فوتو اۆتورى: ماكسيم زولوتۋحين
الماتى قالاسىنىڭ اكىمى ب.ساعىنتاەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا الماتى شەتسىز قالاعا اينالۋى ءتيىس. بۇل ءار ايماقتىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى بار پوليتسەنترلىك قالا بولۋى كەرەك. بىزگە قالانىڭ بارلىق اۋداندارىندا الماتىلىقتاردىڭ جوعارى ءومىر ءسۇرۋ ستاندارتتارى قاجەت. بۇل وتە ماڭىزدى» تۇرعىن ۇيلەر, مەكتەپتەر, جولدار سالىنۋدا. ادامداردىڭ قولايلى ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن بارلىق جاعدايلار جاسالۋدا. جەكەلەگەن تۇرعىن ۇيلەردىڭ زاڭداستىرىلۋىنا, كاسىپكەرلەردىڭ جاڭادان عيمارات سالۋ ىسىنە قولداۋ كورسەتىلۋدە.
بيىل مەملەكەتتىك جەكەمەنشىك ارىپتەستىك اياسىندا سەگىز مەكتەپ سالۋدى باستالدى.
الماسحان احمەدجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, توتەنشە جاعداي رەجىمى ەنگىزىلگەن كەزدە قالا اكىمدىگى مەگاپوليستەگى قۇرىلىستى توقتاتپاۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.
جۇمىسشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن دەنساۋلىعىن ساقتاۋ ءۇشىن بارلىق جەردە ساقتىق شارالارى قولدانىلادى. بۇل شارالار قۇرىلىس الاڭدارىندا, كاسىپورىندار ۇجىمدارىندا كوۆيد ينفەكتسياسىن بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەپيدەميولوگيالىق جاعدايعا قاراماستان, بيىلعى جىلى 1100 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرىلسە, بۇل وتكەن جىلدان 5,3 پايىزعا ارتىق.
تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىندا كوپفۋنكتسيونالدى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىندە 8 523 پاتەر, 1 235 جەكە تۇرعىن ءۇي سالىندى, 3,2 مىڭ شارشى مەتر جاتاقحانا سالىندى. شىلدە ايىندا عانا 1 590 پاتەر جانە 167 تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەن. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 8 277 پاتەر جانە 752 جەكە تۇرعىن ءۇي سالىنۋ جوسپارلانعان. مەملەكەتتىك بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن جىل سوڭىنا دەيىن 5 مىڭعا جۋىق پاتەردى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان.
2014 جىلدان باستاپ الماتىدا تۇرعىن ۇيلەردى پايدالانۋعا بەرۋ 1,5 ەسەگە ارتتى (وسى جىلى 1 330,8 مىڭ شارشى مەتردەن 2 102 مىڭ مەترگە دەيىن).
الماتىدا بەلسەندى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىمەن قاتار الەۋمەتتىك نىساندار (قوسىلعان اۋماقتاردى دامىتۋ)جوسپارلى تۇردە سالىنۋدا. جاقىن ارادا قالادا 9 دەنساۋلىق ساقتاۋ وبەكتىلەرىن سالۋ جانە جوندەۋ, الاتاۋ اۋدانىندا تەننيس كورتىنىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانعان. مەملەكەتتىك-جەكە مەنشىك ارىپتەستىك ء(مجا) اياسىندا الاتاۋ, ناۋرىزباي جانە تۇركسىب اۋداندارىندا 12 900 ورىندىق 8 مەكتەپ سالىنادى. ايتا كەتەيىك, بۇنداي مەكتەپتەردىڭ قازاقستان مەن تمد ەلدەرىندە انالوگتارى جوق. وسى بىرەگەي جوبانى «كازگورپروەكت» قىزمەتكەرلەرى ازىرلەدى.
سونىمەن قاتار, قولدانىستاعى مەكتەپتەرگە 13 قوسىمشا قۇرىلىس سالىنادى, 150 ورىندىق بالاباقشا سالۋ جوسپارلانعان, جەكە ينۆەستورلاردىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن 2 جەكە مەنشىك مەكتەپ سالىنادى. ايتا كەتەيىك, الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ نەگىزگى بولىگى قوسىلعان اۋماقتاردا سالىنۋدا.
ناۋرىزباي اۋدانىندا جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلەدى: 2 بالاباقشا, ارقايسىسى 120 ورىندىق. اۋدان تۇرعىندارىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا № 186 مەكتەپكە 600 ورىندىق قوسىمشا قۇرىلىس سالىنۋدا. 4500 ورىندىق 3 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى باستالدى.
جەتىسۋ اۋدانىندا ءۇش مەكتەپكە قوسىمشا قۇرىلىس, بالاباقشا, 2 ەمحانا (200 جانە 240 ادامدى قابىلداي الادى), دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى جوسپارلانعان.
تۇركسىب اۋدانىندا قازىرگى 1500 ورىندىق جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ (جەكە ينۆەستيتسيالار), 590 ورىندىق جەكە مەنشىك ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ (جەكە ينۆەستيتسيالار), 300 ورىندىق №170 مەكتەپكە قوسىمشا قۇرىلىستار جۇرگىزىلۋدە.
جوسپارلانعان قۇرىلىستار قاتارىندا 2 بالاباقشا (بيۋدجەت جانە جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن), ەمحانا (كۇنىنە 500-دەي ادامدى قابىلداي الادى), وتباسىلىق-دارىگەرلىك امبۋلاتوريا, «جاس قانات» شاعىن اۋدانىنداعى دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى, ترانسفورماتورلىق قوسالقى ستانسا بار.
مەدەۋ اۋدانىندا 100 ورىندىق مۋزىكالىق ورتالىق سالىندى (جەكە ينۆەستيتسيالار). قازىرگى كەزدە سپورتتىق-مەديتسينالىق ورتالىق (جەكە ينۆەستيتسيالار), بالالاردى دامىتۋ ورتالىعى بار امبەباپ مەكتەپ (جەكە ينۆەستيتسيالار) سالىنۋدا. ال جەكە مەكتەپ پەن «ن. نازارباەۆتىڭ ءبىلىم قورى» كەڭسەسى قۇرىلىسى جوسپارلانۋدا.
الاتاۋ اۋدانىندا 5 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر (جالپى سىيىمدىلىعى 7800 ورىن). اۋرۋحانا مەن مەديتسينالىق ورتالىقتىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانعان. قالانىڭ ورتالىعىن رەكونسترۋكتسيالاۋدا (المالى اۋدانى) ۋربانيستيكا باسقارماسى اۋدان اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, ديزاين-كودتى ەنگىزۋگە دايىندىق اياسىندا الماتى قالاسىنىڭ ورتالىعىنا قايتالانباس كەلبەتىن قايتارۋ بويىنشا جوسپار جۇزەگە اسۋدا. المالى اۋدانىندا رەكونسترۋكتسيا جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. 29 عيمارات جوندەلىپ, 17 ۇيدە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە, 26 عيماراتتا جوندەۋ جۇمىستارى جاقىن ارادا باستالادى. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قالانىڭ وسى ەسكى اۋدانىندا 72 ءۇي قالپىنا كەلتىرىلەدى.
كولىك ينفراقۇرىلىمىنا سايكەس بۇقتىرما كوشەسىمەن قۇلجا تراكتىسىنىڭ, رىسقۇلوۆ داڭعىلى مەن ەمتسوۆ كوشەسىنىڭ, سەيفۋللين داڭعىلى مەن جانسۇگىروۆ كوشەسىنىڭ قيىلىستارىندا جول ايرىعىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. اباي داڭعىلى مەن ساين كوشەسىن تەسۋ جالعاسۋدا; جول قۇرىلىسىنا جسق ازىرلەنۋدە (ۇزىندىعى 150 كم). قوسىلعان اۋماقتاردا 44 جول سالىنىپ, 75 كوشە (67,4 كم) جوندەلۋدە.
COVID الدىن الۋ بويىنشا, كارانتين كەزىندە باسقارما قالا اكىمدىگىمەن بىرلەسىپ, Covid 19 بويىنشا 1440 بيلبوردتىڭ 1040-نا الەۋمەتتىك جارناما ورنالاستىرىلدى.
قوسىمشا شاعىن ءتيپتى 155 بيلبوردقا الەۋمەتتىك جارناما ورنالاستىرىلدى. جارناما ورنالاستىرۋعا بيۋدجەتتەن اقشا جۇمسالمادى. سونىمەن قاتار, باسقارما جەكە كومپانيامەن بىرگە پانفيلوۆ جانە تولە بي كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى تاريحي عيماراتتىڭ ۇستىندە جارىق الەۋمەتتىك جارنامانى ازىرلەپ, ورنالاستىردى. قازىرگى كەزدە ءبىز جارىق جارناما ءۇشىن جاڭا ورىن تاڭداۋدامىز. باسقارما مەن بيزنەسمەندەر «ستوپ-كوۆيد» ارنالعان جارىق الەۋمەتتىك جارناماسىن جاساۋعا كونكۋرس جاريالادى.
سونىمەن بىرگە, باسقارما ءوز جۇمىسىن ءبىر كۇنگە توقتاتقان جوق – ازاماتتارعا ونلاين كەڭەس بەرىلدى. باسقارمانىڭ سايتىندا جانە الەۋمەتتىك پاراقشالارىندا باسقارما كورسەتەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەر تۋرالى بارلىق قاجەتتى اقپارات ورنالاستىرىلعان. جاقىن ارادا ءبىز ساقتىق شارالارىن ساقتاي وتىرىپ, الماتىلىقتارعا بەينەبايلانىس ارقىلى كەڭەس بەرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
بۇل تۋرالى ءبىز الەۋمەتتىك جەلىلەردە جانە رەسمي سايتتا حابارلايمىز.
سەيسموكارتالارعا سايكەس قالا تۇرعىندارىندا قالانىڭ سەيسميكالىق قاۋىپتى ايماقتارىندا قۇرىلىس سالۋ كوپتەگەن سۇراقتار تۋعىزادى. قازىر باسقارمانىڭ سايتىندا تەكتونيكالىق اقاۋلاردىڭ 2D كارتاسى ورنالاسقان. (https://2d.uaig.kz/). بۇدان باسقا, باسقارما قالا اۋماعىنىڭ سەيسميكالىق ىقشامدالۋىن ەسكەرە وتىرىپ, الماتى قۇرىلىسى بويىنشا نورماتيۆتىك تەحنيكالىق قۇجاتتى ازىرلەۋگە كونكۋرس وتكىزدى. دايىن نورماتيۆتىك تەحنيكالىق قۇجات رەسمي سايتىندا ورنالاستىرىلادى.
سۋ قورعاۋ بەلدەۋلەرى بويىنشا قازىرگى ۋاقىتتا باسقارما اكىمدىك وكىلدەرىمەن, اكتيۆيستەرمەن جانە ەكولوگتارمەن بىرلەسىپ, 2009 جىلعى 10 شىلدەدەگى قر سۋ كودەكسىنىڭ رەداكتسياسىنا قايتا ورالۋ مۇمكىندىگى تۋرالى ماسەلەنى پىسىقتاۋدا. سەبەبى بۇل رەداكتسيادا سۋ قورعاۋ بەلدەۋى 20 مەتردى قۇرايدى. بۇل 8 مىڭعا جۋىق الماتىلىقتارعا ءوز ۇيلەرىن زاڭداستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن, ولاردىڭ جىلجىمايتىن مۇلكى زاڭدى ەكونوميكالىق اينالىمعا تۇسەدى.
مىسالى, تۇركسىب اۋدانىندا قايرات پەن نۇرشاشقان ىقشام اۋداندارىندا 19 ءۇي يەسىنە وزەندەردىڭ سۋ قورعاۋ بەلدەۋلەرىندە ۋچاسكەلەردىڭ ورنالاسۋ سەبەپتەرى بويىنشا ۋاقىتشا قىسقا مەرزىمدى جەر پايدالانۋ (جالداۋ) قۇقىعىنان باس تارتىلدى. ناۋرىزباي اۋدانىندا وسى سەبەپپەن 30 جەر ۋچاسكەسىن تىركەۋ مۇمكىن ەمەس. قالانىڭ جوعارعى بولىگىندە «جەل تارماقتارى» اسەر ەتەتىن كوپ پاتەرلى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ قۇرىلىسىنا كەلەتىن بولساق, بۇل ماسەلە دە مۇقيات پىسىقتالۋدا. سونداي-اق, ماماندار سۋ تاسقىنى نەمەسە سەل تاسقىنى ماسەلەسىن زەرتتەيدى, بۇل وزەندەردىڭ ارنالارىنان 30 مەتردەن از ورنالاسقان تۇرعىن ۇيلەرگە قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن.
الماتىدا ديزاين-كودتى ەنگىزۋدە پاندەمياعا بايلانىستى باسقارما الماتىنىڭ ديزاين-كودىن ەنگىزۋ بويىنشا قوعامدىق تالقىلاۋلاردى توقتاتتى. الداعى ۋاقىتتا ونلاين رەجيمىندە تالقىلاۋدى جالعاستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. باسقارما ماماندارى الماتىلىقتارمەن ۇنەمى بايلانىستا. مىسالى, جاز كەزىندە مامەتوۆا كوشەسىندەگى №47 ءۇيدىڭ تۇرعىندارى الەۋمەتتىك جەلىلەردە وزدەرىنىڭ بالكوندارىنان اينەكتى الىپ تاستايتىنى تۋرالى نارازىلىق ءبىلدىردى. باسقارمانىڭ ساۋلەتشىسى مەن المالى اۋدانى اكىمدىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرى تۇرعىندارمەن كەزدەسىپ, بالكونداردى اشۋ تۋرالى ماسەلەنىڭ قاجەتى جوق ەكەنىن ءتۇسىندىردى. ال اعىمداعى جوندەۋ بارىسىندا تەك قاسبەتتىڭ شىرىگەن بولىكتەرى عانا اۋىستىرىلىپ, بويالاتىن بولادى. ايتا كەتەيىك, ءۇي تۇرعىندارى الماتىدا ديزاين-كودتى ەنگىزۋ يدەياسىن قولدادى.
سونىمەن قاتار, باسقارمانىڭ سايتىنا «الماتى قالاسىن جاقسارتايىق» دەگەن ساۋالناما ورنالاستىردىق. سايتتا قالا تۇرعىندارى قالامىزدىڭ كەلبەتىن وزگەرتۋ بويىنشا ۇسىنىستارىن قالدىرا الادى.
