان رەتىندە جاقسى بىلەمىن.مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋدا زور ەڭبەك ءسىڭىرىپ جۇرگەن سىزدەرمەن بىرلەسىپ, قازاقستان دامۋى جولىندا ايانباي قىزمەت ەتۋ مەنىڭ دە باستى پارىزىم», دەدى توراعا ءوزىنىڭ سوزىندە. بۇل رەتتە ق.توقاەۆ ەلباسى بەلگىلەگەن بيىك مەجەلەرگە قول جەتكىزۋگە باعىتتالعان كەڭ اۋقىمدى كۇردەلى شارالاردى زاڭدىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋدە پارلامەنت الدىندا اسا جاۋاپتى مىندەتتەر تۇرعانىن العا تارتتى. «قازىرگى كەزدە پالاتا قاراۋىنا كەلىپ تۇسكەن سالىق جانە بيۋدجەت قاتىناستارىن جەتىلدىرۋگە ارنالعان زاڭ جوبالارىن, ءۇش جىلدىق رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جوباسىن مۇقيات تالقىلاپ, مەرزىمىنەن كەشىكتىرمەي قابىلداۋدىڭ ماڭىزى ايرىقشا. الدىمىزدا تۇرعان مىندەتتەردى ورىنداۋدا سەنات دەپۋتاتتارى كاسىبي شەبەرلىكتىڭ ايقىن ۇلگىسىن كورسەتەدى دەپ سەنەمىن», دەدى پالاتا توراعاسى.
بۇدان كەيىن كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەر قارالدى. الدىمەن دەپۋتاتتار نازارىنا «پسيحيكاسىنىڭ بۇزىلۋىنان زارداپ شەگەتىن ادامداردى ماجبۇرلەپ ەمدەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن بەرۋ تۋرالى كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ۇسىنىلىپ, قابىلداندى.
كونۆەنتسياعا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ بىرىندە ەسى دۇرىس ەمەس كۇيدە قوعامعا قاۋىپتى ارەكەت جاساعان ازاماتتاردى, سونىمەن قاتار, ۋاعدالاسۋشى تاراپتىڭ اۋماعىندا مەديتسينالىق سيپاتتاعى ماجبۇرلەۋ شارالارىن قولدانۋ تۋرالى سوت شەشىمى بار ازاماتتاردى ەمدەۋدەن وتكىزۋ كوزدەلەدى. جانە دە مەديتسينالىق سيپاتتاعى ماجبۇرلەۋ شارالارىن قولدانۋ تۋرالى سوت شەشىمى زاڭدى كۇشىنە ەنگەندە, ەگەر ول ءوز ويىن ەركىن بىلدىرۋگە قابىلەتسىز بولسا, ونىڭ زاڭدى وكىلىنىڭ كەلىسىمى الىنعان ادامداردى ماجبۇرلەپ وتكىزۋ ءۇشىن ەمدەۋگە بەرۋ قاراستىرىلادى.
سونداي-اق, جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار ەلىمىز بەن ازيا دامۋ بانكى اراسىنداعى قارىز تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋدان وتكىزۋگە قاتىستى زاڭ جوباسىن قابىلدادى. كەلىسىم ازيا دامۋ بانكىنىڭ قازاقستانعا «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» ءدالىزى شەڭبەرىندە «شىمكەنت – تاشكەنت» جول ۋچاسكەسىن دامىتۋ ءۇشىن 125 ميلليون دوللار قارىز بەرۋدى كوزدەيدى. قازاقستانعا بۇل قارىز ءتورت جىلدىق جەڭىلدىكتى قوسا العاندا, 16 جىلعا بەرىلەدى. ەل ۇكىمەتى تاراپىنان بولىنەتىن قارجى 22 ميلليون دوللار ەكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. بانك بولگەن قارىز نەگىزىنەن «شىمكەنت – تاشكەنت» جولىنىڭ 705-742 شاقىرىمى ارالىعىنداعى ۇزىندىعى 36,7 شاقىرىم جول ۋچاسكەسىن قايتا جوندەۋگە جۇمسالادى دەپ كۇتىلۋدە. جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ەلىمىزدىڭ كولىكتىك الەۋەتىن دامىتۋدى قامتاماسىز ەتىپ, حالىقارالىق ءدالىزدىڭ قازاقستاندىق بولىگى بويىنشا قوزعالىس قارقىنىن ايتارلىقتاي ارتتىراتىن بولادى.
«2008 جىلعى 12 جەلتوقسانداعى ايرىقشا جاعدايلاردا بىرىڭعاي كەدەندىك ءتاريفتىڭ ستاۆكالارىنان ەرەكشەلەنەتىن كەدەندىك اكەلۋ باجدارىنىڭ ستاۆكالارىن قولدانۋ شارتتارى مەن ءتارتىبى تۋرالى حاتتاماعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا قولداۋ تاپتى. حاتتاما كەدەن وداعىنىڭ كوميسسياسىن تاراتۋدى جانە وكىلەتتىكتەرىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسياعا بەرۋدى كوزدەيدى. اتالعان قۇجات بىرىڭعاي كەدەندىك ءتاريفتىڭ ستاۆكالارىنان ەرەكشەلەنەتىن يمپورتتىق كەدەن باجدارىن بىرجاقتى تارتىپپەن قولدانۋدىڭ نەعۇرلىم ۇزاق مەرزىمىن بەلگىلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇل زاڭ جوباسىن قاراۋ بارىسىندا پالاتا توراعاسى ق.توقاەۆ ۇكىمەت بايانداماشىسىنا ەسكەرتۋ جاساپ, الدىن الا بولعان كەلىسسوزدەردىڭ وتە تومەن كاسىبي دەڭگەيدە جۇرگىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى.
ال زاڭ جوباسى بويىنشا سۇراقتار قويىپ, ءوز ويلارىن ورتاعا سالعان دەپۋتاتتار قازاقستاندىق ونىمدەردىڭ كەدەن وداعى اۋماعىندا ەركىن قوزعالۋى قاجەتتىگىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ, وسى باعىتتا ناقتى شارالاردى قابىلداۋ كەرەك ەكەنىنە ەكپىن ءتۇسىردى. وتاندىق ونىمدەرگە كەلتىرىلىپ جاتقان كەدەرگىلەرگە سونداي جولمەن جاۋاپ بەرەيىك, نە بولماسا زاڭدىق تۇرعىدان كەلەيىك دەگەن ۇسىنىستار دا العا تارتىلدى.
بۇدان باسقا كۇن ءتارتىبىنە سايكەس «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى وتەۋسىز اسكەري-تەحنيكالىق كومەك كورسەتۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا قابىلداندى. قۇجاتقا سايكەس قازاقستان تاجىكستانعا پاتروندار, قول گراناتالارى, قارۋ مايى سەكىلدى اسكەري قۇرالداردى وتەۋسىز بەرۋ بويىنشا اسكەري-تەحنيكالىق كومەك كورسەتەدى. مۇنداي اسكەري م ۇلىكتى دۋشانبە قالاسىنا دەيىن جەتكىزىپ بەرۋدى قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ اۋە كەمەسى قامتاماسىز ەتەدى. بۇل رەتتە تاجىكستان ەلىمىزدەن وتەۋسىز العان اسكەري م ۇلىكتى نەمەسە ونى پايدالانۋ قۇقىعىن ءۇشىنشى تاراپقا بەرە المايتىنى كەلىسىمدە ناقتى جازىلىپتى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
